• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

گندم

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف


منبع: گندم
مقالات مرتبط: فوم (مفردات‌قرآن)، غلات اربع، گندم (مقالات مرتبط).


گندم، از غلات چهارگانه و دانه‌ای خوراکی که بیشترین مصرف آن به صورت نان است.
از آن در باب‌های طهارت، صلات، زکات، حج، تجارت، اجاره، کفارات و دیات سخن گفته‌اند.

فهرست مندرجات

۱ - احکام مرتبط
       ۱.۱ - طهارت
       ۱.۲ - صلات
       ۱.۳ - زکات
       ۱.۴ - تجارت
       ۱.۵ - اجاره
       ۱.۶ - کفّارات
       ۱.۷ - دیات
۲ - پانویس
۳ - منبع

احکام گندم در باب‌هایی از فقه بیان شده است.

۱.۱ - طهارت

گندم و مانند آن که قابل فشردن نیستند، در صورت نجس شدن، اگر نجاست به درون آنها نفوذ نکرده باشد، با شستن در آب کثیر پاک می‌شوند. در پاک شدن آنها با آب قلیل اختلاف است؛ اما اگر نجاست به درون آنها نفوذ کرده باشد، پاک شدن آنها با نفوذ آب به درون آنها محل اختلاف است.
[۱] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۶، ص۱۵۰.    
[۲] حکیم، سیدمحسن، مستمسک العروة، ج۲، ص۴۲-۴۴.    
[۳] خوئی، سیدابوالقاسم، موسوعة الخوئی، ج۴، ص۶۵ – ۶۹.    


۱.۲ - صلات

سجده بر گندم، صحیح نیست.
[۴] موسوی عاملی، سید محمد، مدارک الاحکام، ج۳، ص۲۴۵.    
[۵] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۸، ص۴۱۸.    
[۶] همدانی، آقا رضا، مصباح الفقیه، ج۱۱، ص۱۸۲ – ۱۸۳.    
برخی گفته‌اند سجده بر گندم تا زمانی که آن را آرد نکرده‌اند، اشکال ندارد.
[۷] علامه حلی، تذکرة الفقهاء، ج۲، ص۴۳۷.    
[۸] ابن فهد حلی، الرسائل العشر، ص۱۵۳.    

صحت سجده بر پوسته گندم بعد از جدا شدن از آن، محل اختلاف است.
[۹] طباطبایی یزدی، سیدمحمدکاظم، العروة الوثقی، ج۲، ص۳۹۱ – ۳۹۲.    


۱.۳ - زکات

گندم از غلات چهارگانه‌ای است که زکات در آنها با شرایطی واجب است.
[۱۰] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۱۵، ص۶۵.    
به قول مشهور، دادن مشت مشت خوشه گندم به فقرایی که هنگام برداشت محصول در مزرعه حاضراند، مستحب است.
[۱۱] بحرانی، یوسف، الحدائق الناضرة، ج۱۲، ص۱۲.    
[۱۲] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۱۵، ص۱۰.    


۱.۴ - تجارت

فروش خوشه‌های گندم در برابر مقداری معین از دانه گندم از همان خوشه، حرام و باطل است؛ بلکه بنابر قول مشهور، حکم فروش خوشه در برابر دانه گندم از غیر آن خوشه نیز چنین است.
[۱۳] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۴، ص۹۸ - ۱۰۱.    
[۱۴] بحرانی، یوسف، الحدائق الناضرة، ج۱۹، ص۳۵۵-۳۵۷.    

از مواد غذایی که احتکار آنها با وجود شرایطی حرام یا مکروه می‌باشد، گندم است.
[۱۵] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۲، ص۴۸۱.    

به قول مشهور، گندم و جو در معامله یک جنس به شمار می‌روند؛ از این‌رو، داد و ستد یکی در برابر دیگری با تفاضل، ربا و حرام است.
[۱۶] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۳، ص۳۴۴.    


۱.۵ - اجاره

اجاره دادن زمین برای کشت گندم در برابر بخشی از همان محصول بنابر قول مشهور باطل است.
[۱۷] صیمری بحرانی، مفلح، غایة المرام، ج۲، ص۲۶۷.    
برخی آن را مکروه دانسته‌اند.
[۱۸] محقق حلی، المختصر النافع، ص۱۴۸.    

در صورتی که در اجاره قید نشود بهای آن از گندم همان زمین باشد. یا اینکه قید شود از غیر آن زمین باشد. باطل نیست؛ لیکن بنابر قول مشهور مکروه است.
[۱۹] فیض کاشانی، محمدمحسن، مفاتیح الشرائع، ج۳، ص۱۱۰.    


