تشریع حکم (قرآن)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
خداوند وقتی
احکام را برای مردم وضع کرد، خودش هم
تشریع کننده احکام
و تکالیف بود.
خداوند، تشریع کننده
احکام و تکالیف:
۱. «رَبَّنا ...
وَ أَرِنا مَناسِكَنا ...؛
پروردگارا! ...
و طرز عبادتمان را به ما نشان ده....»
۲. «لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها لَها ما كَسَبَتْ
وَ عَلَيْها مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنا لا تُؤاخِذْنا إِنْ نَسِينا أَوْ أَخْطَأْنا رَبَّنا
وَ لا تَحْمِلْ عَلَيْنا إِصْراً كَما حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنا رَبَّنا
وَ لا تُحَمِّلْنا ما لا طاقَةَ لَنا ...؛
خداوند هیچ کس را، جز به اندازه تواناییش، تکلیف نمیکند. (انسان،) هر کار (نیکی) را انجام دهد، برای خود انجام داده؛
و هر کار (بدی) کند، به زیان خود کرده است. (
مؤمنان میگویند:) پروردگارا! اگر ما فراموش یا
خطا کردیم، ما را مؤاخذه مکن! پروردگارا! تکلیف سنگینی بر ما قرار مده، آن چنان که (به خاطر
گناه و طغیان،) بر کسانی که پیش از ما بودند، قرار دادی! پروردگارا! آنچه طاقت تحمل آن را نداریم، بر ما مقرّر مدار! ....»
۳. «فَبِظُلْمٍ مِنَ الَّذِينَ
هادُوا حَرَّمْنا عَلَيْهِمْ طَيِّباتٍ أُحِلَّتْ لَهُمْ
وَ بِصَدِّهِمْ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ كَثِيراً؛
بخاطر ظلمی که از
یهود صادر شد،
و (نیز) بخاطر جلوگیری بسیار آنها از راه
خدا، بخشی از چیزهای پاکیزه را که بر آنها
حلال بود،
حرام کردیم.»
۴. «... أُحِلَّتْ لَكُمْ بَهِيمَةُ الْأَنْعامِ إِلَّا ما يُتْلى عَلَيْكُمْ ... إِنَّ اللَّهَ يَحْكُمُ ما يُرِيدُ؛
...
چهارپایان (
و جنین آنها) برای شما
حلال شده است؛ مگر آنچه بر شما خوانده میشود (
و استثنا خواهد شد)... خداوند هر چه بخواهد (
و مصلحت باشد) حکم میکند.».
۵. «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ
وَ أَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرافِقِ
وَ امْسَحُوا بِرُؤُسِكُمْ
وَ أَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ
وَ إِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا
وَ إِنْ كُنْتُمْ مَرْضى أَوْ عَلى سَفَرٍ أَوْ جاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغائِطِ أَوْ لامَسْتُمُ النِّساءَ فَلَمْ تَجِدُوا ماءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ
وَ أَيْدِيكُمْ مِنْهُ ما يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ
وَ لكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ
وَ لِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ ...؛
ای کسانی که ایمان آوردهاید! هنگامی که به
نماز میایستید، صورت
و دستها را تا آرنج بشویید!
و سر
و پاها را تا مفصل (برآمدگی پشت پا) مسح کنید!
و اگر
جنب باشید، خود را بشویید (
و غسل کنید)!
و اگر
بیمار یا
مسافر باشید، یا یکی از شما از محل پستی آمده (قضای حاجت کرده)، یا با زنان تماس گرفته (
و آمیزش جنسی کردهاید)،
و آب (برای غسل یا وضو) نیابید، با خاک پاکی تیمم کنید!
و از آن، بر صورت (پیشانی)
و دستها بکشید! خداوند نمیخواهد مشکلی برای شما ایجاد کند؛ بلکه میخواهد شما را پاک سازد
و نعمتش را بر شما تمام نماید....»
۶. «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُحَرِّمُوا طَيِّباتِ ما أَحَلَ اللَّهُ لَكُمْ ...؛
ای کسانی که ایمان آوردهاید! چیزهای پاکیزه را که خداوند برای شما حلال کرده است،
حرام نکنید! ....»
۷. «... إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ ...؛
... حکم
و فرمان، تنها از آنِ خداست! ....»
۸. «
وَ ما لَكُمْ أَلَّا تَأْكُلُوا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ
وَ قَدْ فَصَّلَ لَكُمْ ما حَرَّمَ عَلَيْكُمْ إِلَّا مَا اضْطُرِرْتُمْ إِلَيْهِ ...؛
چرا از چیزها ( گوشتها) ئی که نام خدا بر آنها برده شده نمیخورید؟! در حالی که (خداوند) آنچه را بر شما حرام بوده، بیان کرده است! مگر اینکه ناچار باشید؛ (که در این صورت، خوردن از گوشت آن حیوانات جایز است.)....»
۹. «قُلْ تَعالَوْا أَتْلُ ما حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ أَلَّا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئاً
وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً
وَ لا تَقْتُلُوا أَوْلادَكُمْ مِنْ إِمْلاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُكُمْ
وَ إِيَّاهُمْ
وَ لا تَقْرَبُوا الْفَواحِشَ ما ظَهَرَ مِنْها
وَ ما بَطَنَ
وَ لا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ ذلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ
وَ لا تَقْرَبُوا مالَ الْيَتِيمِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ حَتَّى يَبْلُغَ أَشُدَّهُ
وَ أَوْفُوا الْكَيْلَ
وَ الْمِيزانَ بِالْقِسْطِ لا نُكَلِّفُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها
وَ إِذا قُلْتُمْ فَاعْدِلُوا
وَ لَوْ كانَ ذا قُرْبى
وَ بِعَهْدِ اللَّهِ أَوْفُوا ذلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ ...؛
بگو: بیایید آنچه را پروردگارتان بر شما حرام کرده است برایتان بخوانم: اینکه چیزی را شریک خدا قرار ندهید!
و به
پدر و مادر نیکی کنید!
و فرزندانتان را از (ترس)
فقر، نکشید! ما شما
و آنها را روزی میدهیم؛
و نزدیک کارهای زشت نروید، چه آشکار باشد چه پنهان!
و انسانی را که خداوند محترم شمرده، به
قتل نرسانید! مگر بحق (
و از روی استحقاق)؛ این چیزی است که خداوند شما را به آن سفارش کرده، شاید درک کنید! •
و به
مال یتیم، جز به بهترین صورت (
و برای اصلاح)، نزدیک نشوید، تا به حد رشد خود برسد!
و حق پیمانه
و وزن را بعدالت ادا کنید! -هیچ کس را، جز بمقدار تواناییش، تکلیف نمیکنیم-
و هنگامی که سخنی میگویید،
عدالت را رعایت نمایید، حتی اگر در مورد نزدیکان (شما) بوده باشد
و به پیمان خدا وفا کنید....»
۱۰. «... لا نُكَلِّفُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها ...؛
... البته هیچ کس را جز به اندازه تواناییش تکلیف نمیکنیم....»
۱۱. «قُلْ أَ رَأَيْتُمْ ما أَنْزَلَ اللَّهُ لَكُمْ مِنْ رِزْقٍ فَجَعَلْتُمْ مِنْهُ حَراماً
وَ حَلالًا قُلْ آللَّهُ أَذِنَ لَكُمْ أَمْ عَلَى اللَّهِ تَفْتَرُونَ؛
بگو: آیا روزیهایی را که خداوند بر شما نازل کرده دیدهاید، که بعضی از آن را حلال،
و بعضی را حرام نمودهاید؟!» بگو: «آیا خداوند به شما اجازه داده، یا بر خدا افترا می بندید (
و از پیش خود، حلال
و حرام میکنید؟!)»
۱۲. «فَكُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ حَلالًا طَيِّباً ... إِنَّما حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ
وَ الدَّمَ
وَ لَحْمَ الْخِنْزِيرِ
وَ ما أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ باغٍ
وَ لا عادٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ
وَ لا تَقُولُوا لِما تَصِفُ أَلْسِنَتُكُمُ الْكَذِبَ هذا حَلالٌ
وَ هذا حَرامٌ لِتَفْتَرُوا عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ إِنَّ الَّذِينَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ لا يُفْلِحُونَ؛
پس، از آنچه خدا روزیتان کرده است، حلال
و پاکیزه بخورید... خداوند، تنها
مردار،
خون،
گوشت خوک و آنچه را با نام غیر خدا سر بریدهاند، بر شما حرام کرده است؛ امّا کسانی که ناچار شوند، در حالی که تجاوز
و تعدّی از حدّ ننمایند، (خدا آنها را میبخشد؛ چرا که) خدا بخشنده
و مهربان است.•به خاطر دروغی که بر زبانتان جاری میشود (
و چیزی را مجاز
و چیزی را ممنوع میکنید،) نگویید: «این حلال است
و آن حرام»، تا بر خدا افترا ببندید به یقین کسانی که به خدا
دروغ میبندند، رستگار نخواهند شد!».
۱۳. «
وَ لا تَقْتُلُوا أَوْلادَكُمْ خَشْيَةَ إِمْلاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُهُمْ
وَ إِيَّاكُمْ إِنَّ قَتْلَهُمْ كانَ خِطْأً كَبِيراً
وَ لا تَقْرَبُوا الزِّنى إِنَّهُ كانَ فاحِشَةً
وَ ساءَ سَبِيلًا
وَ لا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ
وَ مَنْ قُتِلَ مَظْلُوماً فَقَدْ جَعَلْنا لِوَلِيِّهِ سُلْطاناً فَلا يُسْرِفْ فِي الْقَتْلِ إِنَّهُ كانَ مَنْصُوراً
وَ لا تَقْرَبُوا مالَ الْيَتِيمِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ حَتَّى يَبْلُغَ أَشُدَّهُ
وَ أَوْفُوا بِالْعَهْدِ إِنَّ الْعَهْدَ كانَ مَسْؤُلًا
وَ أَوْفُوا الْكَيْلَ إِذا كِلْتُمْ
وَ زِنُوا بِالْقِسْطاسِ الْمُسْتَقِيمِ ذلِكَ خَيْرٌ
وَ أَحْسَنُ تَأْوِيلًا
وَ لا تَقْفُ ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ إِنَّ السَّمْعَ
وَ الْبَصَرَ
وَ الْفُؤادَ كُلُّ أُولئِكَ كانَ عَنْهُ مَسْؤُلًا
وَ لا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحاً إِنَّكَ لَنْ تَخْرِقَ الْأَرْضَ
وَ لَنْ تَبْلُغَ الْجِبالَ طُولًا كُلُّ ذلِكَ كانَ سَيِّئُهُ عِنْدَ رَبِّكَ مَكْرُوهاً ذلِكَ مِمَّا أَوْحى إِلَيْكَ رَبُّكَ مِنَ الْحِكْمَةِ ...؛
و فرزندانتان را از ترس
فقر، نکشید! ما آنها
و شما را روزی میدهیم؛ مسلماً کشتن آنها
گناه بزرگی است!
و نزدیک زنا نشوید، که کار بسیار زشت،
و بد راهی است!
و کسی را که خداوند خونش را حرام شمرده، نکشید، جز بحق!
