• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

گرسنگی

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف


منبع: گرسنگی
مقالات مرتبط: جوع.


گرسنگی حالت غریزی موجود زنده هنگام نیاز به غذا، و به معنای گرسنه بودن است.
از احکام مرتبط با آن در باب‌هایی نظیر طهارت، صوم، اطعمه و اشربه، غصب، قضاء، حدود و دیات سخن گفته‌اند.


چنانچه کسی بر اثر شدت گرسنگی بر جان خود بترسد و جز خوردنی حرام، همچون گوشت حیوان حرام گوشت، در دسترس نباشد می‌تواند به مقداری که از مرگ رهایی یابد، از آن بخورد؛ بلکه در صورت توقف حفظ جان بر آن، خوردن آن واجب خواهد بود.
[۱] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۳۶، ص۴۳۱ – ۴۳۲.    


اطعام به مسلمانی که بر اثر شدت گرسنگی بیم تلف شدن او یا از کار افتادن عضوی از قوای بدنی‌اش، همچون بینایی می‌رود، واجب است؛ حتی اگر مالک طعام، خود به آن طعام ـ نه در حد اضطرار - نیاز داشته باشد؛
[۲] شهید ثانی، مسالک الافهام، ج۱۲، ص۱۱۸.    
[۳] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۳۶، ص۴۳۲ – ۴۳۳.    
اما اگر اطعام نکند و مسلمان بر اثر گرسنگی بمیرد، به قول برخی، هر چند گناه کرده لیکن ضامن نیست و قصاص یا دیه بر او ثابت نمی‌شود؛
[۴] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۴۳، ص۱۵۳.    
لیکن برخی دیگر در صورت درخواست غذا از او توسط مضطر و بی‌اعتنایی وی به درخواست او با داشتن قدرت اطعام، او را ضامن دانسته‌اند.
[۵] علامه حلی، تحریر الاحکام، ج۵، ص۵۵۱.    

اگر مالک طعام، خود مضطر و نیازمند آن طعام باشد، اطعام مسلمان گرسنه بر او واجب نیست؛ لیکن آیا مقدم داشتن او بر خودش جایز می‌باشد یا نه؟ مسئله اختلافی است.
[۶] شهید ثانی، مسالک الافهام، ج۱۲، ص۱۱۷.    
[۷] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۳۶، ص۴۳۲.    


مستحب است روزه‌دار پس از خواندن نماز مغرب یا مغرب و عشا افطار کند، مگر آنکه بسیار گرسنه یا تشنه باشد؛ به حدی که خضوع و حضور قلب را از او سلب کند.
[۸] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۱۶، ص۳۸۴.    
[۹] طباطبایی یزدی، سیدمحمدکاظم، العروة الوثقی، ج۳، ص۶۱۱.    


چنانچه بر اثر غصب کردن گوسفندی، بره آن بر اثر گرسنگی بمیرد، آیا غصب کننده ضامن آن است یا نه؟ برخی در ضمان تردید کرده‌اند؛
[۱۰] محقق حلی، شرائع الاسلام، ج۴، ص۷۶۳.    
[۱۱] علامه حلی، ‌ ارشاد الاذهان، ج۱، ص۴۴۴.    
لیکن برخی دیگر ثبوت آن را قوی دانسته‌اند.
[۱۲] شهید اول، غایة المراد (حاشیة الارشاد)، ج٢، ص٣٩٣.    


بر کسی که هنگام قحطی و خشکسالی بر اثر گرسنگی غذایی را دزدیده است، حدّ سرقت جاری نمی‌شود.
[۱۳] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۴۱، ص۵۰۷.    


کار کسی که مسلمانی را زندانی کرده و به او غذا نداده تا بر اثر شدت گرسنگی مرده است، قتل عمد محسوب و قصاص بر او ثابت می‌شود.
[۱۴] علامه حلی، قواعد الاحکام، ج۳، ص۵۸۴.    
[۱۵] فاضل هندی، محمد بن حسن، کشف اللثام، ج۱۱، ص۱۷.    
[۱۶] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۴۲، ص۲۴.    


حمام کردن در حال گرسنگی و ناشتا مکروه است.
[۱۷] کاشف الغطاء، جعفر، کشف الغطاء، ج۲، ص۴۱۵.    


قضاوت در حال گرسنگی که مانع تمرکز حواس می‌شود، مکروه است.
[۱۸] فاضل آبی، حسن بن ابی‌طالب، کشف الرموز، ج۲، ص۴۹۶.    
[۱۹] نراقی، احمد، مستند الشیعة، ج۱۷، ص۶۱.    


۱. ↑ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۳۶، ص۴۳۱ – ۴۳۲.    
۲. ↑ شهید ثانی، مسالک الافهام، ج۱۲، ص۱۱۸.    
۳. ↑ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۳۶، ص۴۳۲ – ۴۳۳.    
۴. ↑ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۴۳، ص۱۵۳.    
۵. ↑ علامه حلی، تحریر الاحکام، ج۵، ص۵۵۱.    
۶. ↑ شهید ثانی، مسالک الافهام، ج۱۲، ص۱۱۷.    
۷. ↑ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۳۶، ص۴۳۲.    
۸. ↑ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۱۶، ص۳۸۴.    
۹. ↑ طباطبایی یزدی، سیدمحمدکاظم، العروة الوثقی، ج۳، ص۶۱۱.    
۱۰. ↑ محقق حلی، شرائع الاسلام، ج۴، ص۷۶۳.    
۱۱. ↑ علامه حلی، ‌ ارشاد الاذهان، ج۱، ص۴۴۴.    
۱۲. ↑ شهید اول، غایة المراد (حاشیة الارشاد)، ج٢، ص٣٩٣.    
۱۳. ↑ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۴۱، ص۵۰۷.    
۱۴. ↑ علامه حلی، قواعد الاحکام، ج۳، ص۵۸۴.    
۱۵. ↑ فاضل هندی، محمد بن حسن، کشف اللثام، ج۱۱، ص۱۷.    
۱۶. ↑ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۴۲، ص۲۴.    
۱۷. ↑ کاشف الغطاء، جعفر، کشف الغطاء، ج۲، ص۴۱۵.    
۱۸. ↑ فاضل آبی، حسن بن ابی‌طالب، کشف الرموز، ج۲، ص۴۹۶.    
۱۹. ↑ نراقی، احمد، مستند الشیعة، ج۱۷، ص۶۱.    


• فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (علیهم‌السلام)، ج۷، ص۲۵۴.


رده‌های این صفحه : اطعمه و اشربه | حدود | دیات | صوم | طهارت | غصب | قضاء | گرسنگی
جعبه ابزار