• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

مؤنّث (صرف و نحو)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف


منبع: مؤنّث (صرف و نحو)


مؤنّث از اصطلاحات ادبیات عرب، اسمی است كه اشاره به آن، با کلمۀ «هذِهِ» صحيح باشد.

فهرست مندرجات

۱ - تعریف
۲ - ویژگی‌های صرفی و نحوی
۳ - شواهد قرآنی
       ۳.۱ - النَّارُ (سوره طور/سوره۵۲، آیه۱۴)
       ۳.۲ - الْحَيَاةُ (سوره غافر/سوره۴۰، آیه۳۹)
       ۳.۳ - جَهَنَّمُ (سوره یس/سوره۳۶، آیه۶۳)
       ۳.۴ - الْقَرْيَةِ (سوره عنکبوت/سوره۲۹، آیه۳۴)
       ۳.۵ - الدُّنْيَا (سوره قصص/سوره۲۸، آیه۴۲)
       ۳.۶ - لَعْنَةً (سوره هود/سوره۱۱، آیه۹۹)
       ۳.۷ - تَذْكِرَةٌ (سوره مزمل/سوره۷۳، آیه۱۹)
       ۳.۸ - أُمَّتُكُمْ (سوره انبیاء/سوره۲۱، آیه۹۲)
       ۳.۹ - نَاقَةٌ (سوره شعراء/سوره۲۶، آیه۱۵۵)
       ۳.۱۰ - الْبَلْدَةِ (سوره نمل/سوره۲۷، آیه۹۱)
۴ - پانویس
۵ - منبع

مؤنّث در اصطلاح ادبیات عرب، اسمی است كه اشاره به آن، با کلمۀ «هذِهِ» صحيح باشد.
[۱] فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ج۲، ص۹۲۰.    
[۲] یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۶۰۰.    


۱. «مؤنّث» لفظی است كه اشاره به آن، با كلمۀ «هذِهِ» صحيح باشد:
[۳] فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ج۲، ص۹۲۰.    
[۴] یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۶۰۰.    
(۱) «هذِهِ أَميرَةُ». (این (زن) فرمانروا است).
(۲) «هذِهِ سَلْمَى». (این (زن) سلمی است).
(۳) «هذِهِ حَسْناءُ». (این (زن) زیباروست).
۲. مؤنّث دو نوع است:
[۵] یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۶۰۰.    
[۶] فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ج۲، ص۹۲۲.    
(۱) حقیقی: بر مادۀ انسان‌ها و حيوان دلالت مى‌كند: «أُمّ‌، لبُؤَةُ». (مادر/ شیر ماده).
(۲) مجازی: بر اسماء اشيايى دلالت مى‌كند كه از قاعدۀ تأنیث پيروى كنند: «دَواةٌ، شَجَرَةٌ». (دوات/ درخت).
۳. مؤنّث در تقسیمی دیگر بر سه قسم است:
[۷] یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۶۰۰.    
[۸] فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ج۲، ص۹۲۲.    
(۱) مؤنّث لفظى: بر مذکّر دلالت مى‌كند، ولى علامت تأنیث دارد: «مُعاوِيَةٌ، زَكَرِيّاءُ».
(۲) مؤنّث معنوى: بر تأنيث دلالت مى‌كند، ولى علامت تأنيث ندارد: «سُعادُ، مَريمُ».
(۳) مؤنّث لفظى و معنوى با هم: بر مؤنّث دلالت مى‌كند و علامت تأنيث نيز دارد: «لَيْلَى، فاطِمَة».
۴. تأنیث در اسماء سه علامت دارد:
(۱) «تاء» مربوط: أَميرَةٌ.
[۹] یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۶۰۱.    
(۲) «ألف» مقصور: سَلْمَى.
[۱۰] یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۶۰۱.    
(۳) «ألف» ممدود: عُلْيَاءُ.
[۱۱] سیوطی، جلال الدین، البهجة المرضیة علی الفیة ابن مالک، ص۴۰۸.    
[۱۲] سیوطی، جلال الدین، البهجة المرضیة علی الفیة ابن مالک، ص۵۰۶.    
[۱۳] یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۶۰۲.    
[۱۴] فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ج۱، ص۳۲۹.    
در ادامه برخی شواهد قرآنی مربوط به مؤنّث ارائه می‌شود:

۳.۱ - النَّارُ (سوره طور/سوره۵۲، آیه۱۴)

•

(هَٰذِهِ النَّارُ الَّتِی کُنتُم بِهَا تُکَذِّبُونَ)

[۱۵] طور/سوره۵۲، آیه۱۴.    

۳.۲ - الْحَيَاةُ (سوره غافر/سوره۴۰، آیه۳۹)

•

(یَا قَوْمِ إِنَّمَا هَٰذِهِ الْحَیَاةُ الدُّنْیَا مَتَاعٌ وَ إِنَّ الْآخِرَةَ هِیَ دَارُ الْقَرَارِ)

[۱۶] غافر/سوره۴۰، آیه۳۹.    