و آن کس که مظلوم کشته شده، برای ولیش سلطه (
و حق
قصاص) قرار دادیم؛ اما در قتل
اسراف نکند، چرا که او مورد حمایت است!
و به مال یتیم، جز به بهترین راه نزدیک نشوید، تا به سر حد
بلوغ رسد!
و به عهد (خود) وفا کنید، که از عهد سؤال میشود!
و هنگامی که پیمانه میکنید، حق پیمانه را ادا نمایید،
و با ترازوی درست وزن کنید! این برای شما بهتر،
و عاقبتش نیکوتر است. •از آنچه به آن آگاهی نداری، پیروی مکن، چرا که گوش
و چشم
و دل، همه مسؤولند.
و روی
زمین، با
تکبر راه مرو! تو نمیتوانی زمین را بشکافی،
و طول قامتت هرگز به
کوهها نمیرسد! همه اینها گناهش نزد پروردگار تو ناپسند است. این (
احکام)، از حکمتهایی است که پروردگارت به تو وحی فرستاده....»
۱۴. «
وَ لا نُكَلِّفُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها ...؛
و ما هیچ کس را جز به اندازه تواناییش تکلیف نمیکنیم....»
۱۵. «الزَّانِيَةُ
وَ الزَّانِي فَاجْلِدُوا كُلَّ واحِدٍ مِنْهُما مِائَةَ جَلْدَةٍ
وَ لا تَأْخُذْكُمْ بِهِما رَأْفَةٌ فِي دِينِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ
وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ
وَ لْيَشْهَدْ عَذابَهُما طائِفَةٌ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ
وَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآياتِ
وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ إِنَّ الَّذِينَ يُحِبُّونَ أَنْ تَشِيعَ الْفاحِشَةُ فِي الَّذِينَ آمَنُوا لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ فِي الدُّنْيا
وَ الْآخِرَةِ
وَ اللَّهُ يَعْلَمُ
وَ أَنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ
وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ
وَ رَحْمَتُهُ
وَ أَنَّ اللَّهَ رَؤُفٌ رَحِيمٌ؛
هر یک از زن
و مرد زناکار را صد تازیانه بزنید؛
و نباید رأفت (
و محبّت کاذب) نسبت به آن دو شما را از اجرای حکم الهی مانع شود، اگر به خدا
و روز جزا
ایمان دارید!
و باید گروهی از
مؤمنان مجازاتشان را مشاهده کنند!
و خداوند آیات را برای شما بیان میکند،
و خدا دانا
و حکیم است. کسانی که دوست دارند زشتیها در میان مردم با
ایمان شیوع یابد، عذاب دردناکی برای آنان در
دنیا و آخرت است؛
و خداوند میداند
و شما نمیدانید!
و اگر فضل
و رحمت الهی شامل حال شما نبود
و اینکه خدا مهربان
و رحیم است (مجازات سختی دامانتان را میگرفت)!»
۱۶. «...
وَ لَهُ الْحُكْمُ ...؛
... حاکمیت (نیز) از آن اوست....»
۱۷. «إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ
وَ الْأَرْضِ
وَ الْجِبالِ فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَها
وَ أَشْفَقْنَ مِنْها
وَ حَمَلَهَا الْإِنْسانُ ...؛
ما امانت (تعهّد، تکلیف،
و ولایت الهیّه) را بر آسمانها
و زمین
و کوهها عرضه داشتیم، آنها از حمل آن سر برتافتند،
و از آن هراسیدند؛ امّا انسان آن را بر دوش کشید...» گفته شده: مقصود از «الامانة» در
آیه، اوامر
و نواهی خداوند
و احکام
و فرایضی است که پروردگار آن را بر بندگان
واجب نموده است.
۱۸. «... ذلِكُمْ حُكْمُ اللَّهِ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ
وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ؛
... این حکم خداوند است که در میان شما حکم میکند،
و خداوند
دانا و حکیم است».
۱۹. «لِيُنْفِقْ ذُو سَعَةٍ مِنْ سَعَتِهِ
وَ مَنْ قُدِرَ عَلَيْهِ رِزْقُهُ فَلْيُنْفِقْ مِمَّا آتاهُ اللَّهُ لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا ما آتاها ...؛
آنان که امکانات وسیعی دارند، باید از امکانات وسیع خود
انفاق کنند
و آنها که تنگدستند، از آنچه که خدا به آنها داده انفاق نمایند؛ خداوند هیچ کس را جز به مقدار توانایی که به او داده تکلیف نمیکند....»
تشریع احکام دین
و نسخ آنها، در اختیار خداوند:
۱. «ما نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنْسِها نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْها أَوْ مِثْلِها أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ؛
هر حکمی را نسخ کنیم،
و یا نسخ آن را به تأخیر اندازیم، بهتر از آن، یا همانند آن را میآوریم. آیا نمیدانستی که خداوند بر هر چیز توانا است؟!»
۲. «قَدْ نَرى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّماءِ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضاها ...؛
نگاههای انتظارآمیز تو را به سوی
آسمان (برای تعیین قبله نهایی) میبینیم! اکنون تو را به سوی قبلهای که از آن خشنود باشی، باز میگردانیم....»
۳. «
وَ إِذا بَدَّلْنا آيَةً مَكانَ آيَةٍ
وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما يُنَزِّلُ قالُوا إِنَّما أَنْتَ مُفْتَرٍ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُونَ؛
و هنگامی که
آیهای را به
آیه دیگر مبدّل کنیم (= حکمی را نسخ نماییم) -
و خدا بهتر میداند چه حکمی را نازل کند- آنها میگویند: «تو افترا میبندی!» امّا بیشترشان (حقیقت را) نمیدانند!»
خداوند، بهترین تشریع کننده
احکام:
«أَ فَحُكْمَ الْجاهِلِيَّةِ يَبْغُونَ
وَ مَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللَّهِ حُكْماً لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ؛
آیا آنها حکم
جاهلیّت را (از تو) میخواهند؟!
و چه کسی بهتر از خدا، برای
قومی که
اهل یقین هستند، حکم میکند؟!» (تقابل بین احکام الله
و حکم جاهلیت افاده میکند که منظور از حکم، حکم تشریعی است.)
تشریع احکام، جلوهای از نعمتهای خداوند به
مؤمنان:
«يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ
وَ أَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرافِقِ
وَ امْسَحُوا بِرُؤُسِكُمْ
وَ أَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ
وَ إِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا
وَ إِنْ كُنْتُمْ مَرْضى أَوْ عَلى سَفَرٍ أَوْ جاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغائِطِ أَوْ لامَسْتُمُ النِّساءَ فَلَمْ تَجِدُوا ماءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ
وَ أَيْدِيكُمْ مِنْهُ ما يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ
وَ لكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ
وَ لِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ ...؛
ای کسانی که ایمان آوردهاید! هنگامی که به
نماز میایستید، صورت
و دستها را تا آرنج بشویید!
و سر
و پاها را تا مفصل ( برآمدگی پشت پا) مسح کنید!
و اگر
جنب باشید، خود را بشویید (
و غسل کنید)!
و اگر بیمار یا مسافر باشید، یا یکی از شما از محل پستی آمده ( قضای حاجت کرده)، یا با زنان تماس گرفته (
و آمیزش جنسی کردهاید)،
و آب (برای غسل یا وضو) نیابید، با خاک پاکی
تیمم کنید!
و از آن، بر صورت ( پیشانی)
و دستها بکشید! خداوند نمیخواهد مشکلی برای شما ایجاد کند؛ بلکه میخواهد شما را پاک سازد
و نعمتش را بر شما تمام نماید....»
تشریع احکام، برخاسته از
فضل و رحمت خداوند:
«
وَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآياتِ
وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ إِنَّ الَّذِينَ يُحِبُّونَ أَنْ تَشِيعَ الْفاحِشَةُ فِي الَّذِينَ آمَنُوا لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ فِي الدُّنْيا
وَ الْآخِرَةِ
وَ اللَّهُ يَعْلَمُ
وَ أَنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ
وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ
وَ رَحْمَتُهُ
وَ أَنَّ اللَّهَ رَؤُفٌ رَحِيمٌ؛
و (اگر به آنها نگاه میکردی) میپنداشتی بیدارند؛ در حالی که در خواب فرو رفته بودند!
و ما آنها را به سمت
راست و چپ میگرداندیم (تا بدنشان سالم بماند).
و سگ آنها دستهای خود را بر دهانه غار گشوده بود (
و نگهبانی میکرد). اگر نگاهشان میکردی، از آنان میگریختی؛
و سر تا پای تو از ترس
و وحشت پر میشد! اینگونه آنها را (از خواب) برانگیختیم تا از یکدیگر سؤال کنند؛ یکی از آنها گفت: چه مدّت خوابیدید؟! گفتند: یک روز، یا بخشی از یک روز! (
و چون نتوانستند مدّت خوابشان را دقیقاً بدانند) گفتند: پروردگارتان از مدّت خوابتان آگاهتر است! اکنون یک نفر از خودتان را با این سکّهای که دارید به شهر بفرستید، تا بنگرد کدام یک از آنها غذای پاکیزهتری دارند،
و مقداری از آن برای روزی شما بیاورد. امّا باید دقّت کند،
و هیچ کس را از وضع شما آگاه نسازد... چرا که اگر آنان از وضع شما آگاه شوند،
سنگسارتان میکنند؛ یا شما را به آیین خویش بازمیگردانند؛
و در آن صورت، هرگز روی رستگاری را نخواهید دید!»
تشریع احکام، برخاسته از
رافت و رحمت خداوند:
«الزانیة والزانی فاجلدوا کل وحد منهما مائة جلدة ولاتاخذکم بهما رافة فی دین الله ان کنتم تؤمنون بالله والیوم الاخر ولیشهد عذابهما طـائفة من المؤمنین•...• ویبین الله لکم الایـت... • ان الذین یحبون ان تشیع الفـحشة فی الذین ءامنوا لهم عذاب الیم فی الدنیا والاخرة... • ولولا فضل الله علیکم ورحمته وان الله رءوف رحیم؛
هر یک از زن
و مرد
زناکار را صد تازیانه بزنید؛
و نباید رأفت (
و محبّت کاذب) نسبت به آن دو شما را از اجرای حکم الهی مانع شود، اگر به خدا
و روز جزا ایمان دارید!
و باید گروهی از مؤمنان مجازاتشان را مشاهده کنند! •...•
و خداوند آیات را برای شما بیان میکند،
و خدا دانا
و حکیم است.•کسانی که دوست دارند زشتیها در میان مردم با ایمان شیوع یابد،
عذاب دردناکی برای آنان در دنیا
و آخرت است؛
و خداوند میداند
و شما نمیدانید!•
و اگر فضل
و رحمت الهی شامل حال شما نبود
و اینکه خدا مهربان
و رحیم است (مجازات سختی دامانتان را میگرفت)».
تنها خداوند، دارای حق قانونگذاری می باشد
و هرگونه تشریعی از ناحیه غیر او بی اعتبار :
۱. «... إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ يَقُصُّ الْحَقَّ
وَ هُوَ خَيْرُ الْفاصِلِينَ؛
... حکم
و فرمان، تنها از آنِ خداست!
حق را از
باطل جدا میکند،
و او بهترین جداکننده (حق از باطل) است.»
