• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

مدینه‌

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف


منبع: مدینه
مقالات مرتبط: مدینه (مقالات مرتبط).


مَدینه نام شهری است در شبه جزیره عرب (عربستان کنونی) در حدود ۴۵۰ کیلومتری شمال مکه. نام پیشین آن «یثرب» بود، که با هجرت رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) به این شهر در یازدهمین سال بعثت، مدینة الرسول و به اختصار مدینه خوانده شد.
[۱] جعفریان، رسول، آثار اسلامی مکه و مدینه، ص۱۷۵.    

از احکام آن در باب‌های طهارت، صلات، صوم و حج سخن گفته‌اند.


مدینه شهری است که رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) بـه‌ امــر خداوند از مکه به آنجا هجرت کرد و با تشکیل حکومت اسلامی در این سرزمین، اسلام به اقصی نقاط دنیا گسترش یافت. این شهر محل دفن وجود مبارک پیامبر اعظم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم)، فاطمه زهرا (سلام‌الله‌علیها) و چهار امام معصوم (امام مجتبی، امام سجاد، امام باقر و امام صادق) (علیهم‌السّلام) است؛ از این‌رو، از قداست، فضیلت و حرمت ویژه‌ای برخوردار است.
در روایات، مدینه، حرم رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم)، نامیده شده است.
[۲] حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج۱۲، ص۵۵۵.    
[۳] حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج۱۴، ص۲۳۵.    
[۴] حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج۱۴، ص۳۶۰.    

در حدیثی از رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم)، شهر مدینه یکی از چهار شهری شمرده شده که خداوند آنها را برگزیده است.
[۵] حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج۱۴، ص۳۶۱.    
در روایتی اقامت گزیدن در مدینه افضل از اقامت گزیدن در مکه بیان شده است، و نیز در روایتی آمده است: «هر مسلمانی که در مدینه بمیرد، خدای تعالی در روز قیامت او را ایمن از آتش مبعوث می‌کند».
[۶] شیخ حر عاملی، هدایة الامة، ج۵، ص۴۶۶.    


مدینه همچون مکه مکرمه دارای حرم است. حرم مدینه حد فاصل میان دو کوه در شرق و غرب مدینه به نام «عائر» یا «عیر» و «وَعیر» یا وُعَیر» می‌باشد.
[۷] بحرانی، یوسف، الحدائق الناضرة، ج۱۷، ص۴۰۸ - ۴۰۹.    
[۸] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۰، ص۷۵ - ۷۷.    

قطع درختان مدینه در محدوده یــاد شده بنابر ظاهر کلمات اکثر فقها حرام است؛ بلکه این قول به مشهور نسبت داده شده است؛
[۹] شیخ طوسی، المبسوط، ج۱، ص۳۸۶.    
[۱۰] محقق حلی، المختصر النافع، ص۹۸.    
[۱۱] حلی، یحیی بن سیعد، الجامع للشرائع، ص۲۳۱.    
[۱۲] علامه حلی، تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۷۵ - ۳۷۶.    
[۱۳] محقق کرکی، علی بن حسین، جامع المقاصد، ج۳، ص۲۷۶.    
[۱۴] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۰، ص۷۷.    
چنان‌که شکار جانوران وحشی در محدوده‌ای خاص از حرم -که عبارت است از حد فاصل دو حَرَّه؛ حرّه واقِم [حرة بنی قریظه] در شرق و حرّه لیلی [حرّۂ عقیق] در غرب مدینه ـ بنابر قول اکثر حرام است.
[۱۵] شیخ طوسی، النهایة، ص۲۸۷.    
[۱۶] ابن حمزه‌ طوسی، محمد بن علی، الوسیلة، ص۱۹۶.    
[۱۷] ابن ادریس حلی، کتاب السرائر، ج۱، ص۶۵۱.    
[۱۸] محقق حلی، المختصر النافع، ص۹۸.    
[۱۹] علامه حلی، تحریر الاحکام، ج٢، ص٣٧.    
[۲۰] محقق کرکی، علی بن حسین، جامع المقاصد، ج۳، ‌ ص۲۷۵.    
[۲۱] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج٢٠، ص٧٨.    
برخی، قطع درختان حرم و شکار بین دو حرّه را مکروه دانسته‌اند.
[۲۲] علامه حلی، تلخیص المرام، ص۷۶.    
[۲۳] علامه حلی، قواعد الاحکام، ج۱، ص۴۵۰.    
[۲۴] شهید اول، الدروس الشرعیة، ج۲، ص۲۱ - ۲۲.    
[۲۵] قطان حلی، محمد بن شجاع، معالم الدین فی فقه آل یاسین، ج١، ص۲۸۲.    

