لُطْف (مفرداتقرآن)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
لُطْف (به ضم لام و سکون طاء) از
واژگان قرآن کریم به معنای
رفق و مدارا و نزدیکی است.
مشتقات لطف که در
آیات قرآن به کار رفته است؛ عبارتند از:
تَلَطُّف (به فتح تاء و لام و تشدید و ضم طاء) به معنای اعمال رفق و مدارا؛
لَطیف (به فتح لام) به معنای مدارا کننده میباشد.
لُطْف به ضمّ اوّل به معنی
رفق و مدارا و نزدیکی است، «
لَطَفَ و لُطْفاََ: رفق و دنا»
و
لَطَف به فتح اوّل به معنی نازکی و صافی است، «
لَطُفَ لُطْفاََ و لَطافَةََ: صَغُرَ و دَقَّ»
در
صحاح گفته: «
اللُّطفُ فی العمل: الرِّفقُ فیه»
در
مصباح آمده: «
لَطَفَ اللهُ بِنا» یعنی خدا به ما رفق و با ما مدارا کرد.
به مواردی از
لُطْف که در قرآن به کار رفته است، اشاره میشود:
(فَلْیَنْظُرْ اَیُّها اَزْکی طَعاماً فَلْیَاْتِکُمْ بِرِزْقٍ مِنْهُ وَ لْیَتَلَطَّفْ وَ لا یُشْعِرَنَّ بِکُمْ اَحَداً)
«ببیند کدام
طعام بهتر است تا
رزقی از آن به شما بیاورد و در خریدن طعام و در رفتن و آمدن اعمال مدارا کند (و
خشن نباشد) و کسی را به حال شما واقف نکند.»
تَلَطُّف به معنی اعمال رفق و مدارا است.
لَطیف از
اسماء حسنی و به معنی مدارا کننده است و آن با لام و باء
متعدی میشود.
در
اقرب الموارد هست «
لَطُفَ اللّه للعبد و بالعبد: رفق به...»
طبرسی ذیل
آیه ۱۰۰ یوسف در معنی آن سه قول نقل کرده:
۱. مداراگر،
۲. آنکه
حاجت تو را با مدارا بر آورد؛
۳. آنکه به دقائق امور عالم است.
قول سوّم نظیر آن است که لطیف را نافذ و دقیق گفتهاند.
ولی آنچه ما اختیار کردیم مقبولتر است و آیات با آن کاملا تطبیق میشود.
(لا تُدْرِکُهُ الْاَبْصارُ وَ هُوَ یُدْرِکُ الْاَبْصارَ وَ هُوَ اللَّطِیفُ الْخَبِیرُ)
«چشمها، خدا را
درک نکند، خدا،
چشمها را درک کند، خدا مداراگر و دانا است، میداند و مدارا میکند.»
(اللَّهُ لَطِیفٌ بِعِبادِهِ یَرْزُقُ مَنْ یَشاءُ)
(
خداوند نسبت به بندگانش لطف دارد؛ هر كس را بخواهد
روزی مىدهد.)
لطیف در این آیه به معنای مداراکردن است.
(اِنَّ رَبِّی لَطِیفٌ لِما یَشاءُ)
(پروردگارم نسبت به آنچه مىخواهد و شايسته مىبيند، صاحب
لطف است.)
لطیف در این آیه نیز به معنی مدارا کننده است.
قرشی بنابی، علیاکبر، قاموس قرآن، برگرفته از مقاله "لطف"، ج۶، ص۱۸۹.