.
۲. «قُلْ أَ رَأَيْتُمْ ما أَنْزَلَ اللَّهُ لَكُمْ مِنْ رِزْقٍ فَجَعَلْتُمْ مِنْهُ حَراماً
وَ حَلالًا قُلْ آللَّهُ أَذِنَ لَكُمْ أَمْ عَلَى اللَّهِ تَفْتَرُونَ؛
بگو: آیا روزیهایی را که خداوند بر شما نازل کرده دیدهاید، که بعضی از آن را حلال،
و بعضی را حرام نمودهاید؟!» بگو: «آیا خداوند به شما اجازه داده، یا بر خدا افترا می بندید (
و از پیش خود، حلال
و حرام میکنید؟!)».
۳. «
وَ إِذا بَدَّلْنا آيَةً مَكانَ آيَةٍ
وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما يُنَزِّلُ قالُوا إِنَّما أَنْتَ مُفْتَرٍ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُونَ؛
و هنگامی که
آیهای را به
آیه دیگر مبدّل کنیم ( حکمی را نسخ نماییم) -
و خدا بهتر میداند چه حکمی را نازل کند- آنها میگویند: تو افترا میبندی! امّا بیشترشان (حقیقت را) نمیدانند!».
۴. «إِنَّما حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ
وَ الدَّمَ
وَ لَحْمَ الْخِنْزِيرِ
وَ ما أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ باغٍ
وَ لا عادٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ؛
خداوند، تنها
مردار،
خون،
گوشت خوک و آنچه را با نام غیر خدا سر بریدهاند، بر شما حرام کرده است؛ امّا کسانی که ناچار شوند، در حالی که تجاوز
و تعدّی از حدّ ننمایند، (خدا آنها را میبخشد؛ چرا که) خدا بخشنده
و مهربان است.».
۵. «
وَ لا تَقُولُوا لِما تَصِفُ أَلْسِنَتُكُمُ الْكَذِبَ هذا حَلالٌ
وَ هذا حَرامٌ لِتَفْتَرُوا عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ إِنَّ الَّذِينَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ لا يُفْلِحُونَ؛
به خاطر دروغی که بر زبانتان جاری میشود (
و چیزی را مجاز
و چیزی را ممنوع میکنید،) نگویید: این
حلال است
و آن حرام، تا بر خدا افترا ببندید به یقین کسانی که به خدا
دروغ میبندند،
رستگار نخواهند شد!»
۶. «
وَ هُوَ اللَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ لَهُ الْحَمْدُ فِي الْأُولى
وَ الْآخِرَةِ
وَ لَهُ الْحُكْمُ ...؛
و او خدایی است که معبودی جز او نیست؛ ستایش برای اوست در این جهان
و در
جهان دیگر؛ حاکمیت (نیز) از آن اوست....»
تشریع احکام الهی، حقایقی برخاسته از
حکمت خداوند :
۱. «يُوصِيكُمُ اللَّهُ فِي أَوْلادِكُمْ ... إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلِيماً حَكِيماً؛
خداوند در باره فرزندانتان به شما سفارش میکند...
و خداوند، دانا
و حکیم است.».
۲. «
وَ الْمُحْصَناتُ مِنَ النِّساءِ إِلَّا ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ كِتابَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ
وَ أُحِلَّ لَكُمْ ما وَراءَ ذلِكُمْ أَنْ تَبْتَغُوا بِأَمْوالِكُمْ مُحْصِنِينَ غَيْرَ مُسافِحِينَ فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِيضَةً
وَ لا جُناحَ عَلَيْكُمْ فِيما تَراضَيْتُمْ بِهِ مِنْ بَعْدِ الْفَرِيضَةِ إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلِيماً حَكِيماً؛
و زنان شوهردار (بر شما
حرام است؛) مگر آنها را که (از راه اسارت) مالک شدهاید؛ (زیرا اسارت آنها در حکم
طلاق است؛) اینها احکامی است که خداوند بر شما مقرّر داشته است. اما زنان دیگر غیر از اینها (که گفته شد)، برای شما حلال است که با اموال خود، آنان را اختیار کنید؛ در حالی که پاکدامن باشید
و از
زنا، خودداری نمایید.
و زنانی را که
متعه ( ازدواج موقت) میکنید،
واجب است مهر آنها را بپردازید.
و گناهی بر شما نیست در آنچه بعد از تعیین مهر، با یکدیگر توافق کردهاید. (بعداً میتوانید با توافق، آن را کم یا زیاد کنید.) خداوند، دانا
و حکیم است.».
۳. «
وَ لا تَقْتُلُوا أَوْلادَكُمْ خَشْيَةَ إِمْلاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُهُمْ
وَ إِيَّاكُمْ إِنَّ قَتْلَهُمْ كانَ خِطْأً كَبِيراً
وَ لا تَقْرَبُوا الزِّنى إِنَّهُ كانَ فاحِشَةً
وَ ساءَ سَبِيلًا
وَ لا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ
وَ مَنْ قُتِلَ مَظْلُوماً فَقَدْ جَعَلْنا لِوَلِيِّهِ سُلْطاناً فَلا يُسْرِفْ فِي الْقَتْلِ إِنَّهُ كانَ مَنْصُوراً
وَ لا تَقْرَبُوا مالَ الْيَتِيمِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ حَتَّى يَبْلُغَ أَشُدَّهُ
وَ أَوْفُوا بِالْعَهْدِ إِنَّ الْعَهْدَ كانَ مَسْؤُلًا
وَ أَوْفُوا الْكَيْلَ إِذا كِلْتُمْ
وَ زِنُوا بِالْقِسْطاسِ الْمُسْتَقِيمِ ذلِكَ خَيْرٌ
وَ أَحْسَنُ تَأْوِيلًا
وَ لا تَقْفُ ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ ...
وَ لا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحاً ...ذلِكَ مِمَّا أَوْحى إِلَيْكَ رَبُّكَ مِنَ الْحِكْمَةِ ...؛
و فرزندانتان را از ترس
فقر، نکشید! ما آنها
و شما را روزی میدهیم؛ مسلماً کشتن آنها
گناه بزرگی است!
و نزدیک
زنا نشوید، که کار بسیار زشت،
و بد راهی است!
و کسی را که خداوند خونش را
حرام شمرده، نکشید، جز بحق!
و آن کس که مظلوم کشته شده، برای ولیش سلطه (
و حق
قصاص) قرار دادیم؛ اما در قتل اسراف نکند، چرا که او مورد حمایت است!
و به مال یتیم، جز به بهترین راه نزدیک نشوید، تا به سر حد بلوغ رسد!
و به
عهد (خود) وفا کنید، که از عهد سؤال میشود!
و هنگامی که پیمانه میکنید، حق پیمانه را ادا نمایید،
و با ترازوی درست وزن کنید! این برای شما بهتر،
و عاقبتش نیکوتر است. از آنچه به آن آگاهی نداری، پیروی مکن...
و روی
زمین، با
تکبر راه مرو! ... این (احکام)، از حکمتهایی است که پروردگارت به تو
وحی فرستاده....»
۴. «
وَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآياتِ
وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ؛
و خداوند آیات را برای شما بیان میکند،
و خدا دانا
و حکیم است.»
تشریع احکام الهی، برخاسته از
علم خداوند:
۱. «كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتالُ
وَ هُوَ كُرْهٌ لَكُمْ
وَ عَسى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئاً
وَ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ
وَ عَسى أَنْ تُحِبُّوا شَيْئاً
وَ هُوَ شَرٌّ لَكُمْ
وَ اللَّهُ يَعْلَمُ
وَ أَنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ؛
جهاد در راه خدا، بر شما مقرّر شد؛ در حالی که برایتان ناخوشایند است. چه بسا چیزی را خوش نداشته باشید، حال آن که خیرِ شما در آن است.
و یا چیزی را دوست داشته باشید، حال آنکه شرِّ شما در آن است.
و خدا میداند،
و شما نمیدانید.»
۲. «
وَ إِذا طَلَّقْتُمُ النِّساءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ سَرِّحُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ
وَ لا تُمْسِكُوهُنَّ ضِراراً لِتَعْتَدُوا
وَ مَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ
وَ لا تَتَّخِذُوا آياتِ اللَّهِ هُزُواً ...
وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ؛
و هنگامی که زنان را طلاق دادید،
و به آخرین روزهای «
عدّه» رسیدند، یا به طرز صحیحی آنها را نگاه دارید (
و آشتی کنید)،
و یا به طرز پسندیدهای آنها را رها سازید!
و هیچگاه به خاطر زیان رساندن
و تعدّی کردن، آنها را نگاه ندارید!
و کسی که چنین کند، به خویشتن
ستم کرده است. (
و با این اعمال،
و سوء استفاده از قوانین الهی،) آیات خدا را به
استهزا نگیرید! ...
و بدانید خداوند از هر چیزی آگاه است (
و از نیات کسانی که از قوانین او، سوء استفاده میکنند، با خبر است)»
۳. «يُوصِيكُمُ اللَّهُ فِي أَوْلادِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ فَإِنْ كُنَّ نِساءً فَوْقَ اثْنَتَيْنِ فَلَهُنَّ ثُلُثا ما تَرَكَ
وَ إِنْ كانَتْ واحِدَةً فَلَهَا النِّصْفُ
وَ لِأَبَوَيْهِ
لِكُلِّ واحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ مِمَّا تَرَكَ إِنْ كانَ لَهُ وَلَدٌ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ وَلَدٌ
وَ وَرِثَهُ أَبَواهُ فَلِأُمِّهِ الثُّلُثُ فَإِنْ كانَ لَهُ إِخْوَةٌ فَلِأُمِّهِ السُّدُسُ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِي بِها أَوْ دَيْنٍ آباؤُكُمْ
وَ أَبْناؤُكُمْ لا تَدْرُونَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ لَكُمْ نَفْعاً فَرِيضَةً مِنَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلِيماً حَكِيماً؛
خداوند در باره فرزندانتان به شما سفارش میکند که سهم (میراث) پسر، به اندازه سهم دو دختر باشد؛
و اگر فرزندان شما، (دو دختر
و) بیش از دو دختر باشند، دو سوم میراث از آن آنهاست؛
و اگر یکی باشد، نیمی (از میراث،) از آن اوست.
و برای هر یک از پدر
و مادر او، یک ششم میراث است، اگر (میت) فرزندی داشته باشد؛
و اگر فرزندی نداشته باشد،
و (تنها)
پدر و مادر از او ارث برند، برای مادر او یک سوم است (
و بقیه از آن پدر است)؛
و اگر او برادرانی داشته باشد، مادرش یک ششم میبرد (
و پنج ششم باقیمانده، برای پدر است). (همه اینها،) بعد از انجام وصیتی است که او کرده،
و بعد از
ادای دین است -شما نمیدانید پدران
و مادران
و فرزندانتان، کدامیک برای شما سودمندترند!- این فریضه الهی است؛
و خداوند، دانا
و حکیم است.»