بنابر قول به حرمت قطع درختان و شکار، در صورت ارتکاب، کفاره واجب نمی‌شود، بر خلاف حرم مکه؛ چنان‌که برای ورود به حرم مدینه، احرام بستن واجب نیست، بر خلاف حرم مکه و نــیـز بنابر تصریح برخی، اگر کسی شکاری را وارد حرم مدینه کند، رها کردن آن واجب نیست؛ بر خلاف حرم مکه.
[۲۶] علامه حلی، تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۰ - ۳۸۱.    
[۲۷] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۰، ص۷۹.    
البته آنچه در حرم مکه استثنا شده، در حرم مدینه نیز مستثنا است.

مدینه یکی از چهار مکانی است که مسافر مخیر است نمازهای چهار رکعتی خود را در آن جا تمام بخواند یا قصر؛ هرچند تمام خواندن افضل است. در اینکه گستره این اختیار، تمامی شهر مدینه است یا تنها مسجد النبی، مسئله اختلافی است. قول نخست، منسوب به مشهور است.
[۲۸] بحرانی، یوسف، الحدائق الناضرة، ج۱۱، ص۴۵۵.    
[۲۹] حسینی عاملی، سیدجواد، مفتاح الکرامة، ج۳، ص۴۹۱.    


غسل برای ورود به حرم، مدینه، و نیز مسجد النبی مستحب است؛
[۳۰] شهید اول، الدروس الشرعیة، ج۱، ص۸۷.    
[۳۱] طباطبایی یزدی، سیدمحمدکاظم، العروة الوثقی، ج۲، ص۱۵۳.    
چنان‌که برای زیارت رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم)، حضرت فاطمه و امامان معصوم (علیهم‌السّلام) مستحب می‌باشد.
مستحب است از باب جبرئیل (عـلـیـه‌السلام) داخل مسجد شود و هنگام داخل شدن، دعای وارد شده را بخواند، سپس نماز تحیت را به جا آورد.
[۳۲] شهید اول، الدروس الشرعیة، ج۲، ص۱۹.    
زیارت رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) در مدینه مستحب مؤکد است و چنانچه مسلمانان آن را ترک کنند، بر والی مسلمین واجب است آنان را بر زیارت آن حضرت اجبار کند؛ چنان‌که اگر اقامت در مدینه را ترک کنند و کسی در آن شهر سکونت نکند، بر والی واجب است مسلمانان را بر اقامت در آن مکان شریف اجبار نماید و در صورتی که برای زیارت و یا اقامت، مالی نداشته باشند، والی از بیت المال می‌پردازد.
[۳۳] شهید اول، الدروس الشرعیة، ج۱، ص۴۷۳.    
[۳۴] شهید اول، الدروس الشرعیة، ج۲، ص۵.    
[۳۵] شیخ حر عاملی، هدایة الامة، ج۵، ص۱۰ – ۱۱.    

زیارت حضرت فاطمه (سلام‌الله‌علیها) در مدینه، در سه جا؛ در خانه‌اش، در روضه و در بقیع و نیز زیارت امامان معصوم (علیهم‌السّلام) در بقیع مستحب مؤکد است.
[۳۶] شهید اول، الدروس الشرعیة، ج۲، ص۶.    
[۳۷] شهید اول، الدروس الشرعیة، ج۲، ص۲۰.    
[۳۸] شیخ حر عاملی، هدایة الامة، ج۵، ص۴۵۳.    

بسیار نماز گزاردن در مسجد النبی؛ بویژه در روضه مستحب است.
[۳۹] شهید اول، الدروس الشرعیة، ج۲، ص۲۰.    
در روایتی یک نماز در مسجد پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) در فضیلت و ثواب، بـرابـر ده هزار نماز دانسته شده است.
[۴۰] حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج۵، ص۲۷۹.    

بر زائر مستحب است پس از زیارت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) نزد منبر برود و آن را مسح کند، سپس دست‌ها را بر صورت و چشمان خود بکشد.
[۴۱] علامه حلی، منتهی المطلب، ج۱۳، ص۲۶۳.    

