• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

وَقْع (مفردات‌قرآن)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف





وَقْع (به فتح واو و سکون قاف) و وُقوع (به ضم واو) از واژگان قرآن کریم به معنای ثبوت و سقوط است.
مشتقات وَقْع که در آیات قرآن آمده عبارتند از:
تَقَعَ‌ (به فتح تاء، قاف و عین) به معنای بیفتد؛
فَقَعوا (به فتح فاء و قاف) به معنای بیفتید؛
الْواقِعَةُ (به کسر قاف و عین) به معنای حادثه مهیب؛
لِوَقْعَتِها (به کسر لام، فتح واو، سکون قاف و فتح عین) به معنای وقوع؛
بِمَواقِعِ‌ (به کسر باء و فتح میم) به معنای مواضع؛
مواقِعوها (به کسر عین) به معنای ساقط شوندگان، است.


وَقْع و وُقوع به معنای ثبوت و سقوط است.
واقِعَه در شدائد و ناگواری‌ها به کار رود.
این دو معنی در قاموس و اقرب نیز گفته شده است.
آن را وجوب نیز معنی کرده‌اند و هر سه معنی مورد تصدیق قرآن مجید است.



به مواردی از وَقْع که در قرآن به‌ کار رفته است، اشاره می‌شود:

۲.۱ - وَقَعَ‌ (آیه ۱۰۰ سوره نساء)

(وَ مَنْ یَخْرُجْ مِنْ بَیْتِهِ مُهاجِراً اِلَی اللَّهِ وَ رَسولِهِ ثُمَّ یُدْرِکْهُ الْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ‌ اَجْرُهُ عَلَی اللَّهِ‌)

      
«هر که از خانه خود در حال هجرت به سوی خدا و رسول خارج شود، سپس مرگ او را دریابد پاداش او بر خدا حتمی و ثابت است.»
در مجمع نقل شده: چون آیات هجرت نازل شد مردی از مسلمانان به نام جندب بن ضمره که در مکه بود آیات را شنیده، گفت: به خدا من از آنان نیستم که قدرت مهاجرت نداشته باشم، راه را بلدم و در بدن نیرو دارم، با آن‌که به شدت مریض بود به فرزندانش گفت: به خدا یک شب هم در مکه نخواهم ماند می‌ترسم در آن بمیرم. پسرانش او را به سریری گذاشته و به دوش کشیدند، چون به «تنعیم» رسید وفات کرد آیه، فوق در ماجرای او نازل گردید.


۲.۲ - وَقَعَ‌ (آیه ۸۵ سوره نمل)

(وَ وَقَعَ‌ الْقَوْلُ عَلَیْهِمْ بِما ظَلَموا)

      
«وعده عذاب به آن‌ها در اثر ظلمشان ثابت و حتمی گردید.»


۲.۳ - تَقَعَ‌ (آیه ۶۵ سوره حج)

(وَ یُمْسِکُ السَّماءَ اَنْ‌ تَقَعَ‌ عَلَی الْاَرْضِ اِلّا بِاِذْنِهِ‌)

      
«آسمان را باز می‌دارد از این‌که به زمین بیفتد.»


۲.۴ - فَقَعوا (آیه ۲۹ سوره حجر)

(فاِذا سَوَّیْتُهُ وَ نَفَخْتُ فیهِ مِنْ روحی‌ فَقَعوا لَهُ ساجِدینَ‌)

      
«چون او را پرداختم و از روحم در آن دمیدم سجده‌کنان برای او بیفتید.»
قَعوا فعل امر جمع است.


۲.۵ - الْواقِعَةُ (آیه ۱ سوره واقعه)

(اِذا وَقَعَتِ‌ الْواقِعَةُ)

      
«آن‌گاه که حادثه مهیب واقع و حادث شود.»


۲.۶ - لِوَقْعَتِها (آیه ۲ سوره واقعه)

(لَیْسَ‌ لِوَقْعَتِها کاذِبَةٌ)

      
«در وقوع آن دروغی نیست.»
واقِعَه چنان‌كه از راغب نقل شده و در مجمع نقل فرموده به معنى حادثه شديد است. شايد اطلاق اين لفظ به علت ثبوت و حتمى بودن قیامت باشد.
وَقْعَه به معناى وقوع، ظهور و آمدن است.


