لا (مفردات‌قرآن)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
لا از
واژگان قرآن کریم می‌باشد و در کلام
عرب سه گونه است:
۱-
لاء ناهیه و آن برای طلب ترک است؛
۲-
لاء نافیه و آن دلالت بر نفی مدخول خود دارد.
لاء نافیة للجنس و
شبیه به لیس و عاطفه از این ردیف‌اند؛
۳-
لاء زائده و آن برای تاکید و تقویت کلام است.
لا در کلام عرب سه گونه است:
۱- لاء ناهیه و آن برای طلب ترک است و مدخول آن مجزوم و مخصوص به مضارع باشد.
۲- لاء نافیه و آن جزم نمی‌دهد و آن دلالت بر نفی مدخول خود دارد. لاء نافیة للجنس و شبیه به لیس و عاطفه از این ردیف‌اند.
۳- لاء زائده و آن برای تاکید و تقویت کلام است و لاء زائده همان است که در صورت ساقط بودن معنای کلام عوض نمی‌شود.
به مواردی از
لا که در قرآن به کار رفته است، اشاره می‌شود:
لاء ناهیهلاء ناهيه و آن براى طلب ترک است و مدخول آن مجزوم و مخصوص بمضارع باشد.
(لا تَتَّخِذُوا عَدُوِّی وَ عَدُوَّکُمْ اَوْلِیاءَ)
(
دشمن من و دشمن خودتان را
دوست نگيريد.)
لاء نافیه و آن جزم نميدهد و آن دلالت بر نفى مدخول خود دارد.
لاء نافية للجنس و شبيه به ليس و عاطفه از اين رديف‌اند.
(لا یَاْتِیهِ الْباطِلُ مِنْ بَیْنِ یَدَیْهِ وَ لا مِنْ خَلْفِهِ)
(كه هيچ گونه
باطلی، نه از پيش رو و نه از پشت سر، به سراغ آن نمى‌آيد.)
(لا یُؤاخِذُکُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِی اَیْمانِکُمْ)
(
خداوند شما را به خاطر سوگندهايى كه بدون توجه ياد مى‌كنيد مؤاخذه نمى‌كند.)
لاء زائده و آن براى تأكيد و تقويت كلام است.
لاء زائده همان است كه در صورت ساقط بودن معناى كلام عوض نمی‌شود.
(ما مَنَعَکَ اِذْ رَاَیْتَهُمْ ضَلُّوا • اَلَّا تَتَّبِعَنِ)
(چه چيز مانع بود كه از من پيروى كنى؟)
(ما مَنَعَکَ اَلَّا تَسْجُدَ اِذْ اَمَرْتُکَ)
(در آن هنگام كه به تو فرمان دادم، چه چيز تو را مانع شد كه
سجده كنى؟!)
•
قرشی بنابی، علی‌اکبر، قاموس قرآن، برگرفته از مقاله «لا»، ج۶، ص۱۷۵.
