• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

نماز عریان

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف


منبع: نماز عریان


نماز عریان به معنای خواندن نماز بدون پوشش عورت است و شرایط خاصی دارد.
در صورتی که فرد، ساتری (لباسی) برای پوشاندن عورت نداشته باشد، باید عریان نماز بخواند، اما تلاش برای تهیه ساتر واجب است.
کیفیت خواندن نماز عریان نیز با توجه به شرایط و امکانات متفاوت است.


نماز عُریان به معنای نمازگزاردن انسان برهنه است.
احکام آن در باب صلات آمده است.
پوشاندن عورت (قُبُل و دُبُر برای مرد و تمامی بدن جز مواضع استثنا شده برای زن) از شرایط نماز است؛
(ببینید: عورت)
از این‌رو، بر نمازگزار تهیه ساتر واجب است.
[۱] یزدی طباطبایی، سیدمحمدکاظم، العروة الوثقی، ج۲، ص۳۱۹.    
[۲] یزدی طباطبایی، سیدمحمدکاظم، العروة الوثقی، ج۲، ص۳۵۲.    

نمازگزار فاقد ساتر عورت، عریان به شمار می‌رود که احکامی خاص دارد.
نماز از مکلف فاقد ساتر عورت ساقط نمی‌شود؛ بلکه باید عریان نماز بگزارد.
[۳] موسوی عاملی، سیدمحمد، مدارک الاحکام، ج۳، ص۱۹۴.    
[۴] بنی‌هاشمی، سیدمحمدحسن، توضیح المسائل مراجع، ج۱، ص۴۴۵.    

مقصود از ساتر اعم از ساتر متعارف، همچون لباس و غیر متعارف، از قبیل برگ درختان است. بنابراین، بر کسی که امکان پوشاندن عورتش با برگ درخت و مانند آن وجود دارد، واجب است با آن عورتش را بپوشاند و چنین کسی عریان محسوب نمی‌شود.
[۵] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۸، ص۱۸۶–۱۹۲.    

تهیه ساتر عورت برای نماز، هرچند با اجاره کردن یا خریدن با قیمتی گران‌تر از قیمت مثل آن، در صورت عدم اجحاف و اضرار به شخص، واجب است؛ چنان‌که اگر کسی آن را عاریه دهد یا ببخشد، قبول آن واجب است، مگر آنکه بر حسب شان و منزلت، قبول آن حرجی باشد.
[۶] بحرانی، یوسف بن احمد، الحدائق الناضرة، ج۷، ص۴۵.    
[۷] یزدی طباطبایی، سیدمحمدکاظم، العروة الوثقی، ج۲، ص۳۵۰.    

چنانچه لباس ساتر عورت، فاقد شرایط باشد، مانند اینکه ابریشمی یا غصبی یا از اجزای حیوان حرام گوشت باشد، نمازگزار نمی‌تواند در آن نماز بخواند؛
[۸] موسوی عاملی، سیدمحمد، مدارک الاحکام، ج۳، ص۱۹۶.    
[۹] یزدی طباطبایی، سیدمحمدکاظم، العروة الوثقی، ج۲، ص۳۴۸-۳۴۹.    
بلکه باید عریان نماز بخواند؛
[۱۰] علامه حلی، حسن بن یوسف، منتهی المطلب، ج۴، ص۲۸۹.    
لیکن در صورت نجس بودن لباس، برخی نمازگزاردن در آن را در صورت نداشتن ساتری دیگر، جایز دانسته‌اند.
[۱۱] یزدی طباطبایی، سیدمحمدکاظم، العروة الوثقی، ج۲، ص۳۴۸-۳۴۹.    

بعضی دیگر، نمازگزار را میان نماز گزاردن در لباس نجس و برهنه نماز خواندن مخیر دانسته‌اند.
[۱۲] علامه حلی، حسن بن یوسف، منتهی المطلب، ج۳، ص۳۰۳.    
[۱۳] علامه حلی، حسن بن یوسف، منتهی المطلب، ج۴، ص۲۸۹.    


نمازگزار فاقد ساتر، در صورتی که احتمال دهد تا آخر وقت ساتری بیابد، آیا می‌تواند در اول وقت، عریان نماز بخواند یا باید نماز را تا آخر وقت به تاخیر‌ اندازد؟ مسئله محل اختلاف است.
اکثر، قول نخست را برگزیده‌اند؛
[۱۴] علامه حلی، حسن بن یوسف، منتهی المطلب، ج۴، ص۲۸۷-۲۸۸.    
[۱۵] موسوی عاملی، سیدمحمد، مدارک الاحکام، ج۳، ص۱۹۶.    
مگر آنکه گمان به یافتن ساتر در اثنای وقت داشته باشد که به تصریح برخی، تاخیر نماز واجب است.
[۱۶] علامه حلی، حسن بن یوسف، تحریر الاحکام، ج۱، ص۲۰۶.    
[۱۷] علامه حلی، حسن بن یوسف، منتهی المطلب، ج۴، ص۲۸۸.    

