معبد
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
معبددر
فقه اسلامی به پرستشگاههای غیرمسلمانان مانند
کلیسا،
کنیسه و
آتشکده گفته میشود. نماز خواندن در آتشکده مکروه یا
حرام و در معابد
یهود و
نصارا بنابر مشهور کراهت ندارد. احداث، تعمیر یا
وقف برای معابد
اهل کتاب تابع شروط
عقد ذمه و
قرارداد صلح بوده و اجیر شدن مسلمان برای بازسازی آن مکروه دانسته شده است.
مَعبَد: در لغت به معنای هر پرستشگاه است؛ لیکن در کلمات فقها بیشتر در پرستشگاههای غیر مسلمانان از
یهود،
نصارا،
مجوس و غیر آنها به کار رفته است.
در
فقه اسلامی از معبد با عناوین «
بِیَع» (جمع بِیعَه)؛ پرستشگاه یهودیان یا مسیحیان، به اختلاف کاربرد؛ «
کنیسه»؛ عبادتگاه یهود، نصارا و
کفار یا تنها یهود و نصارا و «بیوت النار» یا «بیت النّار» یا «معابد النیران»؛ آتشکده مجوس نیز یاد شده است. مراد از معبد در اینجا پرستشگاههای غیر مسلمانان است. از آن به مناسبت در بابهای
طهارت،
صلات،
جهاد،
وقف،
وصیّت،
نکاح و
قضاء سخن گفتهاند.
در اینجا به برخی از احکام مربوط به معابد مورد بررسی قرار میگیرد:
به قول مشهور،
نماز خواندن در آتشکده مکروه است.
برخی قدما حرام دانستهاند.
لیکن در معابد یهود و نصارا بنابر نظر مشهور کراهت ندارد.
برخی نیز حکم به کراهت آن کردهاند.
پاشیدن آب بر محل
نماز در معابد یهود و نصارا
مستحب است.
احداث معبد توسط اهل کتاب در زمین
صلح در صورتی که در قرارداد صلح شرط شده باشد که زمین در ازای پرداخت
جزیه در ملک صاحبانش (کفار) باقی بماند ـ جایز است؛ چنان که معابد موجود، برای آنان باقی میماند، مگر آن که در قرار داد صلح، عدم احداث معبد یا تخریب معبد موجود شرط شده باشد.
ساختن معبد توسط
اهل کتاب در کشور اسلامی در صورتی که در
عقد ذمه، نساختن معبد بر آنان شرط شده باشد، جایز نیست. در صورت احداث، تخریب آن بر
حاکم اسلامی واجب است؛ لیکن معبدهایی که از قبل وجود داشته و مسلمانان آن ها را تخریب نکردهاند، بنابر قول مشهور باقی میمانند.
معبدی که بقای آن جایز است، ترمیم و تعمیر آن نیز جایز خواهد بود؛ لیکن چنانچه خراب شود، آیا تجدید بنای آن جایز است یا نه؟ مسئله محل اختلاف است.
اجیر شدن مسلمان برای تعمیر و بازسازی معبد، از قبیل معماری، بنایی و نجاری، به تصریح برخی مکروه است.
چنانچه معبدی از اهل کتاب خراب شود، در صورتی که ذمّی باشند، تعرض به زمین و ابزار و مصالح آن برای مسلمانان جایز نیست؛ مگر آنکه اهل آن از بین رفته باشند یا معبد در سرزمین
کفر باشد. در این صورت، استفاده از زمین و آلات آن برای
مسجد بلا مانع است و میتوانند همان محل را تبدیل به مسجد و از ابزار و مصالح آن برای بازسازی مسجد استفاده کنند.
.
آیا
وصیت و
وقف کافر یا کتابی بـر مـعبد صحیح است یا نه؟ مسئله اختلافی است؛
لیکن وصیّت و وقف مسلمان بر آن جایز نیست و چنانچه صورت گیرد باطل خواهد بود.
ذمیای که به ساختن معبد وصیت کرده است، انفاذ و اجرای آن توسط مسلمانان جایز نیست.
مرد مسلمانی که همسرش کتابی است، میتواند او را از رفتن به معبد بازدارد؛ چنان که در صورت مسلمان بودن زن، شوهر میتواند او را از رفتن به مسجد بازدارد.
حاکم میتواند برای
تغلیظ قسم، از مدعی یا منکر بخواهد در مکانی مقدس، همچون مسجد یا یکی از مشاهد مشرفه قسم بخورد و نسبت به اهل کتاب این مکان مقدس میتواند معبد آنان باشد.
• فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (علیهمالسّلام)، ج۸، ص۱۲۹.
