• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

لبیک

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف


منبع: لبّیک
مقالات مرتبط: تلبیه، لَبَّیْک (صرف و نحو).


لَبَّیک به معنای اجابت می‌کنم تو را بعد از اجابتی. درباره ریشه و معنای این کلمه بین لغویان اختلافاتی وجود دارد. لَبَّیک در ابواب فقهی احکامی دارد که بیان شده است که یکی از موارد آن لَبَّیک گفتن یا همان تلبیه از واجبات احرام است و به بصورت «لَبّیکَ اللهُمَّ لَبَّیک، لَبّیکَ لا شَریکَ لَکَ لَبّیک» بیان می‌شود.
از احکام آن در باب صلات و حج سخن گفته‌اند.


لغویان در ریشه واژۀ «لَبَّیْک» و نیز معنای آن اختلاف کرده‌اند. برخی گفته‌اند: اصل آن از «لَبَّ» و «اَلَبَّ» و «یا» در «لَبَّیک» علامت تثنیه است و در اصل «لَبَّیْنِ لَکَ» بوده و «نون» به سبب اضافه کلمه به «کاف» خطاب حذف شده است. علت تثنیه نیز تاکید می‌باشد.
لَبَّیکَ منصوب به فعل مقدر (اُلَبُّ) و مفعول مطلق آن می‌باشد. گویا گوینده لبیک گفته است: «اُلِبُّ الباباً بَعدَ اِلبابٍ؛ اجابت می‌کنم تو را اجابتی پس از اجابتی (پیوسته اجابتت می‌کنم) یا پایدار بر اطاعتت هستم اطاعتی پس از اطاعتی».
برخی گفته‌اند: اصل آن «لَبَّیتُ» از «اَلَبَّ» است و به سبب اجتماع سه «با» در «لَبَّبَ» (بر وزن فَعَّل) و ثقالت و سنگینی آن «با»‌ی اخیر قلب به «یا» گردید. بنابراین، لبیک فعل ماضی متکلم وحده از باب تفعیل است. و «یا»‌ی آن قلب از «با» می‌باشد نه «یا»‌ی تثنیه.
برخی دیگر گفته‌اند: لبیک اسم مفرد و اصل آن «لَبَّبٌ» بر وزن فَعلَلٌ می‌باشد و «لَبّیٌ» گردیده است.، سپس «یا» به الف قلب و «لَبّی» گردید و هنگام وصل به «کاف» یا «ها»‌ی ضمیر «الف» دوباره به «یا» قلب و گفته می‌شود «لَبَیْهِ و لَبَّیْکَ».
برخی در معنای لبیک گفته‌اند: از «لَبَّ» به معنای مواجهه و محاذات است. این معنا از این کلام عرب گرفته شده که می‌گوید: «دارُ فلانٍ تَلُبُّ داری؛ خانه فلانی روبه روی خانه من است». بنابراین معنای لبیک چنین است رو و قصد من به سوی تو است.
برخی نیز در معنای لبیک گفته‌اند: اخلاصی لَکَ؛ اخلاص مـن بـرای تـو است.
[۱] فیومی، احمد بن محمد، المصباح المنیر، واژۀ «لبب».    
[۲] زبیدی،‌ مرتضی، تاج العروس، واژۀ «لبب».    
[۳] ابن اثیر، مبارک بن محمد، النهایه، واژۀ «لبب».    
[۴] ابن منظور، لسان العرب، واژۀ «لبب».    
[۵] جوهری، اسماعیل بن حماد، الصحاح، واژه «لبی».    
[۶] راغب اصفهانی، حسین، المفردات، واژۀ «لب».    


بر تلاوت کننده قرآن مستحب است هنگام قرائت جمله

(يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ)

و

(یا اَیُّهَا النّاسُ)

بگوید: لَبّیک رَبَّنا یا لبّیکَ اللهم لبیک.
[۷] محقق حلی، المعتبر، ج۲، ص۱۸۱.    
[۸] حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج۶، ص۶۹.    
[۹] حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج۶، ص۷۳.    
[۱۰] کاشف الغطاء، جعفر، کشف الغطاء، ج۳، ص۱۸۹.    
[۱۱] کاشف الغطاء، جعفر، کشف الغطاء، ج۳، ص۴۷۷.    
در این حکم تفاوتی میان نماز و غیر نماز نیست.
[۱۲] شهید اول، ذکری الشیعة، ج۳، ص۳۳۵.    

گفتن لَبّیکَ اللهُمَّ لَبَّیک، لَبّیکَ لا شَریکَ لَکَ لَبّیک از واجبات احرام است. البته در کیفیت آن سه قول وجـود دارد.
بر محرم مکروه است در حال احرام در پاسخ کسی که او را صدا می‌زند، لبیک بگوید.
[۱۳] شهید ثانی، الروضة البهیة، ج۲، ص۲۳۵- ۲۳۶.    
[۱۴] علامه مجلسی، لوامع صاحبقرانی، ج۷، ص۵۲۵.    


۱. ↑ فیومی، احمد بن محمد، المصباح المنیر، واژۀ «لبب».    
۲. ↑ زبیدی،‌ مرتضی، تاج العروس، واژۀ «لبب».    
۳. ↑ ابن اثیر، مبارک بن محمد، النهایه، واژۀ «لبب».    
۴. ↑ ابن منظور، لسان العرب، واژۀ «لبب».    
۵. ↑ جوهری، اسماعیل بن حماد، الصحاح، واژه «لبی».    
۶. ↑ راغب اصفهانی، حسین، المفردات، واژۀ «لب».    
۷. ↑ محقق حلی، المعتبر، ج۲، ص۱۸۱.    
۸. ↑ حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج۶، ص۶۹.    
۹. ↑ حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج۶، ص۷۳.    
۱۰. ↑ کاشف الغطاء، جعفر، کشف الغطاء، ج۳، ص۱۸۹.    
۱۱. ↑ کاشف الغطاء، جعفر، کشف الغطاء، ج۳، ص۴۷۷.    
۱۲. ↑ شهید اول، ذکری الشیعة، ج۳، ص۳۳۵.    
۱۳. ↑ شهید ثانی، الروضة البهیة، ج۲، ص۲۳۵- ۲۳۶.    
۱۴. ↑ علامه مجلسی، لوامع صاحبقرانی، ج۷، ص۵۲۵.    


• فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (علیهم‌السلام)، ج۷، ص۳۳۹.


رده‌های این صفحه : تلبیه | حج | صلاة
جعبه ابزار