• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

قَوْم (مفردات‌قرآن)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف


منبع: قَوْم (قاموس قرآن (جلد ۶))
مقالات مرتبط: قَوم (لغات‌قرآن)، قَوْم (مفردات‌نهج‌البلاغه)، قوم.


قَوْم (به فتح قاف) از واژگان قرآن کریم به معنی جماعت مردان است.


قَوم
[۱] قرشی بنابی، علی‌اکبر، قاموس قرآن، ج۶، ص۶۷.    
[۲] راغب اصفهانی، حسین، المفردات، ط دارالقلم، ج۱، ص۶۹۳.    
[۳] طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، ت الحسینی، ج۶، ص۱۴۷.    
به معنای جماعت مردان است.
در صحاح گفته: قوم به معنی مردان است و شامل زنان نیست از لفظ خود مفرد ندارد.
[۴] جوهری، اسماعیل بن حماد، صحاح تاج اللغة، ج۵، ص۲۰۱۶.    

زهیر در شعر خود گوید:
و ما ادری و سوف اخالادری‌ ا قوم آل حصن‌ام نساء

نمی‌دانم به گمانم به زودی خواهم دانست که: آل حصن مردانند یا زنان.
گاهی زنان نیز داخل قوم‌اند به تبعیّت زیرا قوم هر پیامبر شامل مردان و زنان است، همچنین است قول راغب در مفردات.
[۵] راغب اصفهانی، حسین، المفردات، ط دارالقلم، ج۱، ص۶۹۳.    

در اقرب الموارد گوید: جماعت مردان را قوم گفته‌اند که آنها قائم و متصدی به کارهای مهمّ‌اند، این لفظ مذکّر و مؤنّث آید گویند: «قامَ القومُ و قامتِ القومُ»
[۶] شرتونی، سعید، اقرب الموارد، ج۴، ص۴۴۴    .

در مجمع ذیل آیه ۱۱ سوره حجرات
[۷] حجرات/سوره۴۹، آیه۱۱.    
       فوق فرموده: خلیل گفته: قوم به مردان اطلاق می‌شود نه به زنان چون بعضی با بعضی به کارها قیام می‌کنند.
[۸] طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، ج۹، ص۲۰۴.    


نمی‌شود گفت مراد از قوم در برخی آیات
[۹] بقره/سوره۲، آیه۱۱۸.    
      
[۱۰] هود/سوره۱۱، آیه۸۹.    
       فقط مردان باشند لذا باید برای اخراج زنان قرینه داشته باشیم.
بدین جهت راغب گفته: در تمام قرآن از قوم مردان و زنان اراده شده‌اند و حقیقت آن برای مردان است،
[۱۱] راغب اصفهانی، حسین، المفردات، ط دارالقلم، ج۱، ص۶۹۳.    

ولی قاموس معنای اولی آن را « اَلْجَمَاعَةِ مِنَ اَلرِّجَالِ وَ اَلنِّسَاءِ مَعَاً» گفته است.
[۱۲] فیروزآبادی، مجدالدین، قاموس المحیط، ج۱، ص۱.    

اقرب الموارد گفته: قوم انسان اقربای اوست که با او در جدّ واحد جمع می‌شوند، گاهی انسان در میان اجانب واقع می‌شود مجازا و به جهت مجاورت آنها را قوم خود می‌داند
[۱۳] شرتونی، سعید، اقرب الموارد، ج۴، ص۴۴۴.    
، از این استعمال در قرآن بسیار یافته است.


به موردی از قَوْم که در قرآن به‌ کار رفته است، اشاره می‌شود:

۲.۱ - قَوْمٌ‌ - قَوْمٍ‌ (آیه ۱۱ سوره حجرات)

لا یَسْخَرْ قَوْمٌ‌ مِنْ‌ قَوْمٍ‌... وَ لا نِساءٌ مِنْ نِساءٍ
[۱۴] حجرات/سوره۴۹، آیه۱۱.    
      
(...هرگز گروهى از مردان شما گروه ديگرى را مسخره نكنند...و نه زنانى زنان ديگر را...)
[۱۵] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۵۱۶.    
[۱۶] طباطبایی، محمدحسین، ترجمه تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۸، ص۴۸۱.    
[۱۷] طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۸، ص۳۳۱.    
[۱۸] طبرسی، فضل بن حسن، ترجمه تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۲۳، ص۲۱۵.    
[۱۹] طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، ج۹، ص۲۰۴.    

در آیه فوق زنان به قرینه مقابله داخل در قوم نیستند ولی در آیات دیگر قطعا زنان داخل در قوم‌اند.


