کاروان
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
کاروان به معنای گروه همسفران عازم به یک مقصد است.
از احکام مرتبط با آن در بابهای
طهارت،
حج،
تجارت،
اجاره،
احیاء موات و
شهادات سخن گفتهاند.
طهارت
تخلی در مکانهایی که برای فرود آمدن کاروانها در نظر گرفته شده،
مکروه است.
مسافری که برای
وضو یا
غسل آب ندارد لیکن احتمال وجود آب در میان کاروان میدهد، باید بهاندازهای جست وجو نماید تا به نبودن آب یقین کند یا از پیدا کردن آن ناامید شود.
بر
مستطیع واجب است در صورت امکان در نخستین سال استطاعت
حج بگزارد و به گفته برخی با وجود کاروانهای متعدد و امکان حرکت با هر یک واجب است با نخستین کاروان حرکت کند و چنانچه تاخیر بیندازد و نتواند با کاروانهای بعدی برود و در نتیجه حج آن سال از او فوت شود مانند کسی خواهد بود که از روی عمد حج را به تاخیرانداخته است که نتیجه آن استقرار حج بر او خواهد بود.
برخی گفتهاند در صورت اطمینان داشتن به حرکت با کاروان بعدی تاخیر جایز است.
برخی دیگر حتی در فرض احتمال حرکت با کاروان بعدی، تاخیر را جایز دانستهاند.
در فرض جواز تاخیر، چنانچه شخص نتواند با کاروانهای بعدی برود و حج آن سال از او فوت شود، آیا حج بر او استقرار مییابد و باید آن را در سالهای بعد به جا آورد، هرچند استطاعت او زایل شود یا نه؟ مسئله محل اختلاف است.
بیرون رفتن شهروندان برای استقبال از کاروانهای تجاری که برای فروش کالاهای خود یا تهیه کالاهای مورد نیاز قصد ورود به شهر را دارند با هدف خرید کالا از ایشان به بهای کمتر یا فروش جنس به آنان با قیمت گرانتر، بنابر قول مشهور
مکروه است.
گرفتن
اجرت برای حراست از قافله و بدرقه آن جایز است.
اجارهدهنده چارپا میتواند شرط کند که کرایه کننده در شب با چارپا راه نپیماید یا از قافله عقب نیفتد یا حرکتش را در آخر کاروان قرار ندهد و یا راهی معیّن را نرود. در این صورت چنانچه کرایه کننده مخالف شرط عمل کند و چارپا تلف شود،
ضامن خواهد بود.
آن بخش از زمینهای موات که محل آمد و شد کاروانها است، جاده عمومی به شمار میرود و تصرف و
تملک آنها جایز و صحیح نیست.
به قول مشهور گواهی دادن بعضی کاروانیان به نفع بعضی دیگر علیه راهزنان پذیرفته نیست. برخی گفتهاند: در صورتی که از شاهدان، مالی به سرقت نرفته باشد یا اگر به سرقت رفته، هنگام شهادت متعرض سرقت مال خودشان نشوند شهادتشان پذیرفته است.
• فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (علیهمالسلام)، ج۷، ص۳۸.
