وَقْت (مفرداتقرآن)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
وَقْت (به فتح واو و سکون قاف) از
واژگان قرآن کریم به معنای مقداری از زمان که برای کاری معین شده است.
مشتقات
وَقْت که در
آیات قرآن آمده عبارتند از:
اُقِّتَتْ (به ضم همزه، کسر قاف مشدد و فتح تاء) به معنای موقوت و معيّن الوقت شدن؛
مَوْقوتاً (به فتح میم و سکون واو) به معنای محدود الوقت؛
میقاتُ به معنای وعده وقتدار؛
لِمیقاتِنا (به کسر لام) به معنای میعادگاه؛
لِمیقاتِ (به کسر لام) به معنای وعدهگاه؛
میقاتاً به معنای وقت؛
مَواقیتُ (به فتح میم) به معنای وقتها است.
وَقْت به معنای مقداری از زمان که برای کاری معین شده است.
فیومی در
مصباح گوید: «
الْوَقْتُ: مقدار من الزّمان مفروض لامر ما.»
به مواردی از
وَقْت که در
قرآن به کار رفته است، اشاره میشود:
(قالَ فاِنَّکَ مِنَ الْمُنْظَرینَ. اِلی یَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلومِ)
«گفت تو از مهلت شدگانی، تا روز وقت معلوم که
قیامت باشد.»
(وَ اِذا الرُّسُلُ اُقِّتَتْ. لِاَیِّ یَوْمٍ اُجِّلَتْ. لِیَوْمِ الْفَصْلِ)
يعنى «آنگاه كه فرستادهها و رها شدهها موقوت و معيّن الوقت گردند براى متوقّف شدن، براى چه روزى آنها با مدّت رها شدهاند؟ براى روز فصل و جدایى.»
(اُقِّتَتْ)
در اصل با واو است به جای الف و آن به معنای تعیین وقت و بیان وقت است.
در «
رسل» آیه فوق بررسی شده و گفتهایم ظاهرا مراد از «رسل» رها شدهها و فرستادههای عالم است نه
پیامبران و آمدن قیامت وقت ایستادن و متوقف شدن آنهاست.
(اِنَّ الصَّلاةَ کانَتْ عَلَی الْمؤْمِنینَ کِتاباً مَوْقوتاً)
یعنی «
نماز برای مومنان واجبی است محدود الوقت که باید در اوقاتش خوانده شود.»
کتاب
کنایه از
وجوب و
موقوت به معنای وقتدار است.
میقات به معنای وقت معين براى كارى است و وعده وقتدار و نيز مكانی كه معين شده براى عملى مثل مواقيت حجّ كه مكانهایى است براى
احرام بستن چنانكه
طبرسی فرموده است.
عبارت
راغب در بيان معنى اخير گنگ است.
(وَ واعَدْنا مُوسی ثَلاثینَ لَیْلَةً وَ اَتْمَمْناها بِعَشْرٍ فَتَمَّ میقاتُ رَبِّهِ اَرْبَعینَ لَیْلَةً)
«به
موسی سی
شب را وعده کردیم و آن را با ده شب اتمام نمودیم پس وعده وقتدار
خدا چهل شب گردید.»
میقات در
آیه به معنای وعده معین است.
(وَ اخْتارَ مُوسی قَوْمَهُ سَبْعینَ رَجُلًا لِمیقاتِنا)
(موسی از قوم خود، هفتاد تن از مردان را برای میعادگاه ما برگزید.)
(فَجُمِعَ السَّحَرَةُ لِمیقاتِ یَوْمٍ مَعْلومٍ)
(سرانجام
ساحران برای وعدهگاه روز معیّنی جمعآوری شدند.)
(اِنَّ یَوْمَ الْفَصْلِ کانَ میقاتاً)
«روز فصل وقت رسیدن به حساب است (یا وقت از هم پاشیدگی این عالم است).»
ظاهرا به معنای
وقت است.
(یَسْئَلونَکَ عَنِ الْاَهِلَّةِ قُلْ هیَ مَواقیتُ لِلنّاسِ وَ الْحَجِ)
«از تو از هلالها پرسند بگو آنها (برای روشن شدن) وقتها است برای مردم و
حج.»
•
قرشی بنابی، علیاکبر، قاموس قرآن، برگرفته از مقاله «وقت»، ج۷، ص۲۳۲-۲۳۳.
