• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

ماه قمری

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف


منبع: ماه قمری
مقالات مرتبط: ماه‌های قمری، ماه (زمان) (مقالات مرتبط).


ماه قمری (ماه شرعی؛ ماه عربی ماه هلالی) مدت زمان بین دو بار نمایان شدن هلال ماه نو است.
با خروج ماه از مُحاق و آشکار شدن آن در افق به صورت هلال، ماه قمری نو آغاز می‌شود و تا ظهور هلال بعدی، ادامه می‌یابد و بدین‌ترتیب، یک ماه قمری کامل می‌شود که از ۲۹ روز کمتر و از سی روز بیشتر نمی‌باشد. طی این مدت، ماه یک بار به دور زمین می‌گردد.
[۱] فیاض، محمداسحاق، تعالیق مبسوطة، ج۴، ص۴۶۰.    
[۲] فیاض، محمداسحاق، تعالیق مبسوطة، ج۵، ص۱۹۵.    

از احکام مرتبط با عنوان یاد شده در بسیاری ابواب، همچون صلات، زکات، صوم، حجر، نکاح، طلاق، نذر و کفارات سخن گفته‌اند.


ماه‌های قمری که سال قمری را تشکیل می‌دهند، به ترتیب عبارت‌اند از: محرم، صفر، ربیع الاول، ربیع الثانی، جمادی الاول، جمادی الثانی، رجب، شعبان، رمضان، شوال، ذیقعده و ذیحجه.
از این ماهها چهار ماهِ رجب، ذیقعده، ذیحجه و محرم، حرام نامیده می‌شوند.

شارع مقدس برای بعضی موضوعات، ماه یا سال تعیین کرده است، مانند عده وفات کـه چهار ماه و ده روز است؛ مدت بارداری بر حسب کمترین و بیشترین که به ترتیب، شش و نه ماه تعیین شده است؛ سن بلوغ که در دختر نُه و در پسر پانزده سال است؛ گرفتن دو ماه روزه که در ازای ارتکاب برخی اعمال به عنوان کفّاره واجب شده است و سپری شدن یازده ماه و داخل شدن در ماه دوازدهم از ملکیت مال متعلق زکات به عنوان شرط وجوب زکات چارپایان و طلا و نقره. مقصود از ماه و سال در این موارد و امثال آنها، ماه و سال قمری است.
[۳] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۶، ص۴۰.    
[۴] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۹، ص۲۹۶.    
[۵] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۳۲، ص۲۴۸.    
[۶] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۳۳، ص۲۷۹.    


اول ماه با دیدن هلال آن برای بیننده ثابت می‌شود؛ چنان‌که با گذشت سی روز از هلال ماه قبلی؛ شیوع خبر رؤیت از افراد متعدد در صورت علم‌آور بودن؛ شهادت دو مرد عادل؛ تواتر و بنابر قول برخی، حکم حاکم، ثابت می‌گردد.
[۷] طباطبایی یزدی، سیدمحمدکاظم، العروة الوثقی، ج۳، ص۶۲۸ - ۶۲۹.    
[۸] حکیم، سیدمحسن، مستمسک العروة، ج۸، ص۴۵۲ – ۴۶۳.    
به قول مشهور، هلال ماه با گفته منجمان ثابت نمی‌شود؛ چنان‌که غروب کردن هلال بعد از شفق و نیز طوق داشتن آن (هاله‌ای از نور بر گرد ماه) بنابر قول مشهور، نشانه اول ماه بودن شب قبل نیست. همچنین دیده شدن ماه قبل از زوال روز سی‌ام بنابر قول مشهور نشانه اول ماه بودن آن روز نخواهد بود.
[۹] طباطبایی یزدی، سیدمحمدکاظم، العروة الوثقی، ج۳، ص۶۲۹ - ۶۳۲.    
[۱۰] حکیم، سیدمحسن، مستمسک العروة، ج۸، ص۴۶۴ – ۴۶۹.    


خواندن دعاهای وارد شده، بویژه دعای سی و چهارم صحیفه سجادیه، هنگام رؤیت هلال
[۱۱] علامه مجلسی، زاد المعاد، ص۲۸۵.    
و نیز خوردن پنیر در اول ماه مستحب است.
[۱۲] حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج۲۵، ص۱۲۱.    

