• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

شیع (مفردا‌ت‌نهج‌البلاغه)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف




شَیَعَ (به فتح شین و یاء و عین) به معنای آشکار شدن و شِیْعَه (به کسر شین و فتح عین) به معنای پیروان و یاران از مفردات نهج البلاغه که حضرت علی (علیه‌السلام) درباره کسانی که به بصره رفتند برای افساد از این واژه استفاده نموده است.


۱ - مفهوم‌شناسی

[ویرایش]

«شَیْع» به معنای آشکار شدن آمده است. در اقرب الموارد آمده است: «شاع الخبر شیعا: ذاع - شاع فلانا شیاعا: تبعه».
«شیعه» به معنای پیروان و یاران و شیاع پیروی کردن آمده است. «شیعة الرجل: اتباعه و انصاره»

۲ - کاربردها

[ویرایش]

امام (صلوات‌الله‌علیه) در خطبه ۲۱۸ درباره آنان‌که به بصره رفتند برای افساد فرمود: «وَأَفْسَدُوا عَلَيَّ جَمَاعَتَهُمْ، وَوَثَبُوا عَلى شِيعَتِي، فَقَتَلُوا طَائِفَةً مِنْهُمْ غَدْراً؛ وحدت آنها را بر هم زدند و جمعيت آنها را که همه با من بودند به شورش واداشتند و بر شیعیان من حمله بردند؛ عدّه‌ای را از روى خدعه و ناجوان‌مردانه کشتند.»
مشایعت کننده را از آن جهت «مشّیع» گویند که پشت سر انسان می‌آید و آن یک نوع تبعیّت و پیروی است چنانکه در خطبه ۸۲ آمده است: «حَتَّى إِذَا انْصَرَفَ الْمُشَيِّعُ؛ امّا هنگامی که تشییع‌ کنندگان و ناله سردهندگان برگردند.»

۳ - تعداد کاربرد

[ویرایش]

این واژه چهار بار در «نهج البلاغه» آمده است. مانند:
«أَنه شيّع جيشاً يغْزِيهِ فقال: اعْذِبُوا عَنِ النِّسَاءِ مَا اسْتَطَعْتُمْ؛ هنگامى كه سپاهى را براى فرستادن به جنگ مشایعت مى‌كرد، فرمود: تا آن‌جا كه مى‌توانيد از زنان دورى جوييد.»

۴ - پانویس

[ویرایش]
 
۱. طریحی، فخر‌الدین، مجمع البحرین ط-الحسینی، ج۲، ص۵۷۳.    
۲. فیروز آبادی، مجد‌الدین، قاموس المحیط، ج۳، ص۴۷.    
۳. راغب اصفهانی، المفردات، ج۱، ص۴۷۰.    
۴. فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، ج۲، ص۱۹۰.    
۵. طریحی، فخر‌الدین، مجمع البحرین ط-الحسینی، ج۲، ص۵۷۲.    
۶. طریحی، فخر‌الدین، مجمع البحرین ط-الحسینی، ج۲، ص۵۷۱.    
۷. قرشی بنابی، علی‌اکبر، مفردات نهج البلاغه، ج۲، ص۶۲۳.    
۸. السید الشریف الرضی، نهج البلاغة ت الحسون، ص۵۳۳، خطبه ۲۱۷.    
۹. عبده، محمد، نهج البلاغة - ط مطبعة الإستقامة، ج۲، ص۲۲۸، خطبه ۲۱۲.    
۱۰. صبحی صالح، نهج البلاغه، ص۳۳۶، خطبه ۲۱۸.    
۱۱. ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغة، ج۱۱، ص۱۲۱.    
۱۲. مکارم شیرازی، ناصر، نهج البلاغه با ترجمه فارسی روان، ص۵۲۷، خطبه ۲۱۸.    
۱۳. مکارم شیرازی، ناصر، نهج البلاغه با ترجمه فارسی روان، ص۱۵۹، خطبه ۸۳.    
۱۴. السید الشریف الرضی، نهج البلاغة ت الحسون، ص۱۶۱، خطبه ۸۲.    
۱۵. عبده، محمد، نهج البلاغة - ط مطبعة الإستقامة، ص۱۴۲، خطبه ۸۱.    
۱۶. صبحی صالح، نهج البلاغه، ص۱۱۳، خطبه ۸۳.    
۱۷. ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغة، ج۶، ص۲۷۰.    
۱۸. مکارم شیرازی، ناصر، نهج البلاغه با ترجمه فارسی روان، ص۷۹۸، حکمت ۷.    
۱۹. السید الشریف الرضی، نهج البلاغة ت الحسون، ص۸۳۷، حکمت ۷.    
۲۰. عبده، محمد، نهج البلاغة - ط مطبعة الإستقامة، ج۳، ص۲۱۳، حکمت ۷.    
۲۱. صبحی صالح، نهج البلاغه، ص۵۱۹، حکمت ۷.    
۲۲. ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغة، ج۱۹، ص۱۱۴.    


۵ - منبع

[ویرایش]

قرشی بنابی، علی‌اکبر، مفردات نهج البلاغه، برگرفته از مقاله «شیع»، ج۲، ص۶۲۳.    






جعبه ابزار