برخی امید به یافتن ساتر در اثنای وقت را در وجوب تاخیر نماز کافی دانسته‌اند.
[۱۸] طباطبایی، سیدعلی، ریاض المسائل، ج۲، ص۳۹۶.
[۱۹] یزدی طباطبایی، سیدمحمدکاظم، العروة الوثقی، ج۲، ص۳۵۵.    
در کیفیت نماز عریان اختلاف است. مشهور قایل‌اند:
در صورت ایمن ماندن از نگاه دیگران، باید ایستاده نماز بگزارد. در غیر این صورت نشسته می‌خواند و در هر دو صورت، رکوع و سجود را با اشاره سر و در صورت عدم امکان با باز و بسته کردن چشم، به‌جا می‌آورد.
[۲۰] شهید ثانی، زین‌الدین بن علی، مسالک الافهام، ج۱، ص۱۶۷.    
[۲۱] موسوی عاملی، سیدمحمد، مدارک الاحکام، ج۳، ص۱۹۳–۱۹۴.    
[۲۲] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۸، ص۱۹۸-۲۰۰.    


آیا خم شدن به‌اندازه‌ای که عورت نمایان نشود و نیز نهادن دست‌ها و زانوها و انگشتان شست پاها در سجود بر زمین با امکان آن، و بالا آوردن محل سجده و گذاشتن پیشانی بر آن، واجب است یا نه؟
مسئله محل اختلاف است.
[۲۳] شهید ثانی، زین‌الدین بن علی، مسالک الافهام، ج۱، ص۱۶۷.    
[۲۴] موسوی عاملی، سیدمحمد، مدارک الاحکام، ج۳، ص۱۹۵ – ۱۹۶.    
[۲۵] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۸، ص۲۰۰-۲۰۲.    

چنانچه شمار نمازگزاران عریان چند نفر باشد، مستحب است نماز را به جماعت بخواند؛ اگرچه مستلزم آن باشد که نشسته نماز بخوانند. در این صورت، امام وسط صف می‌نشیند و زانوهای خود را جلوتر از مامومین قرار می‌دهد و برای رکوع و سجود با سر اشاره می‌کند؛ لیکن نسبت به مامومین اختلاف است که آیا آنان نیز (در صورت ایمن بودن از نگاه کننده در پشت سر ایشان) باید برای رکوع و سجود اشاره کنند یا اینکه رکوع و سجود را همانند شخص غیر عریان به جا آورند؟
[۲۶] علم‌الهدی، سید مرتضی، جمل العلم و العمل، ص۸۰-۸۱.    
[۲۷] شیخ طوسی، المبسوط، ج۱، ص۱۳۰.    
[۲۸] محقق حلی، جعفر بن حسن، المعتبر، ج۲، ص۱۰۷.    
[۲۹] علامه حلی، حسن بن یوسف، منتهی المطلب، ج۴، ص۲۹۴-۲۹۵.    
[۳۰] یزدی طباطبایی، سیدمحمدکاظم، العروة الوثقی، ج۲، ص۳۵۴.    

در صورت ایمن بودن از نگاه دیگری بر اثر تاریکی هوا یا نابینا بودن نماز گزاران و نبودن کسی دیگر جز آنان و مانند آن، بنابر قول جمعی ایستاده نماز جماعت برگزار کردن واجب است.
[۳۱] شهید اول، محمد بن مکی، البیان، ص۶۱.    
[۳۲] یزدی طباطبایی، سیدمحمدکاظم، العروة الوثقی، ج۲، ص۳۵۵.    
[۳۳] حکیم، سیدمحسن، مستمسک العروة، ج۵، ص۴۰۵-۴۰۶.    
[۳۴] خویی، سیدابوالقاسم، موسوعة الخویی، ج۱۲، ص۴۱۳.    