۴. «
وَ الْمُحْصَناتُ مِنَ النِّساءِ إِلَّا ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ كِتابَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ
وَ أُحِلَّ لَكُمْ ما وَراءَ ذلِكُمْ أَنْ تَبْتَغُوا بِأَمْوالِكُمْ مُحْصِنِينَ غَيْرَ مُسافِحِينَ فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِيضَةً
وَ لا جُناحَ عَلَيْكُمْ فِيما تَراضَيْتُمْ بِهِ مِنْ بَعْدِ الْفَرِيضَةِ إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلِيماً حَكِيماً؛
و زنان شوهردار (بر شما
حرام است؛) مگر آنها را که (از راه اسارت) مالک شدهاید؛ (زیرا اسارت آنها در حکم
طلاق است؛) اینها احکامی است که خداوند بر شما مقرّر داشته است. اما زنان دیگر غیر از اینها (که گفته شد)، برای شما حلال است که با اموال خود، آنان را اختیار کنید؛ در حالی که پاکدامن باشید
و از زنا، خودداری نمایید.
و زنانی را که متعه (= ازدواج موقت) میکنید،
واجب است مهر آنها را بپردازید.
و گناهی بر شما نیست در آنچه بعد از تعیین مهر، با یکدیگر توافق کردهاید. (بعداً میتوانید با توافق، آن را کم یا زیاد کنید.) خداوند، دانا
و حکیم است.»
۵. «
وَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآياتِ
وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ إِنَّ الَّذِينَ يُحِبُّونَ أَنْ تَشِيعَ الْفاحِشَةُ فِي الَّذِينَ آمَنُوا لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ فِي الدُّنْيا
وَ الْآخِرَةِ
وَ اللَّهُ يَعْلَمُ
وَ أَنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ؛
و خداوند آیات را برای شما بیان میکند،
و خدا دانا
و حکیم است.•کسانی که دوست دارند زشتیها در میان مردم با ایمان شیوع یابد،
عذاب دردناکی برای آنان در
دنیا و آخرت است؛
و خداوند میداند
و شما نمیدانید!»
تشریع
احکام ثانوی به جای احکام اولی، در شرایط خاص:
۱. «إِنَّما حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ
وَ الدَّمَ
وَ لَحْمَ الْخِنْزِيرِ
وَ ما أُهِلَّ بِهِ لِغَيْرِ اللَّهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ باغٍ
وَ لا عادٍ فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ ...؛
خداوند، تنها (گوشت) مردار، خون، گوشت خوک
و آنچه را نام غیرِ خدا به هنگام
ذبح بر آن گفته شود، حرام کرده است. (ولی) آن کس که مجبور شود، در صورتی که ستمگر
و متجاوز نباشد، گناهی بر او نیست؛ (
و میتواند برای حفظ جان خود، در موقع ضرورت، از آن بخورد؛)....»
۲. «شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدىً لِلنَّاسِ
وَ بَيِّناتٍ مِنَ الْهُدى
وَ الْفُرْقانِ فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ
وَ مَنْ كانَ مَرِيضاً أَوْ عَلى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ
وَ لا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ ...؛
(
روزه، در چند روز معدودِ)
ماهِ رمضان است؛ ماهی که
قرآن، برای راهنمایی مردم،
و نشانههای هدایت،
و فرق میان حق
و باطل، در آن نازل شده است. پس آن کس از شما که در ماه رمضان در حضر باشد، روزه بدارد!
و آن کس که بیمار یا در سفر است، روزهای دیگری را به جای آن، روزه بگیرد! خداوند، راحتی شما را میخواهد، نه زحمت شما را!....»
۳. «
وَ أَتِمُّوا الْحَجَّ
وَ الْعُمْرَةَ لِلَّهِ فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ
وَ لا تَحْلِقُوا رُؤُسَكُمْ حَتَّى يَبْلُغَ الْهَدْيُ مَحِلَّهُ فَمَنْ كانَ مِنْكُمْ مَرِيضاً أَوْ بِهِ أَذىً مِنْ رَأْسِهِ فَفِدْيَةٌ مِنْ صِيامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُكٍ فَإِذا أَمِنْتُمْ فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيامُ ثَلاثَةِ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ
وَ سَبْعَةٍ إِذا رَجَعْتُمْ تِلْكَ عَشَرَةٌ كامِلَةٌ ...؛
و حج و عمره را برای خدا به اتمام برسانید!
و اگر محصور شدید، (
و مانعی مانند
ترس از
دشمن یا بیماری، اجازه نداد که پس از
احرام بستن، وارد
مکه شوید،) آنچه از
قربانی فراهم شود (
ذبح کنید،
و از احرام خارج شوید)!
و سرهای خود را نتراشید، تا قربانی به محلش برسد (
و در
قربانگاه ذبح شود)!
و اگر کسی از شما بیمار بود،
و یا ناراحتی در سر داشت، (
و ناچار بود سر خود را بتراشد،) باید
فدیه و کفّارهای از قبیل روزه یا صدقه یا گوسفندی بدهد!
و هنگامی که (از بیماری
و دشمن) در امان بودید، هر کس با ختم عمره، حج را آغاز کند، آنچه از قربانی برای او میسّر است (ذبح کند)!
و هر که نیافت، سه روز در
ایام حج،
و هفت روز هنگامی که باز میگردید، روزه بدارد! این، ده روز کامل است....»
۴. «حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ
وَ الصَّلاةِ الْوُسْطى
وَ قُومُوا لِلَّهِ قانِتِينَ فَإِنْ خِفْتُمْ فَرِجالًا أَوْ رُكْباناً فَإِذا أَمِنْتُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَما عَلَّمَكُمْ ما لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ؛
در انجام همه نمازها، (به خصوص)
نماز وسطی (=
نماز ظهر) کوشا باشید!
و از روی
خضوع و اطاعت، برای خدا بپاخیزید!
و اگر (به خاطر
جنگ، یا خطر دیگری) بترسید، (نماز را) در حال پیاده یا سواره انجام دهید! اما هنگامی که امنیت خود را بازیافتید، خدا را یاد کنید! (= نماز را به صورت معمولی بخوانید!) همانگونه که خداوند، چیزهایی را که نمیدانستید، به شما تعلیم داد.».
۵. «
وَ إِنْ كُنْتُمْ عَلى سَفَرٍ
وَ لَمْ تَجِدُوا كاتِباً فَرِهانٌ مَقْبُوضَةٌ ...؛
و اگر در سفر بودید،
و نویسندهای نیافتید،
گروگان بگیرید! (گروگانی که در اختیار
طلبکار قرار گیرد.)
و اگر به یکدیگر اطمینان (کامل) داشته باشید، (گروگان لازم نیست،
و) باید کسی که امین شمرده شده (
و بدون گروگان، چیزی از دیگری گرفته)،
امانت (
و بدهی خود را بموقع) بپردازد....»
۶. «لا يَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْكافِرِينَ أَوْلِياءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ
وَ مَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ فَلَيْسَ مِنَ اللَّهِ فِي شَيْءٍ إِلَّا أَنْ تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقاةً ...؛
افراد باایمان نباید به جای مؤمنان،
کافران را دوست
و سرپرست خود انتخاب کنند؛
و هر کس چنین کند، هیچ رابطهای با خدا ندارد (
و پیوند او بکلّی از خدا گسسته میشود)؛ مگر اینکه از آنها بپرهیزید (
و به خاطر هدفهای مهمتری
تقیّه کنید)....»
۷. «
وَ مَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ طَوْلًا أَنْ يَنْكِحَ الْمُحْصَناتِ الْمُؤْمِناتِ فَمِنْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ مِنْ فَتَياتِكُمُ الْمُؤْمِناتِ
وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِإِيمانِكُمْ بَعْضُكُمْ مِنْ بَعْضٍ فَانْكِحُوهُنَّ بِإِذْنِ أَهْلِهِنَّ
وَ آتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ مُحْصَناتٍ غَيْرَ مُسافِحاتٍ
وَ لا مُتَّخِذاتِ أَخْدانٍ فَإِذا أُحْصِنَّ فَإِنْ أَتَيْنَ بِفاحِشَةٍ فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ ما عَلَى الْمُحْصَناتِ مِنَ الْعَذابِ ذلِكَ لِمَنْ خَشِيَ الْعَنَتَ مِنْكُمْ
وَ أَنْ تَصْبِرُوا خَيْرٌ لَكُمْ ... يُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يُخَفِّفَ عَنْكُمْ
وَ خُلِقَ الْإِنْسانُ ضَعِيفاً؛
و آنها که توانایی ازدواج با زنان (آزاد) پاکدامن باایمان را ندارند، میتوانند با
زنان پاکدامن از بردگان باایمانی که در اختیار دارید
ازدواج کنند -خدا به ایمان شما آگاهتر است؛
و همگی اعضای یک پیکرید- آنها را با اجازه صاحبان آنان تزویج نمایید،
و مهرشان را به خودشان بدهید؛ به شرط آنکه پاکدامن باشند، نه بطور آشکار مرتکب زنا شوند،
و نه دوست پنهانی بگیرند.
و در صورتی که
محصنه باشند
و مرتکب عمل منافی عفت شوند، نصف مجازات زنان آزاد را خواهند داشت. این (اجازه ازدواج با کنیزان) برای کسانی از شماست که بترسند (از نظر غریزه جنسی) به زحمت بیفتند؛
و (با این حال نیز) خودداری (از ازدواج با آنان) برای شما بهتر است.
و خداوند، آمرزنده
و مهربان است. خدا میخواهد (با احکام مربوط به ازدواج با کنیزان
و مانند آن،) کار را بر شما سبک کند؛
و انسان، ضعیف آفریده شده؛ (
و در برابر طوفان
غرایز،
مقاومت او کم است)»
۸. «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَقْرَبُوا الصَّلاةَ
وَ أَنْتُمْ سُكارى حَتَّى تَعْلَمُوا ما تَقُولُونَ
وَ لا جُنُباً إِلَّا عابِرِي سَبِيلٍ حَتَّى تَغْتَسِلُوا
وَ إِنْ كُنْتُمْ مَرْضى أَوْ عَلى سَفَرٍ أَوْ جاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغائِطِ أَوْ لامَسْتُمُ النِّساءَ فَلَمْ تَجِدُوا ماءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ
وَ أَيْدِيكُمْ ...؛
ای کسانی که ایمان آوردهاید! در حال
مستی به نماز نزدیک نشوید، تا بدانید چه میگویید!
و همچنین هنگامی که جنب هستید -مگر اینکه مسافر باشید- تا
غسل کنید.
و اگر بیمارید، یا مسافر،
و یا «قضای حاجت» کردهاید،
و یا با زنان
آمیزش جنسی داشتهاید،
و در این حال، آب (برای وضو یا غسل) نیافتید، با خاک پاکی
تیمّم کنید! (به این طریق که) صورتها
و دستهایتان را با آن مسح نمایید....»
