• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

فعل مضارع (صرف و نحو)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف


منبع: فعل مضارع (صرف و نحو)
مقالات مرتبط: مضارع (مقالات مرتبط).


فعل مضارع از اصطلاحات ادبیات عرب، صیغه‌ای از فعل است که بر انجام کاری در زمان حال یا آینده دلالت می‌کند.


فعل مضارع در اصطلاح ادبیات عرب، صیغه‌ای از فعل است که بر انجام کاری در زمان حال یا آینده دلالت می‌کند.
[۱] یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۵۰۰.    
[۲] خطیب، ظاهر یوسف، المعجم المفصل فی الأعراب، ص۴۲۲.    
[۳] فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ج۲، ص۷۷۷.    

«یَأْکُلُ».
۱. فعل مضارع از ماضی و با اضافه کردن یکی از حروف مضارعه به ابتدای آن، ساخته می‌شود.
[۴] یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۵۰۳.    
[۵] فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ج۲، ص۷۷۷.    
[۶] دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو و التصریف، ص۴۳۴.    
۲. حرف مضارعه در رباعی، مضموم و در غیر آن مفتوح است: یُفَعْلِلُ (افعال رباعی)، یَفْعَلُ (افعال ثلاثی).
[۷] فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ج۲، ص۷۷۷.    
[۸] یعقوب، امیل، موسوعة النحو و الصرف و الاعراب، ص۶۳۲.    
[۹] شرتونی، سعید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۲، ص۲۲.    
[۱۰] دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو و التصریف، ص۴۳۴.    
۳. اگر فعل ماضی ثلاثی باشد، فاء الفعل آن ساکن و عین الفعل آن، مطابق آنچه در کتب لغت آمده است، متحرک به ضمه، فتحه و یا کسره می‌شود:
[۱۱] یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۲۸۶.    
[۱۲] فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ص۳۹۸.    
[۱۳] شرتونی، رشید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۲، ص۱۵.    
[۱۴] دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو والتصریف، ص۳۲۹.    
(۱) فَعَلَ یَفعُلُ: كَتَبَ يَكتُبُ.
(۲) فَعَلَ یَفعِلُ: جَلَسَ يَجلِسُ.
(۳) فَعَلَ یَفعَلُ: فَتَحَ يَفتَحُ.
(۴) فَعُلَ یَفعُلُ: كَبُرَ يَكبُرُ.
(۵) فَعِلَ یَفعَلُ: غَضِبَ يَغضَبُ.
(۶) فَعِلَ یَفعِلُ: وَثِقَ يَثِقُ.
۴. اگر ماضی، ثلاثی مجرد نباشد:
(۱) اگر در ابتدای آن، «تاء» زائد باشد، حرف یا حرکت ما قبل آخر آن، تغییر نمی‌کند:
[۱۵] فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ص۵۳۳.    
[۱۶] یعقوب، امیل، موسوعة النحو و الصرف و الاعراب، ص۳۸۴.    
[۱۷] شرتونی، رشید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۲، ص۱۸.    
[۱۸] دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو و التصریف، ص۳۳۴.    
[۱۹] ابن هشام، انصاری، مغنی اللبیب، ج۲، ص۱۸۵.    
«تَدَحْرَجَ یَتَدَحْرَجُ» (غلطیدن).
(۲) اگر همزهٔ زائد داشته باشد، حذف می‌گردد:
«اِنْطَلَقَ یَنْطَلِقُ» (رها شدن).
(۳) در غیر این صورت، ما قبل آخر آن مکسور می‌شود.
در ادامه برخی شواهد قرآنی مربوط به فعل مضارع ارائه می‌شود:

۳.۱ - یُفَصِّلُ (سوره یونس/سوره۱۰، آیه۵)

•

(هُوَ الَّذِی جَعَلَ الشَّمْسَ ضِیَاءً وَ الْقَمَرَ نُورًا وَ قَدَّرَهُ مَنَازِلَ لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِینَ وَ الْحِسَابَ ۚ مَا خَلَقَ اللَّهُ ذَٰلِکَ اِلَّا بِالْحَقِّ ۚ یُفَصِّلُ الْآیَاتِ لِقَوْمٍ یَعْلَمُونَ)

[۲۰] یونس/سوره۱۰، آیه۵.    

۳.۲ - یُخَادِعُونَ، یَخْدَعُونَ، یَشْعُرُونَ (سوره بقره/سوره۲، آیه۹)

•

( یُخَادِعُونَ اللّهَ وَ الَّذِینَ آمَنُوا وَ مَا یَخْدَعُونَ اِلاَّ اَنفُسَهُم وَ مَا یَشْعُرُونَ)

[۲۱] بقره/سوره۲، آیه۹.    

۳.۳ - یَکْتُبُونَ، یَقُولُونَ، یَکْسِبُونَ (سوره بقره/سوره۲، آیه۷۹)

•

(فَوَیْلٌ لِّلَّذِینَ یَکْتُبُونَ الْکِتَابَ بِاَیْدِیهِمْ ثُمَّ یَقُولُونَ هَٰذَا مِنْ عِندِ اللَّهِ لِیَشْتَرُوا بِهِ ثَمَنًا قَلِیلًا ۖ فَوَیْلٌ لَّهُم مِّمَّا کَتَبَتْ اَیْدِیهِمْ وَ وَیْلٌ لَّهُم مِّمَّا یَکْسِبُونَ)

[۲۲] بقره/سوره۲، آیه۷۹.    
۱. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۵۰۰.    
۲. ↑ خطیب، ظاهر یوسف، المعجم المفصل فی الأعراب، ص۴۲۲.    
۳. ↑ فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ج۲، ص۷۷۷.    
۴. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۵۰۳.    
۵. ↑ فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ج۲، ص۷۷۷.    
۶. ↑ دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو و التصریف، ص۴۳۴.    
۷. ↑ فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ج۲، ص۷۷۷.    
۸. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو و الصرف و الاعراب، ص۶۳۲.    
۹. ↑ شرتونی، سعید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۲، ص۲۲.    
۱۰. ↑ دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو و التصریف، ص۴۳۴.    
۱۱. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۲۸۶.    
۱۲. ↑ فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ص۳۹۸.    
۱۳. ↑ شرتونی، رشید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۲، ص۱۵.    
۱۴. ↑ دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو والتصریف، ص۳۲۹.    
۱۵. ↑ فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ص۵۳۳.    
۱۶. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو و الصرف و الاعراب، ص۳۸۴.    
۱۷. ↑ شرتونی، رشید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۲، ص۱۸.    
۱۸. ↑ دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو و التصریف، ص۳۳۴.    
۱۹. ↑ ابن هشام، انصاری، مغنی اللبیب، ج۲، ص۱۸۵.    
۲۰. ↑ یونس/سوره۱۰، آیه۵.    
۲۱. ↑ بقره/سوره۲، آیه۹.    
۲۲. ↑ بقره/سوره۲، آیه۷۹.    


• فرهنگ اصطلاحات صرف و نحو عربی، دحداح، انطوان، ص۲۹۳.    


رده‌های این صفحه : ادبیات عرب | اصطلاحات صرف و نحو | فعل مضارع
جعبه ابزار