• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

قَسْو (مفردات‌نهج‌البلاغه)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف





قَسْو، قَسْوَة و قَسَاوَت (به فتح فاف) یکی از مفردات نهج البلاغه به معنای سختی قلب و سنگدلی است.
شش مورد از این ماده در نهج‌ البلاغه آمده است.



قَسْو، قَسْوَة و قَسَاوَتبه معنای سختی قلب و سنگدلی آمده است. گویند: «قَسَا قَسْواً ... صلب و غلظ» صلابت هر چیز را نیز قسوه گویند.


به برخی از مواردی که در نهج البلاغه به‌کار رفته است، اشاره می‌شود:

۲.۱ - قَاسَاكُمْ - خطبه ۲۹ (درباره مذمت یاران)

امام (صلوات‌الله‌علیه) در مذمت یارانش فرموده است:
«مَا عَزَّتْ دَعْوَةُ مَنْ دَعَاكُمْ، وَ لاَ اسْتَرَاحَ قَلْبُ مَنْ قَاسَاكُمْ»؛              
یعنی «عزیز نمی‌شود دعوت کسی که شما را دعوت کند (چون جواب نخواهید داد) و راحت نمی‌شود قلب کسی که شما را معالجه کند و درباره شما زحمت کشد». «مقاساة» مجاهده و تاش کردن و قهر کردن.

۲.۲ - قَسْوَةً - نامه ۲۹ (خطاب به فرمانداران )

به بعضی از فرمانداران می‌نویسد:
«فَإِنَّ دَهاقِينَ أهْلِ بَلَدِكَ شَكَوْا مِنْكَ غِلْظَةً وَ قَسْوَةً وَ احْتِقاراً وَ جَفْوَةً... وَدَاوِلْ لَهُمْ بَيْنَ الْقَسْوَةِ وَ الرَّأْفَةِ...»؛              
«دهقانان دیار تو از تو شکایت کرده‌اند که بی‌رحم و سخت‌دل است و مردم را تحقیر کرده و جفا می‌کند، نوبت دار کن میان سختدلی و رافت را، گاهی سخت گاهی مهربان باش».

۲.۳ - الْقَاسِيَةِ - خطبه ۱۰۷ (درباره غفلت)

در خطبه ۱۰۷ فرموده است:
«وَ الصُّخُورِ الْقَاسِيَةِ»؛              
یعنی «سنگ‌های سخت».
این ماده شش بار در نهج البلاغه آمده است.


۱. ↑ قرشی بنابی، علی‌اکبر، مفردات نهج البلاغه، ج۲، ص۸۶۲.    
۲. ↑ طریحی، فخر‌الدین، مجمع البحرین ت-الحسینی، ج۱، ص۳۴۰.    
۳. ↑ شرتونی، سعید، اقرب الموارد فی فصح العربیة و الشوارد، ج۴، ص۳۳۸.    
۴. ↑ سید رضی، محمد، نهج البلاغه ت الحسون، ص۸۴، خطبه ۲۹.    
۵. ↑ عبده، محمد، نهج البلاغه - ط مطبعة الإستقامة، ص۷۰، خطبه ۲۹.    
۶. ↑ صبحی صالح، نهج البلاغه، ص۷۳، خطبه ۲۹.    
۷. ↑ مکارم شیرازی، ناصر، نهج البلاغه با ترجمه فارسی روان، ص۸۳.    
۸. ↑ ابن میثم بحرانی، ترجمه و شرح نهج البلاغه، ج۲، ص۱۰۶.    
۹. ↑ ابن میثم بحرانی، ترجمه و شرح نهج البلاغه، ج۲، ص۱۰۹.    
۱۰. ↑ مکارم شیرازی، ناصر، پیام امام امیرالمؤمنین، ج۲، ص۲۰۹.    
۱۱. ↑ هاشمی خویی، حبیب الله، منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۱۹.    
۱۲. ↑ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۲، ص۱۱۱.    
۱۳. ↑ سید رضی، محمد، نهج البلاغه، ت الحسون، ص۶۰۴، نامه ۱۹.    
۱۴. ↑ عبده، محمد، نهج البلاغه - ط مطبعه الاستقامه، ج۳، ص۲۱، نامه ۱۹.    
۱۵. ↑ صالح، صبحی، نهج البلاغه، ص۳۷۶، نامه ۱۹.    
۱۶. ↑ مکارم شیرازی، ناصر، نهج البلاغه با ترجمه فارسی روان، ص۵۸۷، نامه ۱۹.    
۱۷. ↑ بحرانی، ابن میثم، ترجمه و شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۶۸۳.    
۱۸. ↑ بحرانی، ابن میثم، ترجمه و شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۶۸۴.    
۱۹. ↑ مکارم شیرازی، ناصر، پیام امام امیر المومنین، ج۹، ص۲۴۰.    
۲۰. ↑ هاشمی خویی، حبیب‌الله، منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغه، ج۱۸، ص۳۲۳.    
۲۱. ↑ ابن ابی‌الحدید، عبدالحمید، شرح نهج البلاغه، ج۱۵، ص۱۳۷.    
۲۲. ↑ سید رضی، نهج البلاغه ت الحسون، ص۲۴۱، خطبه ۱۰۷.    
۲۳. ↑ عبده، محمد، نهج البلاغه - ط مطبعة الإستقامة، ص۲۰۷، خطبه ۱۰۶.    
۲۴. ↑ صبحی صالح، نهج البلاغه، ص۱۵۶، خطبه ۱۰۸.    
۲۵. ↑ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۷، ص۱۸۷.    
۲۶. ↑ مکارم شیرازی، ناصر، نهج البلاغه با ترجمه فارسی روان، ص۲۲۹، خطبه ۱۰۸.    
۲۷. ↑ ابن میثم بحرانی، ترجمه و شرح نهج البلاغه، ج۳، ص۷۳.    
۲۸. ↑ ابن میثم بحرانی، ترجمه و شرح نهج البلاغه، ج۳، ص۷۶.    
۲۹. ↑ مکارم شیرازی، ناصر، پیام امام امیرالمؤمنین، ج۴، ص۵۲۲.    
۳۰. ↑ هاشمی خویی، حبیب الله، منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغه، ج۷، ص۲۹۲.    
۳۱. ↑ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغة، ج۷، ص۱۸۷.    



• قرشی بنابی، علی‌اکبر، مفردات نهج البلاغه، برگرفته از مقاله «قسو»، ج۲، ص۳۶۲.    






جعبه ابزار