مَرَّ (مفرداتقرآن)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
مَرَّ (به فتح میم) از
واژگان قرآن کریم به معنای رفتن و گذشتن است.
مَرارَة (به فتح میم و راء) به معنى تلخى است.
مَرَّة (به فتح میم و راء) به معنای دفعه، گویى آن يک مرور از زمان است.
مشتقات
مَرَّ که در
آیات قرآن آمده عبارتند از:
مَرَّ (به فتح میم) به معنای میگذشتند و ادامه میدهد؛
فَمَرَّتْ (به فتح فاء، میم و راء) به معنای ادامه داد؛
مَرُّوا (به فتح میم) به معنای گذشتند و میگذرند؛
مُسْتَمِرٌّ (به ضم میم،سکون سین و فتح تاء) به معنای ثابت و دائمى؛
أَمَرُّ (به فتح همزه و میم) به معنای بزرگتر و تلختر؛
مَرَّةٍ (به فتح میم و راء مشدد) به معنای اوّلين بار آفريديم؛
مَرَّتانِ (به فتح میم و راء مشدد) به معنای دو مرتبه؛
مَرَّاتٍ (به فتح میم) به معنای سه وقت؛
مِرَّةٍ (به کسر میم و فتح راء مشدد) به معنای صاحب بصيرت است.
مَرَّ و
مرور به معنى رفتن و گذشتن است.
«مرّ الرّجل مَرّاً و مُرُوراً: جاز و ذهب.» «استمرّ الشّىء: دام و ثبت.»
به مواردی از
مَرَّ که در قرآن به کار رفته است، اشاره میشود:
(وَ يَصْنَعُ الْفُلْكَ وَ كُلَّما مَرَّ عَلَيْهِ مَلَأٌ مِنْ قَوْمِهِ سَخِرُوا مِنْهُ)
«كشتى را میساخت و هر وقت جمعى از قومش بر او میگذشتند او را مسخره میكردند.»
(فَلَمَّا كَشَفْنا عَنْهُ ضُرَّهُ مَرَّ كَأَنْ لَمْ يَدْعُنا إِلى ضُرٍّ مَسَّهُ)
«چون گرفتاريش را از بين برديم به گمراهىاش ادامه میدهد گويا ما را براى گرفتارى خويش نخوانده است.»
ظاهرا
(مَرَّ)
در تقدير
«مرّ على غيّه» است.
(فَلَمَّا تَغَشَّاها حَمَلَتْ حَمْلًا خَفِيفاً فَمَرَّتْ بِهِ)
«چون با او مقاربت كرد بار خفيفى برداشت و حمل را ادامه داد.»
مانند آیه قبل.
(وَ الَّذِينَ لا يَشْهَدُونَ الزُّورَ وَ إِذا مَرُّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا كِراماً)
«آنان كه در باطل حاضر نشوند و چون به لغوى گذشتند محترمانه و بى آنكه آلوده بشوند میگذرند.»
(وَ إِنْ يَرَوْا آيَةً يُعْرِضُوا وَ يَقُولُوا سِحْرٌ مُسْتَمِرٌّ)
«و اگر معجزهاى ديدند گويند
سحر دائمى (و سحر بعد از سحر) است.»
بعضى آن را محكم و قوى گفتهاند.
(بَلِ السَّاعَةُ مَوْعِدُهُمْ وَ السَّاعَةُ أَدْهى وَ أَمَرُّ)
«بلكه
قیامت وعده آنهاست و قيامت بلاى بزرگتر و تلختر است.»
(كَما خَلَقْناكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ)
(همانگونه كه اوّلين بار شما را آفريديم.)
(الطَّلاقُ مَرَّتانِ)
(
طلاق، (طلاقى كه رجوع و بازگشت دارد،) دو مرتبه است.)
(ثَلاثَ مَرَّاتٍ)
(سه وقت.)
(عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوى- ذُو مِرَّةٍ فَاسْتَوى)
«او را
فرشته پر قوت تعليم داده كه صاحب بصيرت است كه به پا خواست و نمايان شد.»
شايد مراد از مرّة نيرو يا بصيرت و عقل باشد.
•
قرشی بنابی، علیاکبر، قاموس قرآن، بر گرفته از مقاله «مرّ»، ج۶، ص۲۴۹.