۲.۲ - لِقَوْمٍ‌ (آیه ۱۱۸ سوره بقره)

قَدْ بَیَّنَّا الْآیاتِ‌ لِقَوْمٍ‌ یُوقِنُونَ‌
[۲۰] بقره/سوره۲، آیه۱۱۸.    
      
(...ولى ما به اندازه كافى آيات و نشانه‌ها را براى اهل يقين و حقيقت جويان روشن ساخته‌ايم.)
[۲۱] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۱۸.    
[۲۲] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱، ص۳۹۷.    
[۲۳] طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۲۶۳.    
[۲۴] طبرسی، فضل بن حسن، ترجمه تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۲، ص۱۴.    
[۲۵] طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، ج۱، ص۳۷۰.    



۲.۳ - قَوْمَ‌ (آیه ۸۹ سوره هود)

مِثْلُ ما اَصابَ‌ قَوْمَ‌ نُوحٍ اَوْ قَوْمَ‌ هُودٍ اَوْ قَوْمَ‌ صالِحٍ وَ ما قَوْمُ‌ لُوطٍ مِنْکُمْ بِبَعِیدٍ
[۲۶] هود/سوره۱۱، آیه۸۹.    
      
(...كه قوم نوح يا قوم هود يا قوم صالح گرفتار شدند، گرفتار شويد. و سرزمين قوم لوط از شما چندان دور نيست.)
[۲۷] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۲۳۲.    
[۲۸] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۰، ص۵۵۸.    
[۲۹] طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۰، ص۳۷۳.    
[۳۰] طبرسی، فضل بن حسن، ترجمه تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱۲، ص۱۱۳.    
[۳۱] طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، ج۵، ص۲۸۷.    



۱. ↑ قرشی بنابی، علی‌اکبر، قاموس قرآن، ج۶، ص۶۷.    
۲. ↑ راغب اصفهانی، حسین، المفردات، ط دارالقلم، ج۱، ص۶۹۳.    
۳. ↑ طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، ت الحسینی، ج۶، ص۱۴۷.    
۴. ↑ جوهری، اسماعیل بن حماد، صحاح تاج اللغة، ج۵، ص۲۰۱۶.    
۵. ↑ راغب اصفهانی، حسین، المفردات، ط دارالقلم، ج۱، ص۶۹۳.    
۶. ↑ شرتونی، سعید، اقرب الموارد، ج۴، ص۴۴۴    .
۷. ↑ حجرات/سوره۴۹، آیه۱۱.    
۸. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، ج۹، ص۲۰۴.    
۹. ↑ بقره/سوره۲، آیه۱۱۸.    
۱۰. ↑ هود/سوره۱۱، آیه۸۹.    
۱۱. ↑ راغب اصفهانی، حسین، المفردات، ط دارالقلم، ج۱، ص۶۹۳.    
۱۲. ↑ فیروزآبادی، مجدالدین، قاموس المحیط، ج۱، ص۱.    
۱۳. ↑ شرتونی، سعید، اقرب الموارد، ج۴، ص۴۴۴.    
۱۴. ↑ حجرات/سوره۴۹، آیه۱۱.    
۱۵. ↑ مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۵۱۶.    
۱۶. ↑ طباطبایی، محمدحسین، ترجمه تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۸، ص۴۸۱.    
۱۷. ↑ طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۸، ص۳۳۱.    
۱۸. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، ترجمه تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۲۳، ص۲۱۵.    
۱۹. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، ج۹، ص۲۰۴.    
۲۰. ↑ بقره/سوره۲، آیه۱۱۸.    
۲۱. ↑ مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۱۸.    
۲۲. ↑ طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱، ص۳۹۷.    
۲۳. ↑ طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۲۶۳.    
۲۴. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، ترجمه تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۲، ص۱۴.    
۲۵. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، ج۱، ص۳۷۰.    
۲۶. ↑ هود/سوره۱۱، آیه۸۹.    
۲۷. ↑ مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۲۳۲.    
۲۸. ↑ طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۰، ص۵۵۸.    
۲۹. ↑ طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۰، ص۳۷۳.    
۳۰. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، ترجمه تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱۲، ص۱۱۳.    
۳۱. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، ج۵، ص۲۸۷.    


• قرشی بنابی، علی‌اکبر، قاموس قرآن، برگرفته از مقاله «قوم»، ج۶، ص۶۷.    


رده‌های این صفحه : مفردات قرآن | واژه شناسی واژگان سوره بقره | واژه شناسی واژگان سوره حجرات | واژه شناسی واژگان سوره هود
جعبه ابزار