کفر

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



«كفر» به معناى «پوشاندن و پنهان كردن چيزى » مى باشد و کافر به كسى گفته مى شود كه خدا يا پیامبر(صلی الله علیه وآله) يا شریعت يا هر سه را منكر شود .


معنای لغوی

[ویرایش]

معناى لغوى «كفر»، پوشش و پوشاندن است. از اين رو، مردم عرب، شب را «كافر» مى‌گويند؛ زيرا اشياء را مى‌پوشاند و پنهان مى‌كند و نيز به كشاورز كه بر زمين بذر مى‌پاشد و بذرها را در آن پنهان مى‌سازد.
برگ‌هايى نيز كه ميوه‌هاى درخت را مى‌پوشانند، «کافور» خوانده مى‌شوند
[۱] مفردات، ۴۳۳


معنای اصطلاحی

[ویرایش]

كفر در اصطلاح دينى تعريف‌هاى متعدّدى دارد: يكى، باور نداشتنِ آنچه بايد باورش كرد؛ همانند توحید و نبوّت و معاد و ضروریّات دین
[۲] الايمان و الكفر فى الكتاب و السّنّة، ۴۹

ديگر، انكار آگاهانه سخن پیامبر (ص) و آنچه آورده است
[۳] قواعد المرام، ۱۷۱؛ ارشاد الطّالبين، ۴۴۳
.

تعریف جامع کفر

[ویرایش]

تعريف جامع كفر عبارت است از: انكار الوهیّت، توحید، رسالت و ضروری دین- با التفات به ضرورى بودن آن- اگر به انكار رسالت بينجامد
[۴] لعروة الوثقى، ۱/ ۵۴
.
كفر، نقيض ایمان است و ماهيّت آن عبارت است از عناد و ميل بر پوشانيدن حقيقت
[۵] فرهنگ مطهّر، ۶۶۳


معنای قرآنی کفر

[ویرایش]

قرآن كريم كفر را به معنايى غير از آنچه گذشت نيز به كار گرفته است. در اين معنا، كفر نه تنها مذموم نيست كه از واجبات بس سترگ است: «فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَ يُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقى‌ ...»
[۶] بقره/ ۲۵۶

در اينجا كفر به معناى ردّ طاغوت و ایمان به خدا است. از اين آيه‌
بر مى‌ آيد كه مؤمن بايد به باطل كفر بورزد و به حق ایمان آوَرَد
[۷] آشنايى با قرآن، ۲/ ۷۸.


اقسام کفر از منظر متکلمان

[ویرایش]

متکلمان اقسام متعدّدی برای کفر بر شمرده‌اند:

← کفر انکار


کفر انکار بدین معنا است که کسی به قلب و زبان، خدا و رسول خدا (صلی الله علیه وآله) را انکار کند.

← کفر جحود


کفر جحود یعنی کسی با قلب اذعان کند؛ ولی به زبان، انکار: «وَجَحَدُوا بِها وَاسْتَیقَنَتْها أنْفُسُهُمْ».

← کفر عناد


کفر عناد بدین معنا است که کسی به دل و زبان اذعان کند؛ امّا از روی حسادت و عناد، تن بدان ندهد؛ همانند ولید بن مغیره، که به دل و زبان قرآن را پذیرفت؛ ولی ایمان نیاورد و آن را سحر خواند.

← کفر نفاق


کفر نفاق آن است که زبان دم از ایمان زَنَد؛ ولی دل از ایمان تهی باشد.
[۱۰] الایمان و الکفر فی الکتاب و السّنّه، ص۵۵.
[۱۱] تاج العروس، ج۳، ص۲۵۴.


اقسام کفر در کلام امام صادق(علیه السلام)

[ویرایش]

تقسیمی دیگر نیز برای کفر از روایت امام صادق (علیه السلام) برون کشیده‌اند:

← کفر حجود


کفر حجود، خود بر دو قسم است:

←← انکار ربوبیّت


انکار ربوبیّت بدین معنا است که کسی، خدا و بهشت و دوزخ و رستاخیز را انکار کند. کفر زنادقه و دهریّه از این دست است که قرآن سخن آنان را چنین باز می‌گوید: «وَما یُهْلِکُنا إلّا الدَّهْرُ».

←← انکار همراهِ شناخت


انکار همراهِ شناخت یعنی هر چند به وجود خدا یقین دارند، امّا از روی ستمکاری و بزرگ‌طلبی او را انکار می‌کنند.

← کفر عصیان


کفر عصیان بدین معنا است که به خدا ایمان دارند؛ امّا از فرمان او سر می‌پیچند و تکالیف دینی را بر نمی‌تابند.

← کفر برائت


کفر برائت، کفر، ناپسند نیست؛ بلکه از وظایف اعتقادی است و عبارت است از کفر به دشمنان خدا و کافران، مانند کفر ابراهیم و کفر شیطان به اولیای خود.

← کفر نعمت


کفر نعمت عبارت از ناسپاسی در برابر نعمت‌های الهی است. قرآن کریم از سلیمان پیامبر -علیه السلام- نقل فرموده است: «این از فضل پروردگار من است تا مرا به سپاسگزاری و ناسپاسی بیازماید»

← کفر مطلق


کفر مطلق کفری است که هیچ یک از قیدهای پیشین را ندارد.
برخی کفر را سی و پنج قسم دانسته ‌اند که از ضرب هفت قسم متعلق کفر در پنج قسم کافر حاصل گردد.
[۲۵] فرهنگ لغات کامل در قرآن، ص۳۰.



پانویس

[ویرایش]
 
۱. مفردات، ۴۳۳
۲. الايمان و الكفر فى الكتاب و السّنّة، ۴۹
۳. قواعد المرام، ۱۷۱؛ ارشاد الطّالبين، ۴۴۳
۴. لعروة الوثقى، ۱/ ۵۴
۵. فرهنگ مطهّر، ۶۶۳
۶. بقره/ ۲۵۶
۷. آشنايى با قرآن، ۲/ ۷۸.
۸. نمل/سوره۲۷، آیه۱۴.    
۹. مدّثر/سوره۷۴، آیه۱۱-۲۵.    
۱۰. الایمان و الکفر فی الکتاب و السّنّه، ص۵۵.
۱۱. تاج العروس، ج۳، ص۲۵۴.
۱۲. لسان العرب، ج۵، ص۱۴۴.    
۱۳. میزان الحکمه، ج۳، ص۲۷۱۱-۲۷۱۲    
۱۴. جاثیه/سوره۴۵، آیه۲۳.    
۱۵. نمل/سوره۲۷، آیه۱۴.    
۱۶. بقره/سوره۲، آیه۸۴.    
۱۷. بقره/سوره۲، آیه۸۵.    
۱۸. ممتحنه/سوره۶۰، آیه۴.    
۱۹. ابراهیم/سوره۱۴، آیه۲۲.    
۲۰. نمل/سوره۲۷، آیه۴.    
۲۱. ابراهیم/سوره۱۴، آیه۷.    
۲۲. بقره/سوره۲، آیه۱۵۲.    
۲۳. بحارالانوار، ج۹۰، ص۶۰.    
۲۴. بحارالانوار، ج۶۹، ص۱۰۰.    
۲۵. فرهنگ لغات کامل در قرآن، ص۳۰.


منبع

[ویرایش]
پژوهشکده تحقیقات اسلامی، کتاب فرهنگ شیعه، ۹۰-۹۱    
پژوهشکده تحقیقات اسلامی،فرهنگ شیعه،ص۳۸۵    


رده‌های این صفحه : کفر | مباحث قرآنی | مباحث کلامی




جعبه ابزار