• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

ولیمه

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف


منبع: ولیمه
مقالات مرتبط: ولیمه (مقالات مرتبط).


وَلیمه به غذایی که در عروسی می‌دهند و همچنین به هر غذایی که برای جمعی تهیه می‌شود، اطلاق شده است.
از احکام آن در باب نکاح سخن گفته‌اند.


ولیمه که در فارسی به آن «سور» می‌گویند، از ریشه «ولم» در لغت به غذایی را گویند که به مناسبت عروسی تهیه و داده می‌شود.
[۱] فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، واژه «ولم».    
[۲] صاحب بن عباد، المحیط فی اللغة، واژه «ولم».    
[۳] جوهری، اسماعیل بن حماد، الصحاح، واژه «ولم».    
[۴] ابن فارس، معجم مقائیس اللغة، واژه «ولم».    
[۵] ابن اثیر، مبارک بن محمد، النهایة، واژه «ولم».    

برخی لغویان گفته‌اند: ولیمه نام هر غذایی است که برای جمعی تهیه می‌شود.
[۶] فیومی، احمد بن محمد، المصباح المنیر، واژه «ولم».    

در فقه، برخی کاربرد ولیمه را در معنای نخست، اشهر دانسته و استعمال ولیمه در غیر میهمانی عروسی مَجاز است و در صورت استعمال آن بدون قید و قرینه‌ای، بر میهمانی عروسی حمل می‌شود؛
[۷] شهید ثانی، مسالک الافهام، ج۷، ص۲۵.    
لیکن برخی دیگر، معنای دوم را تقویت کرده و گفته‌اند: مفهوم سخن لغویان، عدم اختصاص ولیمه به میهمانی عروسی است و کاربرد ولیمه در میهمانی عروسی، همچون کابرد آن در غیر میهمانی عروسی است و هیچ یک بر دیگری رجحانی ندارد. بنابراین، تعیین یکی از معانی نیاز به قرینه و شاهد دارد.
[۸] بحرانی، یوسف، الحدائق الناضرة، ج۲۳، ص۲۹.    

البته برای اطعامی که در مناسبتی غیر عروسی داده می‌شود، اسامی خاص نیز وجود دارد، مانند اسامی «خُرس» یا «خُرسه» برای ولادت فرزند؛ «عِذار» و «اعذار» برای ختنه،
(ببینید: ختنه)
«وکیره» یا «وکار» برای ساختن یا خریدن خانه؛ «نقیعه» برای بازگشت از سفر و «رکاز» برای بازگشت از خصوص سفر حج.
[۹] حرانی، یوسف، الحدائق الناضرة، ج۲۳، ص۲۹ -۳۰.    
[۱۰] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۹، ص۵۱.    
[۱۱] حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج۲۰، ص۹۵.    


ولیمه در موارد زیر مستحب است:
هنگام عروسی
(ببینید: عروسی)
ولادت فرزند؛ ختنه پسر؛ ساخت و خرید خانه و بعد از بازگشت از سفر؛ بویژه سفر حج.
[۱۲] بحرانی، یوسف، الحدائق الناضرة، ج۲۳، ص۲۸ - ۳۰.    
[۱۳] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۹، ص۴۶ - ۴۷.    


ولیمه عروسی هنگام زفاف (بردن عروس به خانه داماد) است.
[۱۴] شهید ثانی، مسالک الافهام، ج۷، ص۲۵.    
[۱۵] شهید ثانی، مسالک الافهام، ج۷، ص۲۷.    
[۱۶] فاضل هندی، محمد بن حسن، کشف اللثام، ج۷، ص۱۵.    
برخی ولیمه بعد از عقد را نیز مستحب دانسته‌اند.
[۱۷] طباطبایی یزدی، سیدمحمدکاظم، العروة الوثقی، ج۵، ص۴۸۵.    
مستحب است ولیمه عروسی در روز داده شود؛
[۱۸] ابن ادریس حلی، کتاب السرائر، ج۲، ص۶۰۴.    
[۱۹] حلی، یحیی بن سیعد، الجامع للشرائع، ص۴۵۵.    
چنان‌که مستحب است مؤمنان؛ بویژه نیازمندان به این میهمانی دعوت شوند
[۲۰] شیخ طوسی، النهایة، ص۴۸۱.    
[۲۱] علامه حلی، قواعد الاحکام، ج۳، ص۵.    
[۲۲] شهید ثانی، الروضة البهیة، ج۵، ص۹۳.    
و اختصاص ثروتمندان به دعوت مکروه است.
[۲۳] شهید ثانی، الروضة البهیة، ج۵، ص۹۳.    


اجابت دعوت مسلمان و حضور در مجلس ولیمه مستحب مؤکد است، مگر آنکه گناهی، همچون غنا
(ببینید: غنا)
و شراب خواری در آن صورت گیرد و دعوت شونده توانایی جلوگیری از آن را نداشته باشد، که در این صورت، حضور جایز نیست.
[۲۴] ابن ادریس حلی، کتاب السرائر، ج۲، ص۶۰۳.    
[۲۵] بیهقی کیدری، محمد بن حسین، اصباح الشیعة، ص۴۳۰.    
[۲۶] شهید ثانی، مسالک الافهام، ج۷، ص۲۸.    

اجابت دعوت کافر مستحب نیست؛
[۲۷] علامه حلی، تحریر الاحکام، ج٣، ص۴۲۳.    
بلکه برخی آن را جایز ندانسته‌اند.
[۲۸] شیخ طوسی، المبسوط، ج۴، ص۳۲۲.    
[۲۹] ابن ادریس حلی، کتاب السرائر، ج٢، ص۶۰۳.    
[۳۰] صیمری بحرانی، مفلح، تلخیص الخلاف، ج۲، ص۳۷۱.    

خوردن ولیمه بر دعوت شده، حتی کسی که روزه مستحب گرفته، مستحب است؛ لیکن بر کسی که روزه واجب گرفته است، در صورت ضیق وقت انجام دادن آن، مانند روزه ماه رمضان و نذر معین و قضای روزه ماه رمضان، بعد از ظهر، جایز نیست و در صورت موسّع بودن وقت آن، مانند قضای روزه ماه رمضان، قبل از ظهر و روزه نذر مطلق، افطار و خوردن ولیمه مکروه است.
[۳۱] شهید ثانی، مسالک الافهام، ج۷، ص۲۹ - ۳۰.    
[۳۲] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۹، ص۴۹ – ۵۰.    

در کمیّت ولیمه، مسّمای آن کفایت می‌کند و هرچه مقدار آن بیشتر باشد، افضل است و از نظر زمانی، افزون بر دو روز ولیمه دادن کراهت دارد.
[۳۳] شهید ثانی، مسالک الافهام، ج۷، ص۲۶ – ۲۷.    

هرگاه دو نفر کسی را دعوت کنند، آن که زودتر دعوت کرده، اجابت می‌شود و در صورت تقارن دو دعوت، به تصریح برخی اجابت دعوت خویشاوند (رَحِم) مستحب می‌باشد و چنانچه از این جهت برابر باشند، اجابت دعوت کسی که خانه‌اش نزدیک‌تر است، مستحب می‌باشد و در صورت برابری در همه جهات، قرعه‌ انداخته می‌شود.
[۳۴] علامه حلی، تذکرة الفقهاء، ج۲، ص۵۷۹.    
[۳۵] شهید ثانی، مسالک الافهام، ج۷، ص۲۸.    

به قول برخی همراه بردن فرزند به میهمانی ولیمه بدون دعوت وی حرام است.
[۳۶] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۳۶، ص۴۶۹.    
برخی حکم به کراهت آن کرده‌اند.
[۳۷] ابوالصلاح حلبی، تقی بن نجم‌الدین، الکافی فی الفقه، ص۲۷۹.    
[۳۸] ابن ادریس حلی، کتاب السرائر، ج۳، ص۱۳۶.    
[۳۹] علامه حلی، تحریر الاحکام، ج۴، ص۶۴۸.    
[۴۰] شهید اول، الدروس الشرعیة، ج۳، ص۲۶.    

حضور قاضی در مهمانی ولیمه جایز، بلکه مستحب است و چنانچه دعوت کننده زیاد باشد و امکان اجابت همه نباشد، به گفته برخی از همه صرف‌نظر می‌کند و اجابت را به بعضی اختصاص نمی‌دهد.
[۴۱] شیخ طوسی، المبسوط، ج۸، ص۸۹.    
[۴۲] علامه حلی، تحریر الاحکام، ج۵، ص۱۱۳.    

داشتن هزینه ولیمه حج، پس از بازگشت از آن، از شرایط استطاعت
(ببینید: استطاعت)
نیست.
[۴۳] مراجع تقلید، مناسک حج، ص۴۵.


۱. ↑ فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، واژه «ولم».    
۲. ↑ صاحب بن عباد، المحیط فی اللغة، واژه «ولم».    
۳. ↑ جوهری، اسماعیل بن حماد، الصحاح، واژه «ولم».    
۴. ↑ ابن فارس، معجم مقائیس اللغة، واژه «ولم».    
۵. ↑ ابن اثیر، مبارک بن محمد، النهایة، واژه «ولم».    
۶. ↑ فیومی، احمد بن محمد، المصباح المنیر، واژه «ولم».    
۷. ↑ شهید ثانی، مسالک الافهام، ج۷، ص۲۵.    
۸. ↑ بحرانی، یوسف، الحدائق الناضرة، ج۲۳، ص۲۹.    
۹. ↑ حرانی، یوسف، الحدائق الناضرة، ج۲۳، ص۲۹ -۳۰.    
۱۰. ↑ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۹، ص۵۱.    
۱۱. ↑ حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج۲۰، ص۹۵.    
۱۲. ↑ بحرانی، یوسف، الحدائق الناضرة، ج۲۳، ص۲۸ - ۳۰.    
۱۳. ↑ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۹، ص۴۶ - ۴۷.    
۱۴. ↑ شهید ثانی، مسالک الافهام، ج۷، ص۲۵.    
۱۵. ↑ شهید ثانی، مسالک الافهام، ج۷، ص۲۷.    
۱۶. ↑ فاضل هندی، محمد بن حسن، کشف اللثام، ج۷، ص۱۵.    
۱۷. ↑ طباطبایی یزدی، سیدمحمدکاظم، العروة الوثقی، ج۵، ص۴۸۵.    
۱۸. ↑ ابن ادریس حلی، کتاب السرائر، ج۲، ص۶۰۴.    
۱۹. ↑ حلی، یحیی بن سیعد، الجامع للشرائع، ص۴۵۵.    
۲۰. ↑ شیخ طوسی، النهایة، ص۴۸۱.    
۲۱. ↑ علامه حلی، قواعد الاحکام، ج۳، ص۵.    
۲۲. ↑ شهید ثانی، الروضة البهیة، ج۵، ص۹۳.    
۲۳. ↑ شهید ثانی، الروضة البهیة، ج۵، ص۹۳.    
۲۴. ↑ ابن ادریس حلی، کتاب السرائر، ج۲، ص۶۰۳.    
۲۵. ↑ بیهقی کیدری، محمد بن حسین، اصباح الشیعة، ص۴۳۰.    
۲۶. ↑ شهید ثانی، مسالک الافهام، ج۷، ص۲۸.    
۲۷. ↑ علامه حلی، تحریر الاحکام، ج٣، ص۴۲۳.    
۲۸. ↑ شیخ طوسی، المبسوط، ج۴، ص۳۲۲.    
۲۹. ↑ ابن ادریس حلی، کتاب السرائر، ج٢، ص۶۰۳.    
۳۰. ↑ صیمری بحرانی، مفلح، تلخیص الخلاف، ج۲، ص۳۷۱.    
۳۱. ↑ شهید ثانی، مسالک الافهام، ج۷، ص۲۹ - ۳۰.    
۳۲. ↑ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۹، ص۴۹ – ۵۰.    
۳۳. ↑ شهید ثانی، مسالک الافهام، ج۷، ص۲۶ – ۲۷.    
۳۴. ↑ علامه حلی، تذکرة الفقهاء، ج۲، ص۵۷۹.    
۳۵. ↑ شهید ثانی، مسالک الافهام، ج۷، ص۲۸.    
۳۶. ↑ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۳۶، ص۴۶۹.    
۳۷. ↑ ابوالصلاح حلبی، تقی بن نجم‌الدین، الکافی فی الفقه، ص۲۷۹.    
۳۸. ↑ ابن ادریس حلی، کتاب السرائر، ج۳، ص۱۳۶.    
۳۹. ↑ علامه حلی، تحریر الاحکام، ج۴، ص۶۴۸.    
۴۰. ↑ شهید اول، الدروس الشرعیة، ج۳، ص۲۶.    
۴۱. ↑ شیخ طوسی، المبسوط، ج۸، ص۸۹.    
۴۲. ↑ علامه حلی، تحریر الاحکام، ج۵، ص۱۱۳.    
۴۳. ↑ مراجع تقلید، مناسک حج، ص۴۵.


• فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (علیهم‌السلام)، ج۹، ص۵۰۷.


رده‌های این صفحه : اطعام | نکاح
جعبه ابزار