۹. «حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ
وَ الدَّمُ
وَ لَحْمُ الْخِنْزِيرِ
وَ ما أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ
وَ الْمُنْخَنِقَةُ
وَ الْمَوْقُوذَةُ
وَ الْمُتَرَدِّيَةُ
وَ النَّطِيحَةُ
وَ ما أَكَلَ السَّبُعُ إِلَّا ما ذَكَّيْتُمْ
وَ ما ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ
وَ أَنْ تَسْتَقْسِمُوا بِالْأَزْلامِ ذلِكُمْ فِسْقٌ ... فَمَنِ اضْطُرَّ فِي مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجانِفٍ لِإِثْمٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ؛
گوشت مردار،
و خون،
و گوشت خوک،
و حیواناتی که به غیر نام خدا ذبح شوند،
و حیوانات خفهشده،
و به زجر کشته شده،
و آنها که بر اثر پرتشدن از بلندی بمیرند،
و آنها که به ضرب شاخ حیوان دیگری مرده باشند،
و باقیمانده
صید حیوان درنده -مگر آنکه (بموقع به آن حیوان برسید،
و) آن را سرببرید-
و حیواناتی که روی بتها (یا در برابر آنها) ذبح میشوند، (همه) بر شما
حرام شده است؛
و (همچنین) قسمت کردن گوشت حیوان به وسیله چوبههای تیر مخصوص بخت آزمایی؛ تمام این اعمال،
فسق و گناه است ... امّا آنها که در حال گرسنگی، دستشان به غذای دیگری نرسد،
و متمایل به گناه نباشند، (مانعی ندارد که از گوشتهای ممنوع بخورند؛) خداوند، آمرزنده
و مهربان است.»
۱۰. «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ
وَ أَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرافِقِ
وَ امْسَحُوا بِرُؤُسِكُمْ
وَ أَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ
وَ إِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا
وَ إِنْ كُنْتُمْ مَرْضى أَوْ عَلى سَفَرٍ أَوْ جاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغائِطِ أَوْ لامَسْتُمُ النِّساءَ فَلَمْ تَجِدُوا ماءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ
وَ أَيْدِيكُمْ ...؛
ای کسانی که ایمان آوردهاید! هنگامی که به نماز میایستید، صورت
و دستها را تا آرنج بشویید!
و سر
و پاها را تا مفصل ( برآمدگی پشت پا) مسح کنید!
و اگر جنب باشید، خود را بشویید (
و غسل کنید)!
و اگر بیمار یا مسافر باشید، یا یکی از شما از محل پستی آمده (
قضای حاجت کرده)، یا با
زنان تماس گرفته (
و آمیزش جنسی کردهاید)،
و آب (برای غسل یا وضو) نیابید، با خاک پاکی تیمم کنید!
و از آن، بر صورت ( پیشانی)
و دستها بکشید! ....»
۱۱. «
وَ ما لَكُمْ أَلَّا تَأْكُلُوا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ
وَ قَدْ فَصَّلَ لَكُمْ ما حَرَّمَ عَلَيْكُمْ إِلَّا مَا اضْطُرِرْتُمْ إِلَيْهِ ...؛
چرا از چیزها ( گوشتها) ئی که نام
خدا بر آنها برده شده نمیخورید؟! در حالی که (خداوند) آنچه را بر شما
حرام بوده، بیان کرده است! مگر اینکه ناچار باشید؛ (که در این صورت، خوردن از گوشت آن حیوانات جایز است.)....»
۱۲. «قُلْ لا أَجِدُ فِي ما أُوحِيَ إِلَيَّ مُحَرَّماً عَلى طاعِمٍ يَطْعَمُهُ إِلَّا أَنْ يَكُونَ مَيْتَةً أَوْ دَماً مَسْفُوحاً أَوْ لَحْمَ خِنزِيرٍ فَإِنَّهُ رِجْسٌ أَوْ فِسْقاً أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ باغٍ
وَ لا عادٍ فَإِنَّ رَبَّكَ غَفُورٌ رَحِيمٌ؛
بگو: در آنچه بر من وحی شده، هیچ غذای حرامی نمییابم؛ بجز اینکه
مردار باشد، یا خونی که (از بدن حیوان) بیرون ریخته، یا گوشت
خوک -که اینها همه پلیدند- یا حیوانی که به گناه، هنگام سر بریدن، نام غیر خدا ( نام بتها) بر آن برده شده است. اما کسی که مضطر (به خوردن این محرمات) شود، بی آنکه خواهان لذت باشد
و یا زیاده روی کند (گناهی بر او نیست)؛ زیرا پروردگارت، آمرزنده مهربان است.»
۱۳. «مَنْ كَفَرَ بِاللَّهِ مِنْ بَعْدِ إِيمانِهِ إِلَّا مَنْ أُكْرِهَ
وَ قَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِيمانِ
وَ لكِنْ مَنْ شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْراً فَعَلَيْهِمْ غَضَبٌ مِنَ اللَّهِ
وَ لَهُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ؛
کسانی که بعد از
ایمان کافر شوند -بجز آنها که تحت فشار واقع شدهاند در حالی که قلبشان آرام
و با ایمان است- آری، آنها که سینه خود را برای پذیرش
کفر گشودهاند،
غضب خدا بر آنهاست؛
و عذاب عظیمی در انتظارشان!»
۱۴. «إِنَّما حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ
وَ الدَّمَ
وَ لَحْمَ الْخِنْزِيرِ
وَ ما أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ باغٍ
وَ لا عادٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ؛
خداوند، تنها مردار، خون، گوشت خوک
و آنچه را با نام غیر خدا سر بریدهاند، بر شما حرام کرده است؛ امّا کسانی که ناچار شوند، در حالی که تجاوز
و تعدّی از حدّ ننمایند، (خدا آنها را میبخشد؛ چرا که) خدا بخشنده
و مهربان است.»
۱۵. «
وَ لْيَسْتَعْفِفِ الَّذِينَ لا يَجِدُونَ نِكاحاً حَتَّى يُغْنِيَهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ
وَ الَّذِينَ يَبْتَغُونَ الْكِتابَ مِمَّا مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ ...
وَ لا تُكْرِهُوا فَتَياتِكُمْ عَلَى الْبِغاءِ إِنْ أَرَدْنَ تَحَصُّناً لِتَبْتَغُوا عَرَضَ الْحَياةِ الدُّنْيا
وَ مَنْ يُكْرِهْهُنَّ فَإِنَّ اللَّهَ مِنْ بَعْدِ إِكْراهِهِنَّ غَفُورٌ رَحِيمٌ؛
و کسانی که امکانی برای ازدواج نمییابند، باید پاکدامنی پیشه کنند تا خداوند از
فضل خود آنان را بینیاز گرداند!
و آن بردگانتان که خواستار مکاتبه (قرار داد مخصوص برای آزاد شدن) هستند... مجبور به
خود فروشی نکنید اگر خودشان میخواهند پاک بمانند!
و هر کس آنها را (بر این کار) اجبار کند، (سپس پشیمان گردد،) خداوند بعد از این اجبار آنها غفور
و رحیم است! (
توبه کنید
و بازگردید، تا خدا شما را ببخشد!)»
تشریع احکام ثانوی به جای احکام اولی، برای معذوران، پرتوی از
عفو و مغفرت الهی :
«يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَقْرَبُوا الصَّلاةَ
وَ أَنْتُمْ سُكارى حَتَّى تَعْلَمُوا ما تَقُولُونَ
وَ لا جُنُباً إِلَّا عابِرِي سَبِيلٍ حَتَّى تَغْتَسِلُوا
وَ إِنْ كُنْتُمْ مَرْضى أَوْ عَلى سَفَرٍ أَوْ جاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغائِطِ أَوْ لامَسْتُمُ النِّساءَ فَلَمْ تَجِدُوا ماءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ
وَ أَيْدِيكُمْ إِنَّ اللَّهَ كانَ عَفُوًّا غَفُوراً؛
ای کسانی که ایمان آوردهاید! در حال مستی به نماز نزدیک نشوید، تا بدانید چه میگویید!
و همچنین هنگامی که جنب هستید -مگر اینکه
مسافر باشید- تا
غسل کنید.
و اگر بیمارید، یا مسافر،
و یا «قضای حاجت» کردهاید،
و یا با زنان آمیزش جنسی داشتهاید،
و در این حال،
آب(برای وضو یا غسل) نیافتید، با خاک پاکی
تیمّم کنید! (به این طریق که) صورتها
و دستهایتان را با آن مسح نمایید. خداوند، بخشنده
و آمرزنده است.».
تشریع احکام ثانوی به جای احکام اولی، در حال
اضطرار، جلوهای از
غفران و رحمت الهی:
۱. «إِنَّما حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ
وَ الدَّمَ
وَ لَحْمَ الْخِنْزِيرِ
وَ ما أُهِلَّ بِهِ لِغَيْرِ اللَّهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ باغٍ
وَ لا عادٍ فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ؛
خداوند، تنها (گوشت) مردار، خون، گوشت خوک
و آنچه را نام غیرِ خدا به هنگام ذبح بر آن گفته شود، حرام کرده است. (ولی) آن کس که مجبور شود، در صورتی که ستمگر
و متجاوز نباشد، گناهی بر او نیست؛ (
و میتواند برای حفظ جان خود، در موقع ضرورت، از آن بخورد؛) خداوند بخشنده
و مهربان است.».
۲. «حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ
وَ الدَّمُ
وَ لَحْمُ الْخِنْزِيرِ
وَ ما أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ
وَ الْمُنْخَنِقَةُ
وَ الْمَوْقُوذَةُ
وَ الْمُتَرَدِّيَةُ
وَ النَّطِيحَةُ
وَ ما أَكَلَ السَّبُعُ إِلَّا ما ذَكَّيْتُمْ
وَ ما ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ
وَ أَنْ تَسْتَقْسِمُوا بِالْأَزْلامِ ذلِكُمْ فِسْقٌ ... فَمَنِ اضْطُرَّ فِي مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجانِفٍ لِإِثْمٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ؛
گوشت مردار،
و خون،
و گوشت خوک،
و حیواناتی که به غیر نام خدا ذبح شوند،
و حیوانات خفهشده،
و به زجر کشته شده،
و آنها که بر اثر پرتشدن از بلندی بمیرند،
و آنها که به ضرب شاخ حیوان دیگری
مرده باشند،
و باقیمانده صید حیوان درنده -مگر آنکه (بموقع به آن حیوان برسید،
و) آن را سرببرید-
و حیواناتی که روی بتها (یا در برابر آنها) ذبح میشوند، (همه) بر شما
حرام شده است؛
و (همچنین) قسمت کردن گوشت حیوان به وسیله چوبههای تیر مخصوص بخت آزمایی؛ تمام این اعمال، فسق
و گناه است ... امّا آنها که در حال گرسنگی، دستشان به غذای دیگری نرسد،
و متمایل به
گناه نباشند، (مانعی ندارد که از گوشتهای ممنوع بخورند؛) خداوند، آمرزنده
و مهربان است.»
۳. «قُلْ لا أَجِدُ فِي ما أُوحِيَ إِلَيَّ مُحَرَّماً عَلى طاعِمٍ يَطْعَمُهُ إِلَّا أَنْ يَكُونَ مَيْتَةً أَوْ دَماً مَسْفُوحاً أَوْ لَحْمَ خِنزِيرٍ فَإِنَّهُ رِجْسٌ أَوْ فِسْقاً أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ باغٍ
وَ لا عادٍ فَإِنَّ رَبَّكَ غَفُورٌ رَحِيمٌ؛
بگو: در آنچه بر من
وحی شده، هیچ غذای حرامی نمییابم؛ بجز اینکه مردار باشد، یا خونی که (از بدن حیوان) بیرون ریخته، یا گوشت خوک -که اینها همه پلیدند- یا حیوانی که به گناه، هنگام سر بریدن، نام غیر خدا ( نام بتها) بر آن برده شده است.» اما کسی که مضطر (به خوردن این محرمات) شود، بی آنکه خواهان لذت باشد
و یا زیاده روی کند (گناهی بر او نیست)؛ زیرا پروردگارت، آمرزنده مهربان است.»