همچنین مستحب است روز اول هر ماه دو رکعت نماز با این کیفیت خوانده شود: در رکعت اول بعد از حمد، سوره توحید سی بار و در رکعت دوم بعد از حمد، سوره قدر سی بار و پس از آن، آیه ششم سوره هود و ۱۰۷ سوره یونس و برخی آیات دیگر خوانده شود، سپس به مقدار میسور صدقه بدهد.
[۱۳] طباطبایی یزدی، سیدمحمدکاظم، العروة الوتقی، ج۳، ص۴۰۷ - ۴۰۸.    


سه روز روزه گرفتن در هر ماه مستحب مؤکد است. کیفیت آن بنابر مشهور چنین است: پنج‌ شنبه اول و آخر و چهار شنبه وسط ماه؛
[۱۴] حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج١٠، ص۴۱۵.    
چنان‌که روزه گرفتن ایام البیض (سیزده، چهارده و پانزدهم) از هر ماه مستحب می‌باشد.
[۱۵] علامه مجلسی، زاد المعاد، ص۲۸۸.    


بنابر قول به جواز یک عمره در هر ماه، آیا رعایت فاصله به مدت یک ماه قمری لازم است یا صرف وقوع عمره در دو ماه قمری کفایت می‌کند؛ هرچند یکی در آخر ماه و دیگری در اول ماه بعد واقع شود؟ مسئله اختلافی است.
[۱۶] مراجع تقلید، مناسک حج، ص۱۱۰.
[۱۷] مراجع تقلید، مناسک حج، ص۱۱۲.

برای کسی که قصد به جا آوردن عمره را دارد مستحب است به مدت یک ماه و یا از اول ماهی که می‌خواهد عمره بگزارد، موهای سرش را کوتاه نکند.
[۱۸] حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج١٢، ص۳۱۸.    


آمیزش با همسر در اول، نیمه و آخر ماه مکروه است، مگر ماه رمضان که آمیزش در شب اول آن مستحب می‌باشد.
[۱۹] حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج۲۰، ص۱۲۸.    


کسی که نذر کرده یک ماه پی در پی روزه بگیرد، واجب است آن را از زمانی آغاز کند که بتواند پانزده روز آن را پی در پی روزه بگیرد. بنابراین، اگر اول ماه ذیحجه شروع کند، کفایت نمی‌کند؛ زیرا با فاصله شدن عید قربان -که روزه آن حرام است ـ پی در پی بودن روزه به هم می‌خورد.
[۲۰] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۳۵، ص۴۴۰-۴۴۱.    


۱. ↑ فیاض، محمداسحاق، تعالیق مبسوطة، ج۴، ص۴۶۰.    
۲. ↑ فیاض، محمداسحاق، تعالیق مبسوطة، ج۵، ص۱۹۵.    
۳. ↑ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۶، ص۴۰.    
۴. ↑ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۹، ص۲۹۶.    
۵. ↑ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۳۲، ص۲۴۸.    
۶. ↑ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۳۳، ص۲۷۹.    
۷. ↑ طباطبایی یزدی، سیدمحمدکاظم، العروة الوثقی، ج۳، ص۶۲۸ - ۶۲۹.    
۸. ↑ حکیم، سیدمحسن، مستمسک العروة، ج۸، ص۴۵۲ – ۴۶۳.    
۹. ↑ طباطبایی یزدی، سیدمحمدکاظم، العروة الوثقی، ج۳، ص۶۲۹ - ۶۳۲.    
۱۰. ↑ حکیم، سیدمحسن، مستمسک العروة، ج۸، ص۴۶۴ – ۴۶۹.    
۱۱. ↑ علامه مجلسی، زاد المعاد، ص۲۸۵.    
۱۲. ↑ حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج۲۵، ص۱۲۱.    
۱۳. ↑ طباطبایی یزدی، سیدمحمدکاظم، العروة الوتقی، ج۳، ص۴۰۷ - ۴۰۸.    
۱۴. ↑ حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج١٠، ص۴۱۵.    
۱۵. ↑ علامه مجلسی، زاد المعاد، ص۲۸۸.    
۱۶. ↑ مراجع تقلید، مناسک حج، ص۱۱۰.
۱۷. ↑ مراجع تقلید، مناسک حج، ص۱۱۲.
۱۸. ↑ حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج١٢، ص۳۱۸.    
۱۹. ↑ حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج۲۰، ص۱۲۸.    
۲۰. ↑ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۳۵، ص۴۴۰-۴۴۱.    


• فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (علیهم‌السلام)، ج۷، ص۴۵۲.


رده‌های این صفحه : ماه های قمری
جعبه ابزار