وجوب نشسته نماز گزاردن به اکثر نسبت داده شده است.
[۳۵] موسوی عاملی، سیدمحمد، مدارک الاحکام، ج۴، ص۳۴۰.    
[۳۶] وحید بهبهانی، محمدباقر بن محمد‌اکمل، مصابیح الظلام، ج۸، ص۳۹۱.    
(ببینید: لباس)


۱. ↑ یزدی طباطبایی، سیدمحمدکاظم، العروة الوثقی، ج۲، ص۳۱۹.    
۲. ↑ یزدی طباطبایی، سیدمحمدکاظم، العروة الوثقی، ج۲، ص۳۵۲.    
۳. ↑ موسوی عاملی، سیدمحمد، مدارک الاحکام، ج۳، ص۱۹۴.    
۴. ↑ بنی‌هاشمی، سیدمحمدحسن، توضیح المسائل مراجع، ج۱، ص۴۴۵.    
۵. ↑ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۸، ص۱۸۶–۱۹۲.    
۶. ↑ بحرانی، یوسف بن احمد، الحدائق الناضرة، ج۷، ص۴۵.    
۷. ↑ یزدی طباطبایی، سیدمحمدکاظم، العروة الوثقی، ج۲، ص۳۵۰.    
۸. ↑ موسوی عاملی، سیدمحمد، مدارک الاحکام، ج۳، ص۱۹۶.    
۹. ↑ یزدی طباطبایی، سیدمحمدکاظم، العروة الوثقی، ج۲، ص۳۴۸-۳۴۹.    
۱۰. ↑ علامه حلی، حسن بن یوسف، منتهی المطلب، ج۴، ص۲۸۹.    
۱۱. ↑ یزدی طباطبایی، سیدمحمدکاظم، العروة الوثقی، ج۲، ص۳۴۸-۳۴۹.    
۱۲. ↑ علامه حلی، حسن بن یوسف، منتهی المطلب، ج۳، ص۳۰۳.    
۱۳. ↑ علامه حلی، حسن بن یوسف، منتهی المطلب، ج۴، ص۲۸۹.    
۱۴. ↑ علامه حلی، حسن بن یوسف، منتهی المطلب، ج۴، ص۲۸۷-۲۸۸.    
۱۵. ↑ موسوی عاملی، سیدمحمد، مدارک الاحکام، ج۳، ص۱۹۶.    
۱۶. ↑ علامه حلی، حسن بن یوسف، تحریر الاحکام، ج۱، ص۲۰۶.    
۱۷. ↑ علامه حلی، حسن بن یوسف، منتهی المطلب، ج۴، ص۲۸۸.    
۱۸. ↑ طباطبایی، سیدعلی، ریاض المسائل، ج۲، ص۳۹۶.
۱۹. ↑ یزدی طباطبایی، سیدمحمدکاظم، العروة الوثقی، ج۲، ص۳۵۵.    
۲۰. ↑ شهید ثانی، زین‌الدین بن علی، مسالک الافهام، ج۱، ص۱۶۷.    
۲۱. ↑ موسوی عاملی، سیدمحمد، مدارک الاحکام، ج۳، ص۱۹۳–۱۹۴.    
۲۲. ↑ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۸، ص۱۹۸-۲۰۰.    
۲۳. ↑ شهید ثانی، زین‌الدین بن علی، مسالک الافهام، ج۱، ص۱۶۷.    
۲۴. ↑ موسوی عاملی، سیدمحمد، مدارک الاحکام، ج۳، ص۱۹۵ – ۱۹۶.    
۲۵. ↑ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۸، ص۲۰۰-۲۰۲.    
۲۶. ↑ علم‌الهدی، سید مرتضی، جمل العلم و العمل، ص۸۰-۸۱.    
۲۷. ↑ شیخ طوسی، المبسوط، ج۱، ص۱۳۰.    
۲۸. ↑ محقق حلی، جعفر بن حسن، المعتبر، ج۲، ص۱۰۷.    
۲۹. ↑ علامه حلی، حسن بن یوسف، منتهی المطلب، ج۴، ص۲۹۴-۲۹۵.    
۳۰. ↑ یزدی طباطبایی، سیدمحمدکاظم، العروة الوثقی، ج۲، ص۳۵۴.    
۳۱. ↑ شهید اول، محمد بن مکی، البیان، ص۶۱.    
۳۲. ↑ یزدی طباطبایی، سیدمحمدکاظم، العروة الوثقی، ج۲، ص۳۵۵.    
۳۳. ↑ حکیم، سیدمحسن، مستمسک العروة، ج۵، ص۴۰۵-۴۰۶.    
۳۴. ↑ خویی، سیدابوالقاسم، موسوعة الخویی، ج۱۲، ص۴۱۳.    
۳۵. ↑ موسوی عاملی، سیدمحمد، مدارک الاحکام، ج۴، ص۳۴۰.    
۳۶. ↑ وحید بهبهانی، محمدباقر بن محمد‌اکمل، مصابیح الظلام، ج۸، ص۳۹۱.    


• فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (علیهم‌السّلام)، ج۹، ص۱۴۴-۱۴۶.


رده‌های این صفحه : اصطلاحات کاربردی در فقه | نماز
جعبه ابزار