۴. «إِنَّما حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ
وَ الدَّمَ
وَ لَحْمَ الْخِنْزِيرِ
وَ ما أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ باغٍ
وَ لا عادٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ؛
خداوند، تنها مردار، خون، گوشت خوک
و آنچه را با نام غیر خدا سر بریدهاند، بر شما
حرام کرده است؛ امّا کسانی که ناچار شوند، در حالی که تجاوز
و تعدّی از حدّ ننمایند، (خدا آنها را میبخشد؛ چرا که) خدا بخشنده
و مهربان است.»
خداوند احکام اسلام را
تشریع کرده است
و این تشریع احکام خود فلسفهای دارد.
فلسفه تشریع احکام عبارتند از:
اتمام
نعمت بر
مؤمنان، از اهداف تشریع احکام:
«يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ
وَ أَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرافِقِ
وَ امْسَحُوا بِرُؤُسِكُمْ
وَ أَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ
وَ إِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا
وَ إِنْ كُنْتُمْ مَرْضى أَوْ عَلى سَفَرٍ أَوْ جاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغائِطِ أَوْ لامَسْتُمُ النِّساءَ فَلَمْ تَجِدُوا ماءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ
وَ أَيْدِيكُمْ مِنْهُ ما يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ
وَ لكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ
وَ لِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ ...؛
ای کسانی که
ایمان آوردهاید! هنگامی که به
نماز میایستید، صورت
و دستها را تا آرنج بشویید!
و سر
و پاها را تا مفصل ( برآمدگی پشت پا)
مسح کنید!
و اگر
جنب باشید، خود را بشویید (
و غسل کنید)!
و اگر
بیمار یا
مسافر باشید، یا یکی از شما از محل پستی آمده (
قضای حاجت کرده)، یا با
زنان تماس گرفته (
و آمیزش جنسی کردهاید)،
و آب (برای غسل یا وضو) نیابید، با خاک پاکی
تیمم کنید!
و از آن، بر صورت ( پیشانی)
و دستها بکشید! خداوند نمیخواهد مشکلی برای شما ایجاد کند؛ بلکه میخواهد شما را پاک سازد
و نعمتش را بر شما تمام نماید....»
تذکر و پند گرفتن، از اهداف تبیین
آیات و احکام، از سوی خداوند قید شده است.
۱. «
وَ لا تَنْكِحُوا الْمُشْرِكاتِ حَتَّى يُؤْمِنَّ
وَ لَأَمَةٌ مُؤْمِنَةٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكَةٍ
وَ لَوْ أَعْجَبَتْكُمْ
وَ لا تُنْكِحُوا الْمُشْرِكِينَ حَتَّى يُؤْمِنُوا
وَ لَعَبْدٌ مُؤْمِنٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكٍ
وَ لَوْ أَعْجَبَكُمْ أُولئِكَ يَدْعُونَ إِلَى النَّارِ
وَ اللَّهُ يَدْعُوا إِلَى الْجَنَّةِ
وَ الْمَغْفِرَةِ بِإِذْنِهِ
وَ يُبَيِّنُ آياتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ؛
و با زنان
مشرک و بتپرست ، تا ایمان نیاوردهاند، ازدواج نکنید! (اگر چه جز به ازدواج با کنیزان، دسترسی نداشته باشید؛ زیرا) کنیز باایمان، از
زن آزاد بتپرست، بهتر است؛ هر چند (زیبایی، یا
ثروت، یا موقعیت او) شما را به شگفتی آورد.
و زنان خود را به ازدواج مردان بتپرست، تا
ایمان نیاوردهاند، در نیاورید! (اگر چه ناچار شوید آنها را به همسری غلامان باایمان درآورید؛ زیرا) یک
غلام باایمان، از یک مرد آزاد بتپرست، بهتر است؛ هر چند (مال
و موقعیت
و زیبایی او،) شما را به شگفتی آورد. آنها دعوت به سوی
آتش میکنند؛
و خدا دعوت به
بهشت و آمرزش به فرمان خود مینماید،
و آیات خویش را برای مردم روشن میسازد؛ شاید متذکر شوند!».
۲. «
وَ إِذا طَلَّقْتُمُ النِّساءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ سَرِّحُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ
وَ لا تُمْسِكُوهُنَّ ضِراراً لِتَعْتَدُوا
وَ مَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ
وَ لا تَتَّخِذُوا آياتِ اللَّهِ هُزُواً
وَ اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ
وَ ما أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنَ الْكِتابِ
وَ الْحِكْمَةِ يَعِظُكُمْ بِهِ ...؛
و هنگامی که زنان را
طلاق دادید،
و به آخرین روزهای «
عدّه» رسیدند، یا به طرز صحیحی آنها را نگاه دارید (
و آشتی کنید)،
و یا به طرز پسندیدهای آنها را رها سازید!
و هیچگاه به خاطر زیان رساندن
و تعدّی کردن، آنها را نگاه ندارید!
و کسی که چنین کند، به خویشتن
ستم کرده است. (
و با این اعمال،
و سوء استفاده از قوانین الهی،) آیات خدا را به
استهزا نگیرید!
و به یاد بیاورید نعمت خدا را بر خود،
و کتاب آسمانی و علم
و دانشی که بر شما نازل کرده،
و شما را با آن، پند میدهد! ....»
۳. «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَدْخُلُوا بُيُوتاً غَيْرَ بُيُوتِكُمْ حَتَّى تَسْتَأْنِسُوا
وَ تُسَلِّمُوا عَلى أَهْلِها ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ؛
ای کسانی که
ایمان آوردهاید! در خانههایی غیر از خانه خود وارد نشوید تا اجازه بگیرید
و بر اهل آن خانه
سلام کنید؛ این برای شما بهتر است؛ شاید متذکّر شوید!».
تحصیل
تقوا، از علل تشریع
و تبیین حدود
و احکام الهی:
«... تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلا تَقْرَبُوها كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ آياتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ؛
... این، مرزهای الهی است؛ پس به آن نزدیک نشوید! خداوند، این چنین آیات خود را برای مردم، روشن میسازد، باشد که پرهیزکار گردند!»
توجه به
عظمت خداوند، علت
تشریع برخی از احکام:
«... فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ
وَ مَنْ كانَ مَرِيضاً أَوْ عَلى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ
وَ لا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ
وَ لِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ
وَ لِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلى ما هَداكُمْ ...؛
... پس آن کس از شما که در
ماه رمضان در حضر باشد،
روزه بدارد!
و آن کس که
بیمار یا در سفر است، روزهای دیگری را به جای آن، روزه بگیرد! خداوند، راحتی شما را میخواهد، نه زحمت شما را! هدف این است که این روزها را تکمیل کنید؛
و خدا را بر اینکه شما را هدایت کرده، بزرگ بشمرید....»
تعقل، از علتهای تشریع
و تبیین احکام الهی:
۱. «يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ
وَ الْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِما إِثْمٌ كَبِيرٌ
وَ مَنافِعُ لِلنَّاسِ
وَ إِثْمُهُما أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِما
وَ يَسْئَلُونَكَ ما ذا يُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآياتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ؛
در باره
شراب و قمار از تو سؤال میکنند، بگو: «در آنها
گناه و زیان بزرگی است؛
و منافعی (از نظر مادی) برای مردم در بردارد؛ (ولی) گناه آنها از نفعشان بیشتر است.
و از تو میپرسند چه چیز
انفاق کنند؟ بگو: از مازاد نیازمندی خود. اینچنین خداوند آیات را برای شما روشن میسازد، شاید اندیشه کنید!».
۲. «كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آياتِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ؛
این چنین، خداوند آیات خود را برای شما شرح میدهد؛ شاید اندیشه کنید!» منظور از کلمه «آیات» در این
آیه، با توجه به سیاق آیات قبل، احکام است.
۳. «لَيْسَ عَلَى الْأَعْمى حَرَجٌ
وَ لا عَلَى الْأَعْرَجِ حَرَجٌ
وَ لا عَلَى الْمَرِيضِ حَرَجٌ
وَ لا عَلى أَنْفُسِكُمْ أَنْ تَأْكُلُوا مِنْ بُيُوتِكُمْ أَوْ بُيُوتِ آبائِكُمْ أَوْ بُيُوتِ أُمَّهاتِكُمْ أَوْ بُيُوتِ إِخْوانِكُمْ أَوْ بُيُوتِ أَخَواتِكُمْ أَوْ بُيُوتِ أَعْمامِكُمْ أَوْ بُيُوتِ عَمَّاتِكُمْ أَوْ بُيُوتِ أَخْوالِكُمْ أَوْ بُيُوتِ خالاتِكُمْ أَوْ ما مَلَكْتُمْ مَفاتِحَهُ أَوْ صَدِيقِكُمْ لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَأْكُلُوا جَمِيعاً أَوْ أَشْتاتاً فَإِذا دَخَلْتُمْ بُيُوتاً فَسَلِّمُوا عَلى أَنْفُسِكُمْ تَحِيَّةً مِنْ عِنْدِ اللَّهِ مُبارَكَةً طَيِّبَةً كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآياتِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ؛
بر نابینا
و افراد لنگ
و بیمار گناهی نیست (که با شما هم
غذا شوند)،
و بر شما نیز گناهی نیست که از خانههای خودتان (=خانههای فرزندان یا همسرانتان که خانه خود شما محسوب میشود بدون اجازه خاصّی) غذا بخورید؛
و همچنین خانههای پدرانتان، یا خانههای مادرانتان، یا خانههای برادرانتان، یا خانههای خواهرانتان، یا خانههای عموهایتان، یا خانههای عمّههایتان، یا خانههای داییهایتان، یا خانههای خالههایتان، یا خانهای که کلیدش در اختیار شماست، یا خانههای دوستانتان، بر شما گناهی نیست که بطور دستهجمعی یا جداگانه غذا بخورید؛
و هنگامی که داخل خانهای شدید، بر خویشتن سلام کنید، سلام
و تحیّتی از سوی خداوند، سلامی پربرکت
و پاکیزه! این گونه خداوند آیات را برای شما روشن میکند، باشد که بیندیشید!»
شکرگزاری خدا، از اهداف جعل احکام:
۱. «شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدىً لِلنَّاسِ
وَ بَيِّناتٍ مِنَ الْهُدى
وَ الْفُرْقانِ فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ
وَ مَنْ كانَ مَرِيضاً أَوْ عَلى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ
وَ لا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ
وَ لِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ ...
وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ؛
(روزه، در چند روز معدودِ) ماهِ رمضان است؛ ماهی که قرآن، برای راهنمایی مردم،
و نشانههای هدایت،
و فرق میان حق
و باطل، در آن نازل شده است. پس آن کس از شما که در ماه رمضان در حضر باشد، روزه بدارد!
و آن کس که بیمار یا در سفر است، روزهای دیگری را به جای آن، روزه بگیرد! خداوند، راحتی شما را میخواهد، نه زحمت شما را! ... باشد که
شکرگزاری کنید!»
