• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

ابوصالح تبّانی

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



آلِ تَبّان، یا تَبّانیان، خاندان مشهوری از دانشمندان و فقیهان حنفی مذهبی و سیاست پیشه خراسان در سده‌های ۴ و ۵ق/۱۰ و ۱۱م به روزگار سامانیان و غزنویان بودند. یکی از شخصیت‌های این خاندان، ابوصالح تبانی است.



ابوصالح تبانی، از فقیهان برجسته خاندان تبّانی بود.
[۱] بیهقی، محمد بن حسین، تاریخ بیهقی، ج۱، ص۲۴۹.

وی در روزگار سامانیان در نیشابور می‌زیست.
هنگامی که سلطان محمود غزنوی، سپهسالارِ سامانیان و سیمجوریان را از این شهر راند، ابوصالح را همراه گروهی به غزنین فرستاد تا در آن‌جا بر حنفیان شهر ریاست و زعامت کند.


ابوصالح در ۳۸۵ به غزنین رفت و در مدرسه محله بستیان به تدریس پرداخت.
در این مدرسه گروهی از برجستگان شهر چون قاضی‌القضاه ابوسلیمان داود بن یونس و برادرش قاضی زکی محمود نزد او به کسب دانش پرداختند.
[۲] بیهقی، محمد بن حسین، تاریخ بیهقی، ج۱، ص۲۴۹ـ۲۵۱.
[۳] بیهقی، محمد بن حسین، تاریخ بیهقی، ج۱، ص۲۶۳.



به گزارش بیهقی،
[۴] بیهقی، محمد بن حسین، تاریخ بیهقی، ج۱، ص۲۵۰.
ابوصالح تبّانی در ۴۰۰ درگذشت و چون فرزندی نداشت، سلطان محمود غزنوی وزیر خود، خواجه ابوالعباس اسفراینی، را مأمور برگزاری مراسم سوگواری وی کرد.


به نوشته بیهقی
[۵] بیهقی، محمد بن حسین، تاریخ بیهقی، ج۱، ص۲۶۴.
سلطان محمود غزنوی در ۴۰۲ به خواجه علی میکائیل دستور داد که به نیشابور برود و در آن‌جا بازماندگان تبّانیان را بجوید و کسانی را که بعد از ابوصالح در مذهب حنفی شهرت یافته بودند، به غزنین بفرستد.


۱. بیهقی، محمد بن حسین، تاریخ بیهقی، ج۱، ص۲۴۹.
۲. بیهقی، محمد بن حسین، تاریخ بیهقی، ج۱، ص۲۴۹ـ۲۵۱.
۳. بیهقی، محمد بن حسین، تاریخ بیهقی، ج۱، ص۲۶۳.
۴. بیهقی، محمد بن حسین، تاریخ بیهقی، ج۱، ص۲۵۰.
۵. بیهقی، محمد بن حسین، تاریخ بیهقی، ج۱، ص۲۶۴.



دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة‌المعارف اسلامی، برگرفته از مقاله «تَبّانیان »، شماره۳۲۰۶.    
دانشنامه بزرگ اسلامی، مرکز دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی، برگرفته از مقاله «آل تبان»، شماره۳۹۴.    







جعبه ابزار