۳.۳ - جَهَنَّمُ (سوره یس/سوره۳۶، آیه۶۳)

•

(هَذِهِ جَهَنَّمُ الَّتِی کُنتُمْ تُوعَدُونَ)

[۱۷] یس/سوره۳۶، آیه۶۳.    

۳.۴ - الْقَرْيَةِ (سوره عنکبوت/سوره۲۹، آیه۳۴)

•

(إِنَّا مُنزِلُونَ عَلَیٰ أَهْلِ هَٰذِهِ الْقَرْیَةِ رِجْزًا مِّنَ السَّمَاءِ بِمَا کَانُوا یَفْسُقُونَ)

[۱۸] عنکبوت/سوره۲۹، آیه۳۴.    

۳.۵ - الدُّنْيَا (سوره قصص/سوره۲۸، آیه۴۲)

•

(وَ أَتْبَعْنَاهُمْ فِی هَٰذِهِ الدُّنْیَا لَعْنَةً ۖ وَ یَوْمَ الْقِیَامَةِ هُم مِّنَ الْمَقْبُوحِینَ)

[۱۹] قصص/سوره۲۸، آیه۴۲.    

۳.۶ - لَعْنَةً (سوره هود/سوره۱۱، آیه۹۹)

•

(وَ أُتْبِعُوا فِی هَٰذِهِ لَعْنَةً وَ یَوْمَ الْقِیَامَةِ ۚ بِئْسَ الرِّفْدُ الْمَرْفُودُ)

[۲۰] هود/سوره۱۱، آیه۹۹.    

۳.۷ - تَذْكِرَةٌ (سوره مزمل/سوره۷۳، آیه۱۹)

•

(إِنَّ هَٰذِهِ تَذْکِرَةٌ ۖ فَمَن شَاءَ اتَّخَذَ إِلَیٰ رَبِّهِ سَبِیلًا)

[۲۱] مزمل/سوره۷۳، آیه۱۹.    

۳.۸ - أُمَّتُكُمْ (سوره انبیاء/سوره۲۱، آیه۹۲)

•

(إِنَّ هَٰذِهِ أُمَّتُکُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَ أَنَا رَبُّکُمْ فَاعْبُدُونِ)

[۲۲] انبیاء/سوره۲۱، آیه۹۲.    

۳.۹ - نَاقَةٌ (سوره شعراء/سوره۲۶، آیه۱۵۵)

•

(قَالَ هَٰذِهِ نَاقَةٌ لَّهَا شِرْبٌ وَ لَکُمْ شِرْبُ یَوْمٍ مَّعْلُومٍ)

[۲۳] شعراء/سوره۲۶، آیه۱۵۵.    

۳.۱۰ - الْبَلْدَةِ (سوره نمل/سوره۲۷، آیه۹۱)

•

(إِنَّمَا أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ رَبَّ هَٰذِهِ الْبَلْدَةِ الَّذِی حَرَّمَهَا وَ لَهُ کُلُّ شَیْءٍ ۖ وَ أُمِرْتُ أَنْ أَکُونَ مِنَ الْمُسْلِمِینَ)

[۲۴] نمل/سوره۲۷، آیه۹۱.    
۱. ↑ فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ج۲، ص۹۲۰.    
۲. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۶۰۰.    
۳. ↑ فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ج۲، ص۹۲۰.    
۴. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۶۰۰.    
۵. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۶۰۰.    
۶. ↑ فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ج۲، ص۹۲۲.    
۷. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۶۰۰.    
۸. ↑ فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ج۲، ص۹۲۲.    
۹. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۶۰۱.    
۱۰. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۶۰۱.    
۱۱. ↑ سیوطی، جلال الدین، البهجة المرضیة علی الفیة ابن مالک، ص۴۰۸.    
۱۲. ↑ سیوطی، جلال الدین، البهجة المرضیة علی الفیة ابن مالک، ص۵۰۶.    
۱۳. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۶۰۲.    
۱۴. ↑ فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ج۱، ص۳۲۹.    
۱۵. ↑ طور/سوره۵۲، آیه۱۴.    
۱۶. ↑ غافر/سوره۴۰، آیه۳۹.    
۱۷. ↑ یس/سوره۳۶، آیه۶۳.    
۱۸. ↑ عنکبوت/سوره۲۹، آیه۳۴.    
۱۹. ↑ قصص/سوره۲۸، آیه۴۲.    
۲۰. ↑ هود/سوره۱۱، آیه۹۹.    
۲۱. ↑ مزمل/سوره۷۳، آیه۱۹.    
۲۲. ↑ انبیاء/سوره۲۱، آیه۹۲.    
۲۳. ↑ شعراء/سوره۲۶، آیه۱۵۵.    
۲۴. ↑ نمل/سوره۲۷، آیه۹۱.    


• فرهنگ اصطلاحات صرف و نحو عربی، دحداح، انطوان، ص۳۳۳.    


رده‌های این صفحه : ادبیات عرب | اصطلاحات صرف و نحو | مونث
جعبه ابزار