مستحب است در مسجد پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) اعتکاف کند و سه روز روزه بگیرد و افضل، روزهای چهارشنبه، پنج شنبه و جمعه است. شب چهار شنبه نزد ستون ابولبابه [ستون توبه] نماز بگزارد و روز چهارشنبه نزد آن اقامت کند و در شب پنج شنبه نزد ستونی که نزدیک مقام پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) و محل نماز گزاردن آن حضرت است، نماز بگزارد، شب جمعه نیز نمازش را نزد مقام پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) به جا آورد.
این سه روز روزه، از روزه سفر -که به قول بسیاری صحیح نیست ـ استثنا شده است. مستحب است هر وقت داخل مسجد می‌شود بر پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) سلام کند.
[۴۲] شهید اول، الدروس الشرعیة، ج۲، ص۲۰.    

زیارت قبر ابراهیم، فرزند رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم)، عبدالله فرزند جعفر طیار، حضرت فاطمه بنت اسد (علیهاالسّلام) و دیگر اصحاب و تابعان و امام زادگان مدفون در بقیع مستحب است؛ چنان زیارت قبر حضرت حمزه (علیه‌السّلام) و دیگر شهدای احد، در منطقه احد مستحب است. رفتن به مساجد و مشاهد شریف مدینه، همچون مسجد قبا، مسجد فتح [مسجد احزاب] و مسجد فضیخ که در آن خورشید برای امیر مؤمنان (علیه‌السّلام) برگردانده شد و نیز مَشرَبه اُمّ ابراهیم مستحب است.
[۴۳] شهید اول، الدروس الشرعیة، ج۲، ص۲۰ – ۲۱.    

مجاورت و اقامت در مدینه، بسیار قرآن خواندن در آن، هر روز چند بار پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) را زیارت کردن، که کمترین آن، سلام دادن پس از مشاهده حجره آن حضرت می‌باشد و نیز زیارت امامان معصوم (علیهم‌السّلام) به قدر ممکن مستحب است.
[۴۴] شهید اول، الدروس الشرعیة، ج۲، ص۲۰-۲۱.    

سلام کردن بر رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) هنگام ورود به مسجد آن حضرت و هنگام خروج از آن، مستحب و ترک آن مکروه است.
[۴۵] شیخ حر عاملی، هدایة الامة، ج۵، ص۴۶۰.    


میقات اهل مدینه ذو الحلیفه است؛ لیکن در حال ضرورت و عذر می‌توانند از جُحفه محرم شوند.
[۴۶] محقق حلی، المعتبر، ج۳، ص۸۰۳.    
[۴۷] علامه حلی، تحریر الاحکام، ج۱، ص۵۶۲.    

مستحب است نماز عید فطر و قربان در صحرا (مکانی وسیع و بدون پوشش از سقف و دیوار و مانند آن) به جا آورده شود، مگر در مکه مکرمه. از برخی، استثنای مدینه منوره نیز نقل شده است.
[۴۸] شهید اول، الدروس الشرعیة، ج۱، ص۱۹۴.    

از مکروهات روز عید فطر و قربان، خواندن نافله پیش از نماز عید و بعد از آن تا زوال است، مگر در مدینه که مستحب است قبل از بیرون رفتن برای نماز عید، دو رکعت نماز در مسجد النبی به جا آورده شود.
[۴۹] طباطبایی یزدی، سیدمحمدکاظم، العروة الوثقی، ج۳، ص۳۹۹.    