۲. «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ
وَ أَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرافِقِ
وَ امْسَحُوا بِرُؤُسِكُمْ
وَ أَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ
وَ إِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا
وَ إِنْ كُنْتُمْ مَرْضى أَوْ عَلى سَفَرٍ أَوْ جاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغائِطِ أَوْ لامَسْتُمُ النِّساءَ فَلَمْ تَجِدُوا ماءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ
وَ أَيْدِيكُمْ مِنْهُ ما يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ
وَ لكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ ... لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ؛
ای کسانی که ایمان آوردهاید! هنگامی که به
نماز میایستید، صورت
و دستها را تا آرنج بشویید!
و سر
و پاها را تا مفصل ( برآمدگی پشت پا) مسح کنید!
و اگر
جنب باشید، خود را بشویید (
و غسل کنید)!
و اگر بیمار یا مسافر باشید، یا یکی از شما از محل پستی آمده ( قضای حاجت کرده)، یا با زنان تماس گرفته (
و آمیزش جنسی کردهاید)،
و آب (برای غسل یا وضو) نیابید، با خاک پاکی تیمم کنید!
و از آن، بر صورت ( پیشانی)
و دستها بکشید! خداوند نمیخواهد مشکلی برای شما ایجاد کند؛ بلکه میخواهد شما را پاک سازد ...شاید
شکر او را بجا آورید!».
۳. «لا يُؤاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمانِكُمْ
وَ لكِنْ يُؤاخِذُكُمْ بِما عَقَّدْتُمُ الْأَيْمانَ فَكَفَّارَتُهُ إِطْعامُ عَشَرَةِ مَساكِينَ مِنْ أَوْسَطِ ما تُطْعِمُونَ أَهْلِيكُمْ أَوْ كِسْوَتُهُمْ أَوْ تَحْرِيرُ رَقَبَةٍ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيامُ ثَلاثَةِ أَيَّامٍ ذلِكَ كَفَّارَةُ أَيْمانِكُمْ إِذا حَلَفْتُمْ
وَ احْفَظُوا أَيْمانَكُمْ كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آياتِهِ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ؛
خداوند شما را بخاطر سوگندهای بیهوده (
و خالی از اراده،) مؤاخذه نمیکند؛ ولی در برابر سوگندهایی که (از روی اراده) محکم کردهاید، مؤاخذه مینماید.
کفاره اینگونه قسمها،
اطعام ده نفر مستمند، از غذاهای معمولی است که به خانواده خود میدهید؛ یا لباس پوشاندن بر آن ده نفر؛
و یا آزاد کردن یک
برده ؛
و کسی که هیچ کدام از اینها را نیابد، سه روز روزه میگیرد؛ این، کفاره سوگندهای شماست به هنگامی که سوگند یاد میکنید (
و مخالفت مینمایید).
و سوگندهای خود را حفظ کنید (
و نشکنید!) خداوند
آیات خود را این چنین برای شما بیان میکند، شاید شکر او را بجا آورید!»
ملاکهای تشریع احکام الهی عبارتند از:
طیّب (مطبوع) بودن، از جمله ملاكهاى حكم خداوند در
حلّیّت اشيا:
۱. «يَسْئَلُونَكَ ما ذا أُحِلَّ لَهُمْ قُلْ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّباتُ
وَ ما عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوارِحِ مُكَلِّبِينَ تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللَّهُ فَكُلُوا مِمَّا أَمْسَكْنَ عَلَيْكُمْ ...الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّباتُ ...؛
از تو سوال ميكنند چه چيزها براي آنها حلال شده است بگو آنچه پاكيزه است براي شما حلال گرديده
و (نيز صيد) حيوانات شكاري كه از آنچه خداوند به شما تعليم داده به آنها ياد داده ايد (براي شما حلال است) پس از آنچه اين حيوانات براي شما (صيد ميكنند
و) نگاه ميدارند بخوريد
و نام خدا را (به هنگام فرستادن حيوان براي شكار) بر آن بريد
و از خدا بپرهيزيد كه خداوند سريع الحساب است.امروز چيزهاي پاكيزه براي شما حلال شد....»
۲. «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُحَرِّمُوا طَيِّباتِ ما أَحَلَّ اللَّهُ لَكُمْ
وَ لا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ
وَ كُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ حَلالًا طَيِّباً ...؛
اي كساني كه ايمان آوردهايد چيزهاي پاكيزه را كه خداوند براي شما حلال كرده بر خود حرام نكنيد،
و از حد تجاوز ننمائيد، زيرا خداوند متجاوزان را دوست نميدارد.
و از نعمتهاي حلال
و پاكيزهاي كه خداوند به شما روزي داده بخوريد
و از (مخالفت) خداوندي كه به او ايمان داريد بپرهيزيد.»
۳. «قُلْ لا يَسْتَوِي الْخَبِيثُ
وَ الطَّيِّبُ
وَ لَوْ أَعْجَبَكَ كَثْرَةُ الْخَبِيثِ فَاتَّقُوا اللَّهَ يا أُولِي الْأَلْبابِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ؛
بگو (هيچگاه) ناپاك
و پاك مساوي نيستند اگر چه كثرت ناپاكها تو را به شگفتي بيندازد، از (مخالفت) خدا بپرهيزيد اي صاحبان خرد، تا رستگار شويد» با توجّه به اينكه در آيات پيشين از حلال
و حرام سخن به ميان آمده، مقصود از خبيث
و طيّب، حرام
و حلال است.
۴. «قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللَّهِ الَّتِي أَخْرَجَ لِعِبادِهِ
وَ الطَّيِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ قُلْ هِيَ لِلَّذِينَ آمَنُوا فِي الْحَياةِ الدُّنْيا خالِصَةً يَوْمَ الْقِيامَةِ كَذلِكَ نُفَصِّلُ الْآياتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ قُلْ إِنَّما حَرَّمَ رَبِّيَ الْفَواحِشَ ما ظَهَرَ مِنْها
وَ ما بَطَنَ
وَ الْإِثْمَ
وَ الْبَغْيَ بِغَيْرِ الْحَقِّ
وَ أَنْ تُشْرِكُوا بِاللَّهِ ما لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ سُلْطاناً
وَ أَنْ تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ ما لا تَعْلَمُونَ؛
بگو چه كسي زينت هاي الهي را كه براي بندگان خود آفريده
و روزيهاي پاكيزه را حرام كرده است ؟ بگو اينها در زندگي دنيا براي كساني است كه ايمان آورده اند (اگر چه ديگران نيز با آنها مشاركت دارند ولي) در قيامت خالص (براي مؤ منان) خواهد بود اينچنين آيات (خود) را براي كساني كه آگاهند شرح ميدهيم. بگو خداوند تنها اعمال زشت را، چه آشكار باشد چه پنهان، حرام كرده است
و (همچنين) گناه
و ستم بدون حق،
و اينكه چيزي را كه خداوند دليلي براي آن نازل نكرده شريك او قرار دهيد،
و به خدا مطلبي نسبت دهيد كه نميدانيد.»
۵. «الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ ...
وَ يُحِلُّ لَهُمُ الطَّيِّباتِ
وَ يُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبائِثَ ...؛
آنها كه از فرستاده (خدا) پيامبر امي پيروي ميكنند ... پاكيزه ها را براي آنها حلال ميشمرد، ناپاكها را تحريم ميكند....»
خبیث (نامطبوع) بودن، از جمله ملاكهاى حكم خداوند، در
حرمت اشيا:
۱. «قُلْ لا يَسْتَوِي الْخَبِيثُ
وَ الطَّيِّبُ
وَ لَوْ أَعْجَبَكَ كَثْرَةُ الْخَبِيثِ ...؛
بگو (هيچگاه) ناپاك
و پاك مساوي نيستند اگر چه كثرت ناپاكها تو را به شگفتي بيندازد....»
۲. «الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِيَّ الْأُمِّيَ ...
وَ يُحِلُّ لَهُمُ الطَّيِّباتِ
وَ يُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبائِثَ ...؛
آنها كه از فرستاده (خدا) پيامبر امي پيروي ميكنند ... پاكيزه ها را براي آنها حلال ميشمرد، ناپاكها را تحريم ميكند....»
جعل احكام بر اساس
مصلحت مردم، از سوى خداوند:
۱. «كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتالُ
وَ هُوَ كُرْهٌ لَكُمْ
وَ عَسى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئاً
وَ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ
وَ عَسى أَنْ تُحِبُّوا شَيْئاً
وَ هُوَ شَرٌّ لَكُمْ
وَ اللَّهُ يَعْلَمُ
وَ أَنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ؛
جهاد در راه خدا، بر شما مقرّر شد؛ در حالی که برایتان ناخوشایند است. چه بسا چیزی را خوش نداشته باشید، حال آن که خیرِ شما در آن است.
و یا چیزی را دوست داشته باشید، حال آنکه شرِّ شما در آن است.
و خدا میداند،
و شما نمیدانید.»
۲. «يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ
وَ الْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِما إِثْمٌ كَبِيرٌ
وَ مَنافِعُ لِلنَّاسِ
وَ إِثْمُهُما أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِما
وَ يَسْئَلُونَكَ ما ذا يُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآياتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ فِي الدُّنْيا
وَ الْآخِرَةِ
وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْيَتامى قُلْ إِصْلاحٌ لَهُمْ خَيْرٌ
وَ إِنْ تُخالِطُوهُمْ فَإِخْوانُكُمْ
وَ اللَّهُ يَعْلَمُ الْمُفْسِدَ مِنَ الْمُصْلِحِ
وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَأَعْنَتَكُمْ ...؛
درباره شراب
و قمار از تو سؤ ال ميكنند، بگو: در آنها گناه
و زيان بزرگي است،
و منافعي (از نظر مادي) براي مردم در بر دارد، (ولي) گناه آنها از نفعشان بيشتر است.
و از تو ميپرسند چه چيز انفاق كنند؟ بگو: از مازاد نيازمندي خود. اين چنين خداوند آيات را براي شما روشن ميسازد، شايد انديشه كنيد! (تا انديشه كنيد) درباره دنيا
و آخرت!
و از تو درباره يتيمان سؤ ال ميكنند، بگو: اصلاح كار آنان بهتر است.
و اگر زندگي خود را با زندگي آنان بياميزيد، (مانعي ندارد؛) آنها برادر (ديني) شما هستند. (
و همچون يك برادر با آنها رفتار كنيد!) خداوند، مفسدان را از مصلحان، باز ميشناسد.
و اگر خدا بخواهد، شما را به زحمت مياندازد؛ (
و دستور ميدهد در عين سرپرستي يتيمان، زندگي
و اموال آنها را بكلي از اموال خود، جدا سازيد، ولي خداوند چنين نميكند؛) ....»
