وَقْع (مفرداتقرآن)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
وَقْع (به فتح واو و سکون قاف) و
وُقوع (به ضم واو) از
واژگان قرآن کریم به معنای
ثبوت و
سقوط است.
مشتقات
وَقْع که در
آیات قرآن آمده عبارتند از:
تَقَعَ (به فتح تاء، قاف و عین) به معنای بیفتد؛
فَقَعوا (به فتح فاء و قاف) به معنای بیفتید؛
الْواقِعَةُ (به کسر قاف و عین) به معنای حادثه مهیب؛
لِوَقْعَتِها (به کسر لام، فتح واو، سکون قاف و فتح عین) به معنای وقوع؛
بِمَواقِعِ (به کسر باء و فتح میم) به معنای مواضع؛
مواقِعوها (به کسر عین) به معنای ساقط شوندگان، است.
وَقْع و
وُقوع به معنای ثبوت و سقوط است.
واقِعَه در شدائد و ناگواریها به کار رود.
این دو معنی در
قاموس و
اقرب نیز گفته شده است.
آن را
وجوب نیز معنی کردهاند و هر سه معنی مورد تصدیق
قرآن مجید است.
به مواردی از
وَقْع که در قرآن به کار رفته است، اشاره میشود:
(وَ مَنْ یَخْرُجْ مِنْ بَیْتِهِ مُهاجِراً اِلَی اللَّهِ وَ رَسولِهِ ثُمَّ یُدْرِکْهُ الْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ اَجْرُهُ عَلَی اللَّهِ)
«هر که از خانه خود در حال
هجرت به سوی
خدا و
رسول خارج شود، سپس
مرگ او را دریابد
پاداش او بر خدا حتمی و ثابت است.»
در مجمع نقل شده: چون آیات هجرت نازل شد مردی از مسلمانان به نام جندب بن ضمره که در
مکه بود آیات را شنیده، گفت: به خدا من از آنان نیستم که قدرت مهاجرت نداشته باشم، راه را بلدم و در بدن نیرو دارم، با آنکه به شدت مریض بود به فرزندانش گفت: به خدا یک
شب هم در مکه نخواهم ماند میترسم در آن بمیرم. پسرانش او را به سریری گذاشته و به دوش کشیدند، چون به «
تنعیم» رسید وفات کرد آیه، فوق در ماجرای او نازل گردید.
(وَ وَقَعَ الْقَوْلُ عَلَیْهِمْ بِما ظَلَموا)
«وعده
عذاب به آنها در اثر ظلمشان ثابت و حتمی گردید.»
(وَ یُمْسِکُ السَّماءَ اَنْ تَقَعَ عَلَی الْاَرْضِ اِلّا بِاِذْنِهِ)
«آسمان را باز میدارد از اینکه به
زمین بیفتد.»
(فاِذا سَوَّیْتُهُ وَ نَفَخْتُ فیهِ مِنْ روحی فَقَعوا لَهُ ساجِدینَ)
«چون او را پرداختم و از روحم در آن دمیدم سجدهکنان برای او بیفتید.»
قَعوا فعل امر جمع است.
(اِذا وَقَعَتِ الْواقِعَةُ)
«آنگاه که حادثه مهیب واقع و حادث شود.»
(لَیْسَ لِوَقْعَتِها کاذِبَةٌ)
«در وقوع آن دروغی نیست.»
واقِعَه چنانكه از
راغب نقل شده و در
مجمع نقل فرموده به معنى حادثه شديد است.
شايد اطلاق اين لفظ به علت ثبوت و حتمى بودن
قیامت باشد.
وَقْعَه به معناى وقوع، ظهور و آمدن است.
(فَلا اُقْسِمُ بِمَواقِعِ النُّجومِ. وَ اِنَّهُ لَقَسَمٌ لَوْ تَعْلَمونَ عَظیمٌ)
«قسم به مواضع ستارگان و اگر بدانید آن
سوگند بزرگی است.»
مَواقِع به معنى مواضع است كه محل ايستادن
نجوم باشد.
(وَ رَاَی الْمُجْرِمونَ النّارَ فَظَنّوا اَنَّهُمْ مواقِعوها)
«گناهکاران آتش را میبینند و
یقین میکنند که در آن خواهند افتاد.»
مراد از
مواقِعون ساقط شوندگان هستند.
•
قرشی بنابی، علیاکبر، قاموس قرآن، برگرفته از مقاله «وقع»، ج۷، ص۲۳۴-۲۳۶.