۱. ↑ جعفریان، رسول، آثار اسلامی مکه و مدینه، ص۱۷۵.    
۲. ↑ حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج۱۲، ص۵۵۵.    
۳. ↑ حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج۱۴، ص۲۳۵.    
۴. ↑ حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج۱۴، ص۳۶۰.    
۵. ↑ حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج۱۴، ص۳۶۱.    
۶. ↑ شیخ حر عاملی، هدایة الامة، ج۵، ص۴۶۶.    
۷. ↑ بحرانی، یوسف، الحدائق الناضرة، ج۱۷، ص۴۰۸ - ۴۰۹.    
۸. ↑ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۰، ص۷۵ - ۷۷.    
۹. ↑ شیخ طوسی، المبسوط، ج۱، ص۳۸۶.    
۱۰. ↑ محقق حلی، المختصر النافع، ص۹۸.    
۱۱. ↑ حلی، یحیی بن سیعد، الجامع للشرائع، ص۲۳۱.    
۱۲. ↑ علامه حلی، تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۷۵ - ۳۷۶.    
۱۳. ↑ محقق کرکی، علی بن حسین، جامع المقاصد، ج۳، ص۲۷۶.    
۱۴. ↑ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۰، ص۷۷.    
۱۵. ↑ شیخ طوسی، النهایة، ص۲۸۷.    
۱۶. ↑ ابن حمزه‌ طوسی، محمد بن علی، الوسیلة، ص۱۹۶.    
۱۷. ↑ ابن ادریس حلی، کتاب السرائر، ج۱، ص۶۵۱.    
۱۸. ↑ محقق حلی، المختصر النافع، ص۹۸.    
۱۹. ↑ علامه حلی، تحریر الاحکام، ج٢، ص٣٧.    
۲۰. ↑ محقق کرکی، علی بن حسین، جامع المقاصد، ج۳، ‌ ص۲۷۵.    
۲۱. ↑ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج٢٠، ص٧٨.    
۲۲. ↑ علامه حلی، تلخیص المرام، ص۷۶.    
۲۳. ↑ علامه حلی، قواعد الاحکام، ج۱، ص۴۵۰.    
۲۴. ↑ شهید اول، الدروس الشرعیة، ج۲، ص۲۱ - ۲۲.    
۲۵. ↑ قطان حلی، محمد بن شجاع، معالم الدین فی فقه آل یاسین، ج١، ص۲۸۲.    
۲۶. ↑ علامه حلی، تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۰ - ۳۸۱.    
۲۷. ↑ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۰، ص۷۹.    
۲۸. ↑ بحرانی، یوسف، الحدائق الناضرة، ج۱۱، ص۴۵۵.    
۲۹. ↑ حسینی عاملی، سیدجواد، مفتاح الکرامة، ج۳، ص۴۹۱.    
۳۰. ↑ شهید اول، الدروس الشرعیة، ج۱، ص۸۷.    
۳۱. ↑ طباطبایی یزدی، سیدمحمدکاظم، العروة الوثقی، ج۲، ص۱۵۳.    
۳۲. ↑ شهید اول، الدروس الشرعیة، ج۲، ص۱۹.    
۳۳. ↑ شهید اول، الدروس الشرعیة، ج۱، ص۴۷۳.    
۳۴. ↑ شهید اول، الدروس الشرعیة، ج۲، ص۵.    
۳۵. ↑ شیخ حر عاملی، هدایة الامة، ج۵، ص۱۰ – ۱۱.    
۳۶. ↑ شهید اول، الدروس الشرعیة، ج۲، ص۶.    
۳۷. ↑ شهید اول، الدروس الشرعیة، ج۲، ص۲۰.    
۳۸. ↑ شیخ حر عاملی، هدایة الامة، ج۵، ص۴۵۳.    
۳۹. ↑ شهید اول، الدروس الشرعیة، ج۲، ص۲۰.    
۴۰. ↑ حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج۵، ص۲۷۹.    
۴۱. ↑ علامه حلی، منتهی المطلب، ج۱۳، ص۲۶۳.    
۴۲. ↑ شهید اول، الدروس الشرعیة، ج۲، ص۲۰.    
۴۳. ↑ شهید اول، الدروس الشرعیة، ج۲، ص۲۰ – ۲۱.    
۴۴. ↑ شهید اول، الدروس الشرعیة، ج۲، ص۲۰-۲۱.    
۴۵. ↑ شیخ حر عاملی، هدایة الامة، ج۵، ص۴۶۰.    
۴۶. ↑ محقق حلی، المعتبر، ج۳، ص۸۰۳.    
۴۷. ↑ علامه حلی، تحریر الاحکام، ج۱، ص۵۶۲.    
۴۸. ↑ شهید اول، الدروس الشرعیة، ج۱، ص۱۹۴.    
۴۹. ↑ طباطبایی یزدی، سیدمحمدکاظم، العروة الوثقی، ج۳، ص۳۹۹.    


• فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (علیهم‌السلام)، ج۷، ص۵۹۳.


رده‌های این صفحه : حج | صلاة | صوم | طهارت | مدینه
جعبه ابزار