۳. «
وَ إِذا طَلَّقْتُمُ النِّساءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَلا تَعْضُلُوهُنَّ أَنْ يَنْكِحْنَ أَزْواجَهُنَّ إِذا تَراضَوْا بَيْنَهُمْ بِالْمَعْرُوفِ ذلِكَ يُوعَظُ بِهِ مَنْ كانَ مِنْكُمْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ
وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ ذلِكُمْ أَزْكى لَكُمْ
وَ أَطْهَرُ ...؛
و هنگامي كه زنان را طلاق داديد
و عده خود را به پايان رسانيدند، مانع آنها نشويد كه با همسران (سابق) خويش، ازدواج كنند! اگر در ميان آنان، به طرز پسنديده اي تراضي برقرار گردد. اين دستوري است كه تنها افرادي از شما، كه ايمان به خدا
و روز قيامت دارند، از آن، پند ميگيرند (
و به آن، عمل ميكنند). اين (دستور)، براي رشد (خانواده هاي) شما موثرتر،
و براي شستن آلودگيها مفيدتر است....»
۴. «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَدْخُلُوا بُيُوتاً غَيْرَ بُيُوتِكُمْ حَتَّى تَسْتَأْنِسُوا
وَ تُسَلِّمُوا عَلى أَهْلِها ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ فَإِنْ لَمْ تَجِدُوا فِيها أَحَداً فَلا تَدْخُلُوها حَتَّى يُؤْذَنَ لَكُمْ
وَ إِنْ قِيلَ لَكُمُ ارْجِعُوا فَارْجِعُوا هُوَ أَزْكى لَكُمْ ...؛
اي كساني كه ايمان آورده ايد در خانه هائي غير از خانه خود وارد نشويد تا اجازه بگيريد
و بر اهل آن خانه سلام كنيد، اين براي شما بهتر است، شايد متذكر شويد.
و اگر كسي در آن نيافتيد داخل آن نشويد تا به شما اجازه داده شود،
و اگر گفته شود بازگرديد، بازگرديد، كه براي شما پاكيزه تر است ....»
۵. «قُلْ لِلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصارِهِمْ
وَ يَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذلِكَ أَزْكى لَهُمْ ...؛
به مؤ منان بگو چشمهاي خود را (از نگاه به نامحرمان) فرو گيرند،
و فروج خود را حفظ كنند، اين براي آنها پاكيزه تر است....»
آسان گيرى، ملاك تشريع
و احكام الهى:
۱. «شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدىً لِلنَّاسِ
وَ بَيِّناتٍ مِنَ الْهُدى
وَ الْفُرْقانِ فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ
وَ مَنْ كانَ مَرِيضاً أَوْ عَلى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ
وَ لا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ ...؛
(
روزه، در چند روز معدودِ)
ماهِ رمضان است؛ ماهی که
قرآن، برای راهنمایی مردم،
و نشانههای هدایت،
و فرق میان حق
و باطل، در آن نازل شده است. پس آن کس از شما که در ماه رمضان در حضر باشد، روزه بدارد!
و آن کس که بیمار یا در سفر است، روزهای دیگری را به جای آن، روزه بگیرد! خداوند، راحتی شما را میخواهد، نه زحمت شما را!....»
۲. «
وَ أَتِمُّوا الْحَجَّ
وَ الْعُمْرَةَ لِلَّهِ فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ
وَ لا تَحْلِقُوا رُؤُسَكُمْ حَتَّى يَبْلُغَ الْهَدْيُ مَحِلَّهُ فَمَنْ كانَ مِنْكُمْ مَرِيضاً أَوْ بِهِ أَذىً مِنْ رَأْسِهِ فَفِدْيَةٌ مِنْ صِيامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُكٍ فَإِذا أَمِنْتُمْ فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيامُ ثَلاثَةِ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ
وَ سَبْعَةٍ إِذا رَجَعْتُمْ تِلْكَ عَشَرَةٌ كامِلَةٌ ذلِكَ لِمَنْ لَمْ يَكُنْ أَهْلُهُ حاضِرِي الْمَسْجِدِ الْحَرامِ ...؛
و حج و عمره را برای خدا به اتمام برسانید!
و اگر محصور شدید، (
و مانعی مانند
ترس از
دشمن یا بیماری، اجازه نداد که پس از
احرام بستن، وارد
مکه شوید،) آنچه از
قربانی فراهم شود (
ذبح کنید،
و از احرام خارج شوید)!
و سرهای خود را نتراشید، تا قربانی به محلش برسد (
و در
قربانگاه ذبح شود)!
و اگر کسی از شما بیمار بود،
و یا ناراحتی در سر داشت، (
و ناچار بود سر خود را بتراشد،) باید
فدیه و کفّارهای از قبیل روزه یا صدقه یا گوسفندی بدهد!
و هنگامی که (از بیماری
و دشمن) در امان بودید، هر کس با ختم عمره، حج را آغاز کند، آنچه از قربانی برای او میسّر است (ذبح کند)!
و هر که نیافت، سه روز در
ایام حج،
و هفت روز هنگامی که باز میگردید، روزه بدارد! این، ده روز کامل است(البته) اين براي كسي است كه خانواده او، نزد مسجدالحرام نباشد ....»
۳. «...
وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْيَتامى قُلْ إِصْلاحٌ لَهُمْ خَيْرٌ
وَ إِنْ تُخالِطُوهُمْ فَإِخْوانُكُمْ
وَ اللَّهُ يَعْلَمُ الْمُفْسِدَ مِنَ الْمُصْلِحِ
وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَأَعْنَتَكُمْ ...؛
...
و از تو درباره يتيمان سؤ ال ميكنند، بگو: اصلاح كار آنان بهتر است.
و اگر زندگي خود را با زندگي آنان بياميزيد، (مانعي ندارد؛) آنها برادر (ديني) شما هستند. (
و همچون يك برادر با آنها رفتار كنيد!) خداوند، مفسدان را از مصلحان، باز ميشناسد.
و اگر خدا بخواهد، شما را به زحمت مياندازد؛ (
و دستور ميدهد در عين سرپرستي يتيمان، زندگي
و اموال آنها را بكلي از اموال خود، جدا سازيد، ولي خداوند چنين نميكند؛) ....»
۴. «
وَ مَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ طَوْلًا أَنْ يَنْكِحَ الْمُحْصَناتِ الْمُؤْمِناتِ فَمِنْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ مِنْ فَتَياتِكُمُ الْمُؤْمِناتِ
وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِإِيمانِكُمْ بَعْضُكُمْ مِنْ بَعْضٍ فَانْكِحُوهُنَّ بِإِذْنِ أَهْلِهِنَّ
وَ آتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ مُحْصَناتٍ غَيْرَ مُسافِحاتٍ
وَ لا مُتَّخِذاتِ أَخْدانٍ فَإِذا أُحْصِنَّ فَإِنْ أَتَيْنَ بِفاحِشَةٍ فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ ما عَلَى الْمُحْصَناتِ مِنَ الْعَذابِ ذلِكَ لِمَنْ خَشِيَ الْعَنَتَ مِنْكُمْ
وَ أَنْ تَصْبِرُوا خَيْرٌ لَكُمْ ...؛
و آنها که توانایی ازدواج با زنان (آزاد) پاکدامن باایمان را ندارند، میتوانند با
زنان پاکدامن از بردگان باایمانی که در اختیار دارید
ازدواج کنند -خدا به ایمان شما آگاهتر است؛
و همگی اعضای یک پیکرید- آنها را با اجازه صاحبان آنان تزویج نمایید،
و مهرشان را به خودشان بدهید؛ به شرط آنکه پاکدامن باشند، نه بطور آشکار مرتکب زنا شوند،
و نه دوست پنهانی بگیرند.
و در صورتی که
محصنه باشند
و مرتکب عمل منافی عفت شوند، نصف مجازات زنان آزاد را خواهند داشت. این (اجازه ازدواج با کنیزان) برای کسانی از شماست که بترسند (از نظر غریزه جنسی) به زحمت بیفتند؛
و (با این حال نیز) خودداری (از ازدواج با آنان) برای شما بهتر است....»
۵. «يُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يُخَفِّفَ عَنْكُمْ
وَ خُلِقَ الْإِنْسانُ ضَعِيفاً؛
خدا میخواهد (با احکام مربوط به ازدواج با کنیزان
و مانند آن،) کار را بر شما سبک کند؛
و انسان، ضعیف آفریده شده؛ (
و در برابر طوفان
غرایز،
مقاومت او کم است)»
۶. «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ
وَ أَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرافِقِ
وَ امْسَحُوا بِرُؤُسِكُمْ
وَ أَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ
وَ إِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا
وَ إِنْ كُنْتُمْ مَرْضى أَوْ عَلى سَفَرٍ أَوْ جاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغائِطِ أَوْ لامَسْتُمُ النِّساءَ فَلَمْ تَجِدُوا ماءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ
وَ أَيْدِيكُمْ مِنْهُ ما يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ ...؛
ای کسانی که ایمان آوردهاید! هنگامی که به
نماز میایستید، صورت
و دستها را تا آرنج بشویید!
و سر
و پاها را تا مفصل (برآمدگی پشت پا) مسح کنید!
و اگر
جنب باشید، خود را بشویید (
و غسل کنید)!
و اگر
بیمار یا
مسافر باشید، یا یکی از شما از محل پستی آمده (قضای حاجت کرده)، یا با زنان تماس گرفته (
و آمیزش جنسی کردهاید)،
و آب (برای غسل یا وضو) نیابید، با خاک پاکی تیمم کنید!
و از آن، بر صورت (پیشانی)
و دستها بکشید! خداوند نمیخواهد مشکلی برای شما ایجاد کند....»
فحشا بودن، از ملاكهاى حكم خداوند، در حرمت برخى امور:
۱. «
وَ لا تَنْكِحُوا ما نَكَحَ آباؤُكُمْ مِنَ النِّساءِ إِلَّا ما قَدْ سَلَفَ إِنَّهُ كانَ فاحِشَةً
وَ مَقْتاً
وَ ساءَ سَبِيلًا؛
با زناني كه پدران شما با آنها ازدواج كرده اند، هرگز ازدواج نكنيد! مگر آنها كه در گذشته (قبل از نزول اين حكم) انجام شده است؛ زيرا اين كار، عمل زشت
و تنفر آور است
و روش نادرستي ميباشد.»
۲. «قُلْ تَعالَوْا أَتْلُ ما حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ ...
وَ لا تَقْرَبُوا الْفَواحِشَ ما ظَهَرَ مِنْها
وَ ما بَطَنَ ...؛
بگو بيائيد آنچه را پروردگارتان بر شما حرام كرده است برايتان بخوانم: ...
و نزديك كارهاي زشت
و قبيح نرويد چه آشكار باشد چه پنهان....»
۳. «قُلْ إِنَّما حَرَّمَ رَبِّيَ الْفَواحِشَ ما ظَهَرَ مِنْها
وَ ما بَطَنَ ...؛
بگو خداوند تنها اعمال زشت را، چه آشكار باشد چه پنهان، حرام كرده است....»
۴. «إِنَّ اللَّهَ ...
وَ يَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ
وَ الْمُنْكَرِ
وَ الْبَغْيِ ...؛
خداوند ... از فحشاء
و منكر
و ظلم
و ستم نهي ميكند....»
۵. «
وَ لا تَقْرَبُوا الزِّنى إِنَّهُ كانَ فاحِشَةً
وَ ساءَ سَبِيلًا؛
و نزديك زنا نشويد كه كار بسيار زشت
و بد راهي است.»
مرکز فرهنگ و معارف قرآن، فرهنگ قرآن، ج۱۱، ص۴۳، برگرفته از مقاله «تشریع حکم»