محاصره
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
مُحاصَرَه از واژگان بهکار رفته در
فقه، به معنای گرد شخص یا اشخاص یا محلی را گرفتن همراه با قطع رابطه با خارج میباشد.
از احکام آن در باب
جهاد سخن گفتهاند.
محاصره
مشرکان و
کفار در
جنگ با ایشان جایز است.
خدای تعالی در
قرآن کریم به محاصره مشرکان و کشتن آنان دستور داده است.
(فَإِذَا انسَلَخَ الأَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُواْ الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدتُّمُوهُمْ وَخُذُوهُمْ وَاحْصُرُوهُمْ وَاقْعُدُواْ لَهُمْ كُلَّ مَرْصَدٍ فَإِن تَابُواْ وَأَقَامُواْ الصَّلاَةَ وَآتَوُاْ الزَّكَاةَ فَخَلُّواْ سَبِيلَهُمْ إِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ)
برای محاصره احکامی بیان شده است.
رزمندگان اسلام پس از محاصره محل استقرار دشمن میتوانند با بمباران از زمین و هوا آنان را نابود کنند، مگر آنکه در آن محل، مسلمانانی باشند که به دست دشمن
اسیر شدهاند، که در این صورت، به گفته برخی، با وجود ضرورت به بمباران آن منطقه، مانند صورتی که با بمباران نکردن،
خوف پیروزی
دشمن بر سپاه اسلام برود، بمباران کردن جایز است و با عدم ضرورت، چنانچه تعداد اسرای مسلمان کم باشد، بمباران جایز است؛ هرچند
کراهت دارد، و اگر تعداد زیاد باشد جایز نیست.
دژی که توسط سپاه اسلام محاصره شده، نباید رها شود، مگر آنکه محاصره شدگان اسلام بیاورند یا بر ترک محاصره -با وجود
مصلحت در آن- بذل
مال کنند یا
جزیه بپردازند، در صورتی که محاصره شدگان از
اهل کتاب باشند یا مصلحت در ترک محاصره باشد، مانند اینکه ادامه محاصره به زیان سپاه اسلام باشد و یا دو طرف بر حکم داوری که تعیین میشود، توافق کنند.
هرگاه
مسلمانان دژ اهل کتاب را محاصره کنند و قبل از پیمان جزیه، مردان آنان را بکشند و زنانشان در ازای پرداخت جزیه، خواهان بقا بر آیینشان باشند، پذیرش خواسته آنان و بستن پیمان ذمه با ایشان صحیح نیست. در این صورت، با عدم امکان فتح دژ، عقد امان با آنان جایز است و پس از آن، به
بردگی گرفتن ایشان جایز نیست، و با امکان فتح دژ و تسخیر آن، امــر ساکنان دژ در دست حاکم مسلمانان است و اگر مصلحت در امان دادن به آنان باشد،
امان میدهد. در این صورت، به بردگی گرفتن ایشان جایز نخواهد بود، و اگر مصلحت در بردگی گرفتن آنها باشد، این کار صورت خواهد گرفت. از برخی صحت عقد ذمه با زنان، نقل شده است. از برخی دیگر نقل شده که در صورت عدم امکان فتح دژ، با آنان صلح صوری منعقد میشود، و پس از گشودن دژ، به اسیری و بردگی گرفته میشوند.
• فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (علیهمالسلام)، ج۷، ص۵۵۳.
