گوسفند
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
گوسفند حیوان اهلی و حلال گوشت و از گروه پستانداران، سُمداران و نشخواركنندگان است كه از
پشم،
شیر و گوشتش استفاده میکنند.
از آن در بابهای
طهارت،
صلات،
زکات،
حج،
تجارت،
عاریه،
اجاره،
نکاح،
صید و ذباحه و
اطعمه و اشربه سخن گفتهاند.
احکام گوسفند در بابهایی از
فقه بیان شده است.
ادرار و
مدفوع گوسفند پاک است،
مگر آنکه عادت به خوردن
نجاست پیدا کند. در این صورت با
استبرا پاک میشود. همچنین اگر گوسفندی از شیر
خوک تغذیه کند، در حدّی که استخوانهایش محکم شود و گوشت در بدنش بروید، ادرار و مدفوع آن نجس خواهد بود.
همچنین اگر انسانی با آن
آمیزش کند، ادرار و مدفوعش نجس میشود.
اگر گوسفندی در
آب چاه بیفتد و بمیرد، در صورت عدم تغییر آب چاه، چهل
دلو از آن کشیده میشود.
و اگر گوسفند پس از
ذبح در
چاه بیفتد و
خون او در چاه بریزد، بنابر
قول مشهور پنجاه دلو از چاه کشیده میشود.
نماز گزاردن در
طویله مکروه است، جز طویله گوسفند که بعضی آن را استثنا کرده و نماز گزاردن در آن را مکروه ندانستهاند.
گوسفند از اصناف نُهگانهای است که با شرایطی
زکات در آنها واجب است.
به قول مشهور، گوسفند پرداختی به عنوان زکات، در صورت میش بودن باید هفت ماهه و در صورت بز بودن باید یک ساله باشد.
از واجبات
حج تمتع قربانی است که باید گوسفند یا
گاو و یا
شتر باشد.
حجگزار میتواند در
حج قِران با تقلید یا
اشعار و یا
تلبیه محرم شود. حیوانی که تقلید نسبت به آن صورت میگیرد باید گوسفند یا گاو و یا شتر باشد.
کفاره برخی
محرمات احرام، مانند استعمال
عطر، چیدن ناخنهای تمامی انگشتان دست یا پا در یک مجلس، پوشیدن لباس دوخته زیر سایبان رفتن و پوشاندن
مرد سر خود را، یک گوسفند است که آن را قربانی میکند.
ندوشیدن شیر گوسفند با هدف پر شیر نشان دادن آن برای فروختن با قیمتی بیش از قیمت واقعی آن، تصریه نامیده میشود و مصداق
تدلیس و
حرام و موجب ثبوت
خیار فسخ برای خریدار بیاطلاع از واقع است.
در مالی که
عاریه داده میشود شرط است که عین آن با استفاده از بین نرود؛ لیکن عاریه دادن گوسفند برای استفاده از شیر آن که «مِنحه» نامیده میشود، از آن استثنا شده و صحیح است.
آیا اجاره دادن گوسفند برای استفاده از شیر آن نیز حکم عاریه را دارد و صحیح است یا نه و اجاره باطل میباشد؟ مسئله محل اختلاف است. قول دوم به مشهور نسبت داده شده است.
حیوانی که به عنوان
عقیقه برای
نوزاد قربانی میشود باید گوسفند یا گاو و یا شتر باشد.
به تصریح جمعی،
مستحب است هنگام ذبح گوسفند، دو دست و یک پای آن بسته و پای دیگرش باز باشد و با گرفتن پشم آن، حیوان را پس از ذبح نگه دارند تا بدنش سرد شود.
گوسفند از حیوانات حلال گوشت است
و در
روایات، از میان گوشتها به خوردن گوشت گوسفند سفارش ویژه شده است.
گوسفندی که از شیر خوک تغذیه کرده و بر اثر آن استخوانش محکم شده و گوشت در بدنش روییده است، گوشت و نسل آن حرام است، و اگر در این حد شیر نخورده باشد، خوردن گوشت آن مکروه و استبرای آن به مدت هفت روز مستحب است.
گوشت و نسل گوسفندی که انسانی با آن آمیزش کرده است، حرام میشود.
همچنین گوسفندی که عادت به خوردن نجاست پیدا کرده است، خوردن گوشت آن حرام خواهد بود، مگر آنکه استبرا شود و استبرای آن بنابر قول مشهور ده روز است که در این مدت از خوردن نجاست منع و
علف جایگزین آن میشود.
• فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (علیهمالسلام)، ج۷، ص۲۹۵.
