• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

محمد بن محمد ماتریدی

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف





محمد بن محمد ماتریدی (م. ۳۳۳ق) از محدثان ، متکلمان و فقیهان حنفی مذهب در قرن چهارم هجری قمری بود به او امام المتکلمین گفته می‌شود و رئیس مدرسه‌ای در سمرقند با نام ماتریدیه بود. فرقه ماتریدیه نیز منسوب به ابومنصور ماتریدی است.



ابومنصور محمد بن محمد بن محمود ماتریدی سمرقندی، از علمای نامدار حنفی در سده چهارم و توانا در فقه و کلام بود که به او امام المتکلمین می‌گفتند.
ماتریدی، منسوب به محله‌ای در سمرقند، رئیس مدرسه‌ای بود که به نام خود وی، ماتریدیه خوانده می‌شد.
این مدرسه با مدرسه اشعریه در سیزده مسئله اختلاف داشت که یکی از آنها مسئله اراده انسانی بود و ابومنصور معتقد بود انسان دارای اراده‌ای آزاد است.
[۲] سزگین، فؤاد، تاریخ التراث العربی، ج۱، ص۴، ص۴۰.

فرقه ماتریدیه منسوب به اوست و از عقاید آنان است که رؤیت خداوند در روز قیامت ثابت است.
[۳] یحیی امین، شریف، معجم الفرق الاسلامیه، ص۲۰۷.



ابومنصور شاگرد ابوبکر جوزجانی در فقه بود و اسحاق بن محمد سمرقندی و ابومحمد عبدالکریم بن موسی بزدوی از شاگردان وی به شمار می‌رفتند.


ماتریدی در سال ۳۳۳ هجری،‌اندکی پس از درگذشت ابوالحسن اشعری از دنیا رفت.


آثاری که ماتردی از خود بر جای گذاشت، عبارت‌اند از:
•التوحید و اثبات الصفات؛ •المقالات؛ •تاویلات القرآن؛ •بیان اوهام المعتزله؛ •رد اهل الادلة للکعبی؛
[۴] الحلو، عبدالفتاح محمد، الجواهر المضیئه، ج۳، ص۳۶۰.
•العقیده الماتریدیه؛ •الاصول؛
[۵] بروکلمان، کارل، تاریخ الادب العربی، ج۴، ص۴۱.
•ماخذ الشرایع فی اصول الفقه؛ •تاویلات اهل السنه؛ •الدرر فی اصول الدین؛ •الجدل فی اصول الفقه؛ •وصایا و مناجاة (فوائد)؛ •رسالة فیما لایجوز الوقف علیه فی القرآن؛
[۶] سزگین، فؤاد، تاریخ التراث العربی، ج۱، جزءج، ص۴۰.
•شرح الفقه الاکبر المنسوب لابی حنیفه؛ •الرد علی الروافض و المعتزله و القرامطه؛ •المعاملات که شاید همان المقالات باشد، رد معاصی الانبیا؛
[۱۰] طاش کبری زاده، احمد بن مصطفی، مفتاح السعاده، ج۲، ص۸۶.
•رد اصول الخمسه؛ •رد الامامه؛ •رد کتاب؛ •عید العشاق.
[۱۱] لکنوی هندی، محمد عبدالحی، الفوائد البهیّه فی تراجم الخفیه، ص۱۹۵.
(دیگر منابع:
[۱۶] طاش کبری زاده، احمد بن مصطفی، مفتاح السعاده، ج۳، ص۳۱.
[۱۸] منزوی، احمد، فهرست نسخه‌های خطی فارسی، ج۲، ص۴۴۵۳.
[۱۹] دهخدا، علی‌اکبر، لغت نامه دهخدا، ج۳، ص۸۷۲.
).


۱. مدرس تبریزی، محمدعلی، ریحانه الادب، ج۵، ص۱۴۲.    
۲. سزگین، فؤاد، تاریخ التراث العربی، ج۱، ص۴، ص۴۰.
۳. یحیی امین، شریف، معجم الفرق الاسلامیه، ص۲۰۷.
۴. الحلو، عبدالفتاح محمد، الجواهر المضیئه، ج۳، ص۳۶۰.
۵. بروکلمان، کارل، تاریخ الادب العربی، ج۴، ص۴۱.
۶. سزگین، فؤاد، تاریخ التراث العربی، ج۱، جزءج، ص۴۰.
۷. کحاله، عمررضا، معجم المؤلفین، ج۱، ص۳۰۰.    
۸. لطفی ریاض‌زداه، عبداللطیف بن محمد، اسماء الکتب، ص۷۶.    
۹. لطفی ریاض‌زداه، عبداللطیف بن محمد، اسماء الکتب، ص۲۸۱.    
۱۰. طاش کبری زاده، احمد بن مصطفی، مفتاح السعاده، ج۲، ص۸۶.
۱۱. لکنوی هندی، محمد عبدالحی، الفوائد البهیّه فی تراجم الخفیه، ص۱۹۵.
۱۲. بغدادی، اسماعیل بن محمد، هدیه العارفین، ج۲، ص۳۶.    
۱۳. سمعانی، عبدالکریم بن محمد، الانساب، ج۶، ص۱۱۷.    
۱۴. ابن قطلوبغا، قاسم بن قطلوبغا، تاج التراجم، ج۲، ص۱۵.    
۱۵. ابن قطلوبغا، قاسم بن قطلوبغا، تاج التراجم، ج۲، ص۵۹.    
۱۶. طاش کبری زاده، احمد بن مصطفی، مفتاح السعاده، ج۳، ص۳۱.
۱۷. زرکلی، خیر الدین، الاعلام، ج۷، ص۱۹.    
۱۸. منزوی، احمد، فهرست نسخه‌های خطی فارسی، ج۲، ص۴۴۵۳.
۱۹. دهخدا، علی‌اکبر، لغت نامه دهخدا، ج۳، ص۸۷۲.
۲۰. سبحانی، جعفر، موسوعة طبقات الفقها، ج۴، ص۴۵۷.    
۲۱. حاجی خلیفه، مصطفی بن عبدالله، کشف الظنون، ج۱، ص۲۶۲.    
۲۲. حاجی خلیفه، مصطفی بن عبدالله، کشف الظنون، ج۱، ص۳۳۵.    
۲۳. حاجی خلیفه، مصطفی بن عبدالله، کشف الظنون، ج۱، ص۵۱۸.    
۲۴. حاجی خلیفه، مصطفی بن عبدالله، کشف الظنون، ج۱، ص۷۵۱.    
۲۵. حاجی خلیفه، مصطفی بن عبدالله، کشف الظنون، ج۲، ص۱۴۰۶.    
۲۶. حاجی خلیفه، مصطفی بن عبدالله، کشف الظنون، ج۲، ص۱۴۰۸.    
۲۷. حاجی خلیفه، مصطفی بن عبدالله، کشف الظنون، ج۲، ص۱۵۷۳.    
۲۸. حاجی خلیفه، مصطفی بن عبدالله، کشف الظنون، ج۲، ص۱۷۸۲.    



• پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی، دائرة المعارف مؤلفان اسلامی، برگرفته از مقاله «محمد ماتریدی» ج۲، ص۴۳۱.






جعبه ابزار