۲.۷ - بِمَواقِعِ‌ (آیه ۷۵ سوره واقعه)

(فَلا اُقْسِمُ‌ بِمَواقِعِ‌ النُّجومِ. وَ اِنَّهُ لَقَسَمٌ لَوْ تَعْلَمونَ عَظیمٌ‌)

      
«قسم به مواضع ستارگان و اگر بدانید آن سوگند بزرگی است.»
مَواقِع به معنى مواضع است كه محل ايستادن نجوم باشد.


۲.۸ - مواقِعوها (آیه ۵۳ سوره کهف)

(وَ رَاَی الْمُجْرِمونَ النّارَ فَظَنّوا اَنَّهُمْ‌ مواقِعوها)

      
«گناه‌کاران آتش را می‌بینند و یقین می‌کنند که در آن خواهند افتاد.»
مراد از مواقِعون ساقط شوندگان هستند.



۱. ↑ قرشی بنابی، علی‌اکبر، قاموس قرآن، ج۷، ص۲۳۴.    
۲. ↑ راغب اصفهانی، حسین، المفردات، ط دارالقلم، ص۸۸۰.    
۳. ↑ طریحی نجفی، فخرالدین، مجمع البحرین، ت الحسینی، ج۴، ص۴۰۷.    
۴. ↑ راغب اصفهانی، حسین، المفردات، ط دارالقلم، ص۸۸۰.    
۵. ↑ فیروزآبادی، مجدالدین، القاموس المحیط، ج۳، ص۹۶.    
۶. ↑ شرتونی، سعید، اقرب الموارد فی فصح العربیه و الشوارد، ج۵، ص۸۱۲.    
۷. ↑ نساء/سوره۴، آیه۱۰۰.    
۸. ↑ طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۵، ص۸۴.    
۹. ↑ طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۵، ص۵۳.    
۱۰. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۶، ص۱۰.    
۱۱. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۳، ص۱۷۲.    
۱۲. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۳، ص۱۷۱.    
۱۳. ↑ نمل/سوره۲۷، آیه۸۵.    
۱۴. ↑ طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۵، ص۵۷۱.    
۱۵. ↑ طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۵، ص۳۹۸.    
۱۶. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱۸، ص۱۴۶.    
۱۷. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۷، ص۴۰۶.    
۱۸. ↑ حج/سوره۲۲، آیه۶۵.    
۱۹. ↑ طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۴، ص۵۷۰.    
۲۰. ↑ طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۴، ص۴۰۳.    
۲۱. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱۷، ص۱۶.    
۲۲. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۷، ص۱۶۸.    
۲۳. ↑ حجر/سوره۱۵، آیه۲۹.    
۲۴. ↑ طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۲، ص۲۲۷.    
۲۵. ↑ طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۲، ص۱۵۴.    
۲۶. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱۳، ص۱۸۴.    
۲۷. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۶، ص۱۱۴.    
۲۸. ↑ واقعه/سوره۵۶، آیه۱.    
۲۹. ↑ طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۹، ص۱۹۵.    
۳۰. ↑ طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۹، ص۱۱۵.    
۳۱. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۲۴، ص۱۳۴.    
۳۲. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۹، ص۳۵۷.    
۳۳. ↑ واقعه/سوره۵۶، آیه۲.    
۳۴. ↑ طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۹، ص۱۹۶.    
۳۵. ↑ طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۹، ص۱۱۵.    
۳۶. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۲۴، ص۱۳۴.    
۳۷. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۹، ص۳۵۷.    
۳۸. ↑ راغب اصفهانی، حسین، المفردات، ط دارالقلم، ج۱، ص۸۸۰.    
۳۹. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۹، ص۳۵۷.    
۴۰. ↑ واقعه/سوره۵۶، آیه۷۵.    
۴۱. ↑ طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۹، ص۲۳۶.    
۴۲. ↑ طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۹، ص۱۳۶.    
۴۳. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۲۴، ص۱۷۹.    
۴۴. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۹، ص۳۷۶.    
۴۵. ↑ کهف/سوره۱۸، آیه۵۳.    
۴۶. ↑ طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۳، ص۴۶۱.    
۴۷. ↑ طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۳، ص۳۳۱.    
۴۸. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱۵، ص۸۵.    
۴۹. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۶، ص۳۵۷.    



• قرشی بنابی، علی‌اکبر، قاموس قرآن، برگرفته از مقاله «وقع»، ج۷، ص۲۳۴-۲۳۶.    






جعبه ابزار