۱.۶ - کفّارات

کفّاره کشتن شتر مرغ در حال احرام یک شتر و کشتن گاو وحشی و نیز بنابر قول مشهور، الاغ وحشی (گورخر) یک گاو و کشتن هر یک از آهو، روباه و خرگوش یک گوسفند است.
به قول مشهور، در صورت ناتوانی از قربانی کردن آنچه به عنوان کفاره واجب شده است، باید به‌اندازه بهای آن، گندم تهیه کند و به هر فقیر دو مُدّ از آن صدقه دهد. تعداد فقرا به اختلاف صید، متفاوت است. در شتر مرغ، شصت، در گاو و الاغ وحشی، سی و در آهو، روباه و خرگوش، ده فقیر است. در همه موارد یاد شده، با وجود گندم به‌اندازه تمامی افراد تعیین شده، به آنان پرداخت می‌گردد؛ اما اگر کمتر باشد، کامل کردن عدد بر او واجب نیست؛ چنان‌که در صورت زیاد آمدن، لازم نیست به فقرای بیشتری بدهد.
[۲۰] موسوی عاملی، سید محمد، مدارک الاحکام، ج۸، ص۳۲۲.    
[۲۱] بحرانی، یوسف، الحدائق الناضرة، ج۱۵، ص۱۷۷.    
[۲۲] بحرانی، یوسف، الحدائق الناضرة، ج۱۵، ص۱۹۵ - ۱۹۶.    
[۲۳] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۰، ص۱۹۰ – ۲۰۷.    
برخی مطلق خوردنی؛ اعم از گندم و غیر گندم و نیز دادن یک مد به هر فقیر را کافی دانسته‌اند.
[۲۴] شهید ثانی، حاشیة شرائع الاسلام، ص۲۸۵.

در موارد وجوب اطعام فقیر به عنوان کفاره، دادن گندم یکی از مصادیق اطعام واجب به شمار می‌رود.
[۲۵] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۳۳، ص۲۶۷.    


۱.۷ - دیات

به قول مشهور، دیه کشتن سگ نگهبان مزرعه، یک قفیز گندم است.
[۲۶] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۴۳، ص۳۹۷.    


۱. ↑ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۶، ص۱۵۰.    
۲. ↑ حکیم، سیدمحسن، مستمسک العروة، ج۲، ص۴۲-۴۴.    
۳. ↑ خوئی، سیدابوالقاسم، موسوعة الخوئی، ج۴، ص۶۵ – ۶۹.    
۴. ↑ موسوی عاملی، سید محمد، مدارک الاحکام، ج۳، ص۲۴۵.    
۵. ↑ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۸، ص۴۱۸.    
۶. ↑ همدانی، آقا رضا، مصباح الفقیه، ج۱۱، ص۱۸۲ – ۱۸۳.    
۷. ↑ علامه حلی، تذکرة الفقهاء، ج۲، ص۴۳۷.    
۸. ↑ ابن فهد حلی، الرسائل العشر، ص۱۵۳.    
۹. ↑ طباطبایی یزدی، سیدمحمدکاظم، العروة الوثقی، ج۲، ص۳۹۱ – ۳۹۲.    
۱۰. ↑ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۱۵، ص۶۵.    
۱۱. ↑ بحرانی، یوسف، الحدائق الناضرة، ج۱۲، ص۱۲.    
۱۲. ↑ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۱۵، ص۱۰.    
۱۳. ↑ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۴، ص۹۸ - ۱۰۱.    
۱۴. ↑ بحرانی، یوسف، الحدائق الناضرة، ج۱۹، ص۳۵۵-۳۵۷.    
۱۵. ↑ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۲، ص۴۸۱.    
۱۶. ↑ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۳، ص۳۴۴.    
۱۷. ↑ صیمری بحرانی، مفلح، غایة المرام، ج۲، ص۲۶۷.    
۱۸. ↑ محقق حلی، المختصر النافع، ص۱۴۸.    
۱۹. ↑ فیض کاشانی، محمدمحسن، مفاتیح الشرائع، ج۳، ص۱۱۰.    
۲۰. ↑ موسوی عاملی، سید محمد، مدارک الاحکام، ج۸، ص۳۲۲.    
۲۱. ↑ بحرانی، یوسف، الحدائق الناضرة، ج۱۵، ص۱۷۷.    
۲۲. ↑ بحرانی، یوسف، الحدائق الناضرة، ج۱۵، ص۱۹۵ - ۱۹۶.    
۲۳. ↑ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۰، ص۱۹۰ – ۲۰۷.    
۲۴. ↑ شهید ثانی، حاشیة شرائع الاسلام، ص۲۸۵.
۲۵. ↑ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۳۳، ص۲۶۷.    
۲۶. ↑ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۴۳، ص۳۹۷.    


• فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (علیهم‌السلام)، ج۷، ص۲۹۰.


رده‌های این صفحه : اجاره | تجارت | حبوبات | حج | دیات | زکات | صلاة | طهارت | غلات | کفارات
جعبه ابزار