• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

سابِقُون (لغات‌قرآن)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف





سابِقُون: (وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ)
«سابِقُون» كسانى هستند كه نه تنها در ايمان پيشگامند، كه در اعمال خير، صفات و اخلاق انسانى نيز پيشقدم‌اند؛ آن‌ها «اسوه» و «قدوه» مردمند، امام و پيشواى خلقند، و به همين دليل، مقربان درگاه خداوند بزرگند. در روايات اسلامى، گاه‌ «سابِقُون» به چهار نفر هابیل، مؤمن آل فرعون و حبیب نجار كه هر كدام در امّت خود پيشگام بودند، و همچنين‌ امیرمؤمنان علی بن ابی‌طالب (علیه‌السلام‌) كه نخستين مسلمان از مردان بود تفسير شده، در حقيقت بيان مصداق‌هاى روشن آن است، و به معناى محدود ساختن مفهوم آيه نيست.



(وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ) (و سوّمين گروه پيشگامان پيشگامند)
علامه طباطبایی در تفسیر المیزان می‌فرماید: مراد از سابقون، كسانى هستند كه در خيرات سبقت مى‌گيرند، و قهرا وقتى به اعمال خير سبقت مى‌گيرند، به مغفرت و رحمتى هم كه در ازاى آن اعمال هست سبقت گرفته‌اند. و لذا در آيه‌ (سابِقُوا إِلى‌ مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ وَ جَنَّةٍ) به جاى امر به سبقت در اعمال خير، دستور فرموده: به مغفرت و جنت سبقت گيرند، پس سابقون به خيرات، سابقون به رحمت و مغفرتند، در آيه مورد بحث هم كه مى‌فرمايد: (السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ) مراد از سابقون اول، سابقين به خيرات، و مراد از سابقون دوم سابقين به اثر خيرات يعنى مغفرت و رحمت است، اين نظريه ما بود.
ولى بعضى‌ از مفسرين گفته‌اند: مراد از سابقون دوم هم همان سابقون اول است و اين تعبير نظير تعبير شاعر است كه مى‌گويد: أنا ابو النجم و شعرى شعرى- من ابو النجم هستم كه شعر من شعر من است .
جمله‌ (السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ) بنا به گفته ما كه هر يک سبقت در چيزى ديگر است، مبتدا و خبرند، اولى مبتدا و دومى خبر است، و معنايش اين است كه: سبقت‌گيرندگان به اعمال خير سبقت‌گيرندگان به مغفرتند، و بنا به گفته مفسرينى كه هر دو را يكى دانسته‌اند، دومى تاكيد اولى مى‌شود، و جمله‌ (أُولئِكَ الْمُقَرَّبُونَ) خبر مبتدا واقع مى‌شود.
و مفسرين در تفسير سابقين اقوال ديگرى دارند:
بعضى‌ گفته‌اند: منظور سبقت گيرندگان به هر عمل و اعتقادى است كه خدا به آن دعوت كرده است.
بعضى‌ ديگر گفته‌اند: منظور كسانى هستند كه به ايمان و اطاعت سبقتى خستگى ناپذير دارند، و در آن كاهلى ندارند.
بعضى‌ ديگر گفته‌اند: منظور انبياء (ع) هستند كه پيشگامان اهل هر دين هستند.
بعضى‌ ديگر گفته‌اند: مراد مؤمن آل فرعون و حبيب نجار است كه داستانش در سوره یس آمده، و نيز علی (علیه‌السلام) است كه در ايمان به رسول خدا از ديگران سبقت داشت، و از آنان أفضل بود.
بعضى‌ ديگر گفته‌اند: منظور از سابقين كسانى هستند كه در مكه مسلمان شدند، و بعد از هجرت رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) هجرت كردند.
بعضى ديگر گفته‌اند: منظور سبقت‌گيرندگان در نمازهاى پنج‌گانه‌اند.
بعضى‌ گفته‌اند: كسانى كه به دو قبله نماز گزاردند (يعنى قبل از سال اول هجرت به اسلام در آمدند).
بعضى‌ ديگر گفته‌اند سبقت گيرندگان به جهادند. و بعضى ديگر حرف‌هايى ديگر دارند. و دو قول اول (كه يكى مى‌گفت: سبقت گيرندگان به هر عمل و اعتقادى است كه خدا به آن دعوت كرده، و ديگرى مى‌گفت كسانى هستند كه به ايمان و اطاعت سبقتى خستگى ناپذير دارند) به همان معنايى كه ما گفتيم بر مى‌گردد، و سوم و چهارم را بايد به تمثيل حمل كرد (و گفت: نمى‌خواسته‌اند بگويند: سابقون اولون فقط افرادى مانند انبياء و مؤمن آل فرعون و حبيب نجار و على بن ابى‌طالب (ع) هستند) و بقيه وجوه اصلا ربطى به آيه ندارد، مگر اين‌كه آن‌ها را هم به نحوى حمل بر تمثيل كنيم. (دیدگاه شیخ طبرسی در مجمع البیان: )


۱. واقعه/سوره۵۶، آیه۱۰.    
۲. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۲۳، ص۲۱۶.    
۳. واقعه/سوره۵۶، آیه۱۰.    
۴. مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن‌، ص۵۳۴.    
۵. حدید/سوره۵۷، آیه۲۱.    
۶. طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۹، ص۱۹۹.    
۷. طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۹، ص۱۱۶.    
۸. طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۲۴، ص۱۳۷.    
۹. طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۹، ص۳۲۴.    



مکارم شیرازی، ناصر، لغات در تفسیر نمونه‌، برگرفته از مقاله «سابِقُون»، ص۲۷۹.    


رده‌های این صفحه : لغات سوره واقعه | لغات قرآن




جعبه ابزار