• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

عناوین دانشنامه جهان اسلام (بخش ۵)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف




دانشنامه جهان اسلام مجموعه‌ای سامان‌یافته از مدخل‌های علمی است که بر اساس ترتیب الفبایی تنظیم شده و به حوزه مطالعات اسلامی و همچنین فرهنگ و تمدن جوامع مسلمان می‌پردازد. این اثر در بنیاد دانشنامه اسلامی در ایران تدوین و منتشر می‌شود.
موضوعات آن طیف گسترده‌ای را دربرمی‌گیرد؛ از مفاهیم و اصطلاحات مربوط به علوم قرآنی، حدیث، فقه، کلام، عرفان و فلسفه گرفته تا مباحث ادبی و هنری، زندگی و سیره پیامبران و امامان، و نیز دیدگاه‌ها و آرای مفسران، محدّثان، فقیهان و متکلمان.
در این مقاله عناوین بخش ۵ این دانشنامه ارائه شده است.

فهرست مندرجات

۱ - بخش ۵


• تاری خانه [۱]     مسجدی‌ متعلق‌ به‌ نیمة‌ قرن‌ دوم‌ واقع‌ در جنوب‌شرقی‌ دامغان‌
• تاریخ کیمبریج ایران (کتاب) [۲]     کتابی‌ در بارة‌ تاریخ‌ و جغرافیای‌ تاریخی‌ ایران‌ از قدیمترین‌ ایام‌ تا زمان‌ حاضر، به‌ انگلیسی‌، در هفت‌ مجلد
• تاریخ ایلچی نظام شاه‌ (کتاب) [۳]     کتابی‌ به‌ فارسی‌ در تاریخ‌ عمومی‌، تألیف‌ خورشاه‌ • بن‌ قباد حسینی‌ معروف‌ به‌ ایلچی‌ نظام‌شاه‌ (متوفی‌ ۹۷۲)
• تاریخ بخارا (کتاب) [۴]     مهمترین‌ و قدیمترین‌ تاریخ‌ محلی‌ بر جای‌ ماندة‌ بخارا به‌ فارسی‌
• تاریخ بختیاری (کتاب) [۵]     کتابی‌ در بارة‌ تاریخ‌ ایل‌ بختیاری‌ و سکونتگاه‌ آنان‌، به‌ فارسی‌
• تاریخ بغداد (کتاب) [۶]     اثری‌ بسیار مهم‌ به‌ عربی‌ در شرح‌حال‌ عالمان‌ و محدّثان‌ و بزرگان‌ بغداد، تألیف‌ خطیبِ بغدادی‌ • ، عالم‌ قرن‌ پنجم‌
• تاریخ بیداری ایرانیان (کتاب) [۷]     کتابی‌ در تاریخ‌ مشروطیت‌، تألیف‌ ناظم‌الاسلام‌ کرمانی‌
• تاریخ بیهق (کتاب) [۸]     کتابی‌ تاریخی‌ به‌ فارسی‌، نوشتة‌ ظهیرالدین‌ ابوالحسن‌ علی‌بن‌ ابی‌القاسم‌ زیدبیهقی‌ • مشهور به‌ ابن‌فُندُق‌
• تاریخ بیهقی (کتاب) [۹]     کتابی‌ تاریخی‌ به‌ فارسی‌ در بارة‌ دورة‌ پادشاهی‌ مسعود غزنوی‌ و مختصری‌ در تاریخ‌ خوارزم‌، تألیف‌ ابوالفضل‌ محمدبن‌حسین‌ بیهقی‌ •
• تاریخ جدید یزد (کتاب) [۱۰]     کتابی‌ تاریخی‌ دربارة‌ یزد به‌ فارسی‌ تألیف‌ احمدبن‌ حسین‌ کاتب‌ یزدی‌ در سدة‌ نهم‌
• تاریخ جهان آرای عباسی (کتاب) [۱۱]     کتابی‌ تاریخی‌ به‌ فارسی‌ دربارة‌ صفویان‌ از بدو تشکیل‌ حکومت‌ آنان‌ تا اواخر حکومت‌ شاه‌عباس‌ دوم‌، تألیف‌ میرزامحمدطاهر وحید قزوینی‌ (متوفی‌ ۱۱۱۲)
• تاریخ جهانگشای (کتاب) [۱۲]     کتابی‌ در بارة‌ تاریخ‌ مغول‌ و خوارزمشاهیان‌ و اسماعیلیان‌ تا ۶۵۵، به‌ فارسی‌، تألیف‌ عطاملک‌ جوینی‌ در حدود ۶۵۰ یا ۶۵۱ تا ۶۵۸
• تاریخ خانی (کتاب) [۱۳]     کتابی‌ تاریخی‌ به‌ فارسی‌ تألیف‌ علی‌بن‌ شمس‌الدین‌ لاهیجی‌ در سدة‌ دهم‌، مشتمل‌ بر چهل‌ سال‌ تاریخ‌ گیلان‌ (از ۸۸۰ تا ۹۲۰)
• تاریخ دیاربکریه (کتاب) [۱۴]     کتابی‌ به‌ فارسی‌ از ابوبکر طهرانی‌ • ، دیوانی‌ و مورخ‌ دربار ترکمانان‌ قراقوینلو و آق‌قوینلو در سدة‌ نهم‌
• تاریخ رشیدی - ترکستان (کتاب) [۱۵]     کتابی‌ در بارة‌ تاریخ‌ سرزمین‌ ترکستان‌ از ۷۴۸ تا ۹۵۲ و خانهای‌ جغتایی‌ و امیران‌ کاشغر، به‌ فارسی‌، تألیف‌ میرزا محمدحیدر دوغلات‌
• تاریخ رویان (کتاب) [۱۶]     کتابی‌ به‌ فارسی‌ در بارة‌ تاریخ‌ محلی‌ سرزمین‌ رویان‌ تألیف‌ مولانا اولیاءاللّهِ آملی‌ •
• تاریخ زندیه (کتاب) [۱۷]     کتابی‌ به‌ فارسی‌ در بارة‌ خاندان‌ زندیه‌ از ۱۲۰۰ تا ۱۲۱۰
• تاریخ سرگذشت مسعودی (کتاب) [۱۸]     خاطرات‌ و سفرنامة‌ مسعودمیرزا ظل‌السلطان‌ • (فرزند ناصرالدین‌شاه‌) به‌ روایت‌ خود او
• تاریخ سری مغولان (کتاب) [۱۹]     کتابی‌ تاریخی‌ در بارة‌ پیشینة‌ اقوام‌ مغول‌ و چگونگی‌ تکوین‌ فرمانروایی‌ آنان‌
• تاریخ سیستان - کتاب (مقاله‌دوم) [۲۰]     کتابی‌ به‌ فارسی‌، در بارة‌ رویدادهای‌ سیستان‌
• تاریخ شاهی (کتاب) [۲۱]     کتابی‌ به‌ فارسی‌ در بارة‌ دوران‌ حکومت‌ سلسلة‌ قراختائیان‌ کرمان‌ در سدة‌ هفتم‌
• تاریخ طبرستان (کتاب) [۲۲]     کتابی‌ به‌ فارسی‌ در بارة‌ طبرستان‌ تألیف‌ بهاءالدین‌محمدبن‌ حسن‌بن‌ اسفندیار کاتب‌، معروف‌ به‌ ابن‌اسفندیار، در قرن‌ هفتم‌
• تاریخ طبرستان و رویان و مازندران (کتاب) [۲۳]     کتابی‌ به‌ فارسی‌ در شرح‌ رویدادهای‌ طبرستان‌ و رویان‌ و مازندران‌ از دورة‌ باستان‌ تا ۸۸۱ ، تألیف‌ سیدظهیرالدین‌ مرعشی‌ •
• تاریخ طبری (کتاب) [۲۴]     تاریخی‌ عمومی‌ (از آغاز آفرینش‌ تا ۳۰۲) به‌ عربی‌ تألیف‌ ابوجعفر محمدبن‌ جریر طبری‌ • (متوفی‌ ۳۱۰)
• تاریخ عالم آرای عباسی (کتاب) [۲۵]     کتابی‌ تاریخی‌ به‌ فارسی‌ در بارة‌ رویدادهای‌ سلسلة‌ صفوی‌ از آغاز تا مرگ‌ شاه‌ عباس‌ اول‌ (متوفی‌ ۱۰۳۸)، تألیف‌ اسکندربیگ‌ منشی‌ • ، منشی‌ شاه‌ عباس‌
• تاریخ عباسی (کتاب) [۲۶]     کتابی‌ تاریخی‌ به‌ فارسی‌ مشتمل‌ بر تاریخ‌ ایران‌ از اواخر سلطنت‌ شاه‌طهماسب‌ اول‌ صفوی‌ (۹۳۰ـ۹۸۴) تا اواخر بیست‌وپنجمین‌ سال‌ سلطنت‌ شاه‌عباس‌ اول‌ در ۱۰۲۰، تألیف‌ جلال‌الدین‌ محمد بن‌عبداللّه‌ منجم‌یزدی‌
• تاریخ عضدی (کتاب) [۲۷]     کتابی‌ تاریخی‌ به‌ فارسی‌ در بارة‌ زندگی‌ خصوصی‌ آقامحمدخان‌ و فتحعلی‌شاه‌ و محمدشاه‌ قاجار، نوشتة‌ احمدمیرزا (۱۲۳۹ـ۱۳۱۹)، پسر فتحعلی‌شاه‌ قاجار
• تاریخ غیاثی (کتاب) [۲۸]     کتابی‌ متعلق‌ به‌ سدة‌ نهم‌ و دهم‌، در تاریخ‌ عمومی‌، به‌ عربی‌، نوشتة‌ عبداللّه‌بن‌ فتح‌اللّه‌ بغدادی‌ مشهور به‌ غیاثی‌ •
• تاریخ فرشته (کتاب) [۲۹]     کتابی‌ به‌ فارسی‌ در تاریخ‌ عمومی‌ هندوستان‌ از آغاز تا اوایل‌ سدة‌ یازدهم‌ تألیف‌ محمدقاسم‌ هندوشاه‌ استرابادی‌ معروف‌ به‌ فرشته‌ • ، مورخ‌ و پزشک‌ و کارگزار سلاطین‌ احمدنگر و بیجاپور هند
• تاریخ قرآن [۳۰]     کتابی‌ مهم‌ در حوزة‌ پژوهشهای‌ قرآنی‌، به‌ زبان‌ آلمانی‌
• تاریخ قم [۳۱]     کتابی‌ در تاریخ‌ قم‌ از حسن‌بن‌ محمدبن‌ حسن‌ قمی‌، در سدة‌ چهارم‌
• تاریخ گزیده (کتاب) [۳۲]     کتابی‌ تاریخی‌ به‌ فارسی‌ تألیف‌ حمداللّه‌ مستوفی‌ • ، مشتمل‌ بر تاریخ‌ عمومی‌ عالَم‌ از آغاز خلقت‌ تا زمان‌ تألیف‌ آن‌
• تاریخ گیتی گشا (کتاب) [۳۳]     کتابی‌ در تاریخ‌ زندیه‌ به‌ فارسی‌
• تاریخ گیلان (کتاب) [۳۴]     کتابی‌ در بارة‌ وقایع‌ گیلان‌ از ۹۲۳ تا ۱۰۳۸، به‌ فارسی‌، تألیف‌ عبدالفتاحِ فومنی‌ • در قرن‌ یازدهم‌
• تاریخ گیلان و دیلمستان (کتاب) [۳۵]     کتابی‌ تاریخی‌ به‌ فارسی‌ از سدة‌ نهم‌، نوشتة‌ سید ظهیرالدینِ مرعشی‌ •
• تاریخ مبارکشاهی (کتاب) [۳۶]     تاریخ‌ پادشاهان‌ دهلی‌ از ابتدای‌ قرن‌ هفتم‌ تا نیمة‌ قرن‌ نهم‌، به‌ فارسی‌، تألیف‌ یحیی‌بن‌ احمد سرهندی‌ در سدة‌ نهم‌
• تاریخ محمدی (کتاب) [۳۷]     کتابی‌ به‌ فارسی‌ دربارة‌ هجده‌سال‌ آخر حکومت‌ زندیه‌ و وقایع‌ دورة‌ آقامحمدخان‌ قاجار، تألیف‌ محمد فتح‌اللّه‌بن‌ محمدتقی‌ سارَوی‌ • ، شاعر و مورخ‌ دورة‌ آقامحمدخان‌ و فتحعلی‌شاه‌ قاجار
• تاریخ مختصر احزاب سیاسی ایران (کتاب) [۳۸]     کتابی‌ در بارة‌ وقایع‌ اواخر دورة‌ قاجار، تألیف‌ محمدتقی‌ بهار •
• تاریخ مختصرالدول (کتاب) [۳۹]     کتابی‌ در تاریخ‌ عمومی‌ به‌ عربی‌ تألیف‌ ابن‌عِبْری‌ • (۶۲۳ـ۶۸۵)، دانشمند و مورخ‌ مسیحی‌ یعقوبی‌
• تاریخ مشروطه ایران (کتاب) [۴۰]     از منابع‌ مستند تاریخ‌ مشروطیت‌ (خصوصاً در تبریز)، تألیف‌ سیداحمد کسروی‌ •
• تاریخ معجم (کتاب) [۴۱]     کتابی‌ درسی‌ به‌ فارسی‌، با محتوای‌ تاریخی‌، مشتمل‌ بر تاریخ‌ ایران‌ پیش‌ از اسلام‌، تألیف‌ شرف‌الدین‌ فضل‌اللّه‌ حسینی‌قزوینی‌ معروف‌ به‌ شرف‌ قزوینی‌ •
• تاریخ مغول (کتاب) [۴۲]     کتابی‌ تاریخی‌ به‌ فارسی‌ تألیف‌ عباس‌ اقبالِ آشتیانی‌ •
• تاریخ منتظم ناصری (کتاب) [۴۳]     کتابی‌ تاریخی‌ به‌ فارسی‌ تألیف‌ محمدحسن‌خان‌ اعتمادالسلطنه‌ • (صنیع‌الدوله‌)، مترجم‌ و رئیس‌ دارالطباعه‌ و دارالترجمة‌ ناصرالدین‌شاه‌
• تاریخ نامه هرات (کتاب) [۴۴]     قدیمترین‌ تاریخ‌ محلی‌ برجای‌ ماندة‌ هرات‌ به‌ فارسی‌، از سیف‌بن‌محمدبن‌یعقوب‌ هروی‌ معروف‌ به‌ سیفی‌ هروی‌
• تاریخ نگارستان (کتاب) [۴۵]     کتابی‌ تاریخی‌ آمیخته‌ با داستانها و حکایتهای‌ نادر تاریخ‌ اسلام‌ و ایران‌ به‌ فارسی‌، تألیف‌ قاضی‌ احمدبن‌ محمد غفاری‌ • ، مورخ‌ و شاعر قرن‌ دهم‌
• تاریخ نیشابور (کتاب) [۴۶]     اثری‌ مهم‌ به‌ عربی‌ در شرح‌حال‌ عالمان‌ و محدّثان‌ و بزرگان‌ نیشابور، تألیف‌ ابوعبداللّه‌ حاکمِ نیشابوری‌ • ، عالم‌ و محدّث‌ قرن‌ چهارم‌ و پنجم‌
• تاریخ و جغرافی دارالسلطنه تبریز (کتاب) [۴۷]     کتابی‌ تاریخی‌ به‌ فارسی‌، نوشتة‌ نادرمیرزا • شاهزادة‌ قاجار
• تاریخ وصاف (کتاب) [۴۸]     از قدیمترین‌ منابع‌ در بارة‌ دورة‌ ایلخانان‌، به‌ فارسی‌، نوشتة‌ شهاب‌الدین‌ (یا شرف‌الدین‌) عبداللّه‌ شیرازی‌
• تاریخ یزد (کتاب) [۴۹]     نخستین‌ تاریخ‌ محلی‌ یزد، نوشتة‌ جعفربن‌ محمد یزدی‌ مشهور به‌ جعفری‌
• تاریخ یعقوبی (کتاب) [۵۰]     از قدیمترین‌ تاریخهای‌ عمومی‌ به‌عربی‌، نوشتة‌ احمدبن‌ ابی‌یعقوب‌بن‌ جعفربن‌ وَهْب‌بن‌ واضح‌ یعقوبی‌ • (زنده‌ در ۲۹۲)
• تاریخ یمینی (کتاب) [۵۱]     کتابی‌ تاریخی‌ به‌ عربی‌ در بارة‌ ابومنصور ناصرالدین‌ سبکتگین‌ و محمود غزنوی‌ و اوضاع‌ ایران‌ تا اوایل‌ قرن‌ پنجم‌، نوشتة‌ ابونصر محمدبن‌ عبدالجبار عتبی‌ • در حدود ۴۱۱
• تازا (مقاله‌دوم) [۵۲]     شهری‌ در شمال‌شرقی‌ مراکش‌
• تازروالت [۵۳]     ناحیه‌ای‌ در منتهی‌الیه‌ جنوب‌غربی‌ مراکش‌، در میان‌ کوههای‌ ماورای‌ اطلس‌
• تازه شهر [۵۴]     شهری‌ در بخش‌ مرکزی‌ شهرستان‌ سلماس‌ • استان‌ آذربایجان‌ غربی‌
• تازه کند انگوت [۵۵]     شهری‌ در بخش‌ انگوتِ شهرستان‌ گِرْمی‌ در استان‌ اردبیل‌
• تازی [۵۶]     در فارسی‌ به‌ معنای‌ عرب‌، زبان‌ عربی‌/ مردم‌ عرب‌
• تأسیسی [۵۷]     اصطلاحی‌ اصولی‌ و فقهی‌ و حقوقی‌ در بارة‌ احکام‌ و قوانینی‌ که‌ برای‌ نخستین‌ بار تشریع‌ و تقنین‌ شده‌اند
• تاشکند (مقاله‌دوم) [۵۸]     جمهوری‌ ازبکستان‌     ، شهری‌ بزرگ‌ در آسیای‌ میانه‌ واقع‌ در واحة‌ چیرچیک‌
• تاشکورگان [۶۰]     شهری‌ مسلمان‌نشین‌ در شمال‌غربی‌ چین‌
• محمدبن محمد طیب مالکی [۶۱]     فقیه‌ و شاعر حنفی‌ قرن‌ دوازدهم‌
• تافیلالت (مقاله‌دوم) [۶۲]     با نسبتِ فیلالی‌ (جمع‌: فیلاله‌)، ناحیه‌ای‌ در جنوب‌شرقی‌ مراکش‌
• تاکرنا [۶۳]     نام‌ یکی‌ از ایالات‌ («کُوَر»: جمعِ «کوره‌») اندلس‌ ازقرن‌ دوم‌ تا چهارم‌ و پنجم‌/ هشتم‌ تا دهم‌ و یازدهم‌، دست‌کم‌ تا شکل‌گیری‌ طوایف‌ ] = ملوک‌الطوایف‌ [
• رود تالار [۶۴]     رودی‌ دایمی‌ در حوضة‌ آبریز خزر در استان‌ مازندران‌
• تالش [۶۵]     منطقه‌ای‌ در ایران‌ (استان‌ گیلان‌) و جمهوری‌ آذربایجان‌، نیز نام‌ رشته‌ کوه‌، قوم‌، و گویشی‌ منسوب‌ به‌ آن‌
• تالش در ایران [۶۶]    
• تالش در جمهوری آذربایجان [۶۷]    
• رشته کوه تالش [۶۸]    
• قوم تالش (مقاله‌دوم) [۶۹]    
• گویش تالشی [۷۰]    
• تالقان [۷۱]     شهری‌ تاریخی‌ و مرکز ولایت‌ تَخار • در شمال‌ افغانستان‌
• تالیکوتا [۷۲]     شهر کوچکی‌ در دکن‌ مرکزی‌ سده‌های‌ میانه‌
• تامسنا [۷۳]     نامی‌ باستانی‌ برای‌ دشت‌ ساحلی‌ اطلس‌ در مراکش‌ که‌ رودخانه‌های‌ بورقراق‌ (بورگرگ‌ ) و امّالربیع‌، از سَلا تا مراکش‌ آن‌ را احاطه‌ کرده‌اند (ابن‌خلدون‌، ج‌ ۱، ص‌۶۰)
• تانزانیا [۷۴]     کشوری‌ در مشرق‌ افریقا
• ژان باتیست تاورنیه [۷۵]     سیاح‌ فرانسوی‌ در قرن‌ هفدهم‌/ یازدهم‌ که‌ به‌سبب‌ سفرهای‌ متعددش‌ به‌ ایران‌ و هند و آسیای‌ صغیر شهرت‌ دارد
• تأویل [۷۶]     واژه‌ای‌ قرآنی‌ و اصطلاحی‌ در علوم‌ قرآنی‌ و تفسیر و حدیث‌ و سپس‌ اصول‌ فقه‌ و کلام‌ و فلسفه‌ و عرفان‌
• تأویل الحدیث [۷۷]     اصطلاحی‌ در علوم‌ حدیث‌
• تاهرت [۷۸]     شهری‌ در الجزایر، مشهور به‌ الحدیثة‌ (نو) در مقابل‌ القدیمة‌ (کهنه‌) که‌ در نُه‌ کیلومتری‌ شمال‌شرقی‌ آن‌ واقع‌ است‌
• زین‌الدین تایبادی [۷۹]     عارف‌ ایرانی‌ قرن‌ هشتم‌
• مسلمانان تایلند [۸۰]    
• تائیه ابن عامر [۸۱]     قصیده‌ای‌ عرفانی‌ به‌ عربی‌ سرودة‌ ابوالفضل‌ عزالدین‌ عامربن‌ عامر بصری‌، حکیم‌ و عارف‌ و ادیب‌ قرن‌ هشتم‌
• تائیه ابن فارض [۸۲]     معروف‌ به‌ نظم‌السلوک‌ یا نظم‌الدُرّ ، قصیده‌ای‌ عرفانی‌ در احوال‌ و مراتب‌ سلوک‌، سرودة‌ ابن‌فارِض‌ •
• تائیه دعبل [۸۳]     قصیده‌ای‌ در مدح‌ و رثای‌ اهل‌بیت‌ علیهم‌السلام‌ سرودۀ دِعبِل‌ خُزاعی‌
• تب [۸۴]     افزایش‌ دمای‌ تن‌ آدمی‌ نسبت‌ به‌ دمای‌ عادی‌ آن‌ (معمولاً ْ۳۷ سانتیگراد) به‌ علتهای‌ گوناگون‌
• تبادر [۸۵]     اصطلاحی‌ در اصول‌ فقه‌، در مبحث‌ الفاظ‌
• محمد تبادکانی [۸۶]     از محدثان‌ و عارفان‌ شافعی‌ مذهب‌ قرن‌ نهم‌
• تباشیر [۸۷]     بلورْمانند، شیری‌رنگ‌، نسوز در آتش‌، که‌ در بَندهای‌ ساقه‌های‌ میانْ تهیِ نوعی‌ خَیزران‌ (یا بامْبو) به‌ نامِ علمی‌ بامبوزا آروندیناکئای‌ که‌ بیشتر در هند می‌روید، متحجّر می‌شود، و دارای‌ خواصی‌ دارویی‌ دانسته‌ می‌شد
• محمد بن عبدالملک تبان [۸۸]     متکلم‌ شیعی‌ قرن‌ چهارم‌ و پنجم‌
• تبانیان [۸۹]     دودمانی‌ از دانشمندان‌ سیاست‌پیشة‌ حنفی‌مذهب‌ خراسان‌ در سده‌های‌ چهارم‌ و پنجم‌
• تبتل [۹۰]     اصطلاحی‌ در حدیث‌ و عرفان‌، مأخوذ از آیة‌ «
• شیخ علی تبتی [۹۱]     از اصحاب‌ حکمت‌ و فلسفه‌ در سدة‌ سیزدهم‌
• تبر (ابزار) [۹۲]     ابزاری‌ فلزی‌ با دستة‌ سنگی‌ یا آهنی‌ یا چوبی‌ که‌ از دورة‌ ماقبل‌ تاریخ‌ برای‌ قطع‌ درختان‌ و شکستن‌ چوب‌ و جنگیدن‌ به‌ کار می‌رفته‌ است‌
• تبرج [۹۳]     واژه‌ای‌ قرآنی‌ به‌ معنای‌ خودنمایی‌ زنان‌ و اینکه‌ زیبایی‌ و زینتشان‌ را آشکار کنند
• تبرک [۹۴]     برکت‌ جستن‌ از خداوند، پیامبران‌، امامان‌ و اولیا و آثار آنان‌
• تبری [۹۵]     اصطلاحی‌ کلامی‌ و از آموزه‌های‌ اعتقادی‌ و رفتاریِ دینی‌، بویژه‌ نزد شیعیان‌ و برخی‌ فرقه‌های‌ اسلامی‌ به‌ معنای‌ دوری‌جستن‌ از دشمنان‌ خدا
• روزنامه تبریز (مقاله‌دوم) [۹۶]     روزنامه‌ای‌ محلی‌ که‌ به‌ طور ناپیوسته‌ از ۱۲۸۹ش‌/ ۱۳۲۸ق‌ تا اواسط‌ دهة‌ ۱۳۴۰ش‌ در تبریز منتشر می‌شد
• مکتب تبریز [۹۷]     از مکاتب‌ نگارگری‌ ایران‌ در شهر تبریز در دورة‌ ایلخانان‌ و جلایریان‌ و ترکمانان‌ قراقوینلو و آق‌قوینلو و صفویان‌
• احمد بن محمد تبریزی [۹۸]     مورخ‌ و شاعر نیمة‌ اول‌ قرن‌ هشتم‌
• ملاعلی تبریزی [۹۹]     مشهور به‌ واعظ‌ خیابانی‌، عالم‌ و ادیب‌ و واعظ‌ شیعی‌ برجستة‌ قرن‌ چهاردهم‌
• علی بن عبدالله تبریزی [۱۰۰]     عالم‌ شافعی‌ در قرن‌ هفتم‌ و هشتم‌
• محمدرضا بن عبدالمطلب تبریزی [۱۰۱]     فقیه‌، خطیب‌، خوش‌نویس‌ و شاعر شیعی‌ قرن‌ دوازدهم‌
• محمدزمان بن کلبعلی اصفهانی تبریزی [۱۰۲]     فقیه‌ و عالم‌ شیعی‌ قرن‌ دوازدهم‌
• مظفر بن ابی الخیر تبریزی [۱۰۳]     امین‌الدین‌ ابواسعد وارانی‌، فقیه‌ و اصولی‌ شافعی‌ در قرن‌ هفتم‌
• ملا رجب علی تبریزی [۱۰۴]     عارف‌ و حکیم‌ شیعی‌ قرن‌ یازدهم‌
• میرزا آقا تبریزی (مقاله‌دوم) [۱۰۵]     اولین‌ نمایشنامه‌نویس‌ فارسی‌ زبان‌
• میرزا صادق آقا تبریزی [۱۰۶]     فقیه‌ امامی‌ و اصولی‌ و ادیبِ مبارز آذربایجان‌ در قرن‌ چهاردهم‌
• نجیب الدین رضا تبریزی [۱۰۷]     شاعر و از مشایخ‌ صوفیه‌ ذهبیه‌ • در قرن‌ یازدهم‌ و دوازدهم‌
• ملامهرعلی تبریزی خویی [۱۰۸