وسعت

۱. ازاله نجاست از مسجد واجب فوری است و تاخیر آن جایز نیست؛ از این رو، مقدم بر نماز دارایِ وقت وسیع است و چنانچه در این صورت، ازاله را ترک کند و مشغول نماز شود، گناه کرده است؛ لیکن در بطلان نماز، اختلاف است. بسیاری حکم به صحت آن کرده‌اند.

۲. اگر نمازگزار در اثنای نماز متوجه شود که لباسش نجس است، در صورتی که نجاست از قبل، و وقت نماز نیز وسعت داشته باشد، آیا نماز باطل و اعاده آن واجب است یا نه؟ مسئله محل اختلاف می‌باشد.
بنابر قول مشهور، در صورت امکان تطهیر یا تبدیل لباس، بدون حصول اختلال در شرایط نماز و بدون صدور فعل منافی آن، تطهیر یا تبدیل لباس و ادامه نماز، واجب است.
در غیر این صورت باید پس از تطهیر یا تبدیل، نماز را اعاده کند.
و در صورت ضیق وقت، امکان تطهیر یا تبدیل، پس از آن، نماز را تمام می‌کند و در صورت عدم امکان آن، نماز را تمام می‌کند و نمازش صحیح است.

۳. از موارد مشروعیت تیمّم برای نماز، موردی است که وقت برای وضو یا غسل و خواندن نماز ضیق باشد. بنابراین، وضو یا غسل در ضیق وقت صحیح نیست؛ لیکن چنانچه با اعتقاد به سعه وقت وضو بگیرد یا غسل کند؛ سپس معلوم شود وقت تنگ بوده است، آیا وضو یا غسلش صحیح است یا نه؟ مسئله محل اختلاف می‌باشد.
اما اگر با اعتقاد به ضیق وقت برای وضو یا غسل تیمّم کند؛ سپس معلوم شود وقت وسعت داشته است، به تصریح جمعی، نمازی را که خوانده باید اعاده کند.

۴. کسی که وظیفه‌اش تیمّم برای نماز است، آیا در وسعت وقت می‌تواند تیمّم کند یا تاخیر آن تا آخر وقت واجب است؟ مسئله اختلافی است. قول دوم به مشهور نسبت داده شده است.

۱. نماز گزاری که جهت قبله را نمی‌داند، با وسعت وقت، بنابر مشهور، باید به چهار طرف نماز بگزارد.

۲. به تصریح جمعی، اگر طلبکار در اثنای نماز بدهکار، طلبش را مطالبه کند، در صورتی که ادای دین متوقف بر قطع نماز باشد، با وسعت وقت نماز، قطع نماز برای پرداخت بدهی واجب است.

۳. چنانچه نماز قضا بر عهده مکلف باشد، در صورت وسعت وقت برای نماز حاضر، آیا باید ابتدا نماز قضا را به جا آورد، یا می‌تواند ابتدا نماز حاضرش را و سپس نماز قضا را به جا آورد؟ مسئله محل اختلاف است.

۴. اگر مدت خورشید گرفتگی یا ماه گرفتگی کوتاه باشد؛ به‌اندازه‌ای که وقت گنجایش خواندن نماز آیات، حتی با اقتصار بر واجبات، نداشته باشد،نماز آیات واجب نخواهد بود.

۵. همچنین در سایر آیات، از قبیل بادهای سرخ و زرد و یا سیاه، بنابر این قول که وقت نماز آیات از آغاز وقوع آنها تا پایان آن می‌باشد،

۶. در صورت عدم گنجایش وقت، نماز آیات واجب نمی‌شود.

بنابر مشهور، افطار روزه قضای ماه رمضان، قبل از ظهر در صورت وسعت وقت برای گرفتن آن در دیگر ایام جایز است.

۱. در تحقق استطاعت (که شرط وجوب حج می‌باشد) اموری شرط است، از جمله: گنجایش وقت برای به جا آوردن مناسک حج.

۲. شرط صحت اجاره برای گزاردن حج تمتع، وسعت وقت برای به جا آوردن اعمال حج توسط اجیر است؛ لیکن اگر بر حج اجیر شود و نیّت حج تمتّع کند؛ سپس به طور اتفاق وقت تنگ شود، آیا عدول به حج افراد برای اجیر جایز و چنین حجی از منوب عنه کفایت می‌کند یا نه؟ مسئله اختلافی است.
برخی، عدول را غیر جایز و آن را از منوب عنه کافی ندانسته‌اند.
در مقابل، برخی دیگر عدول را جایز و حج افراد را کافی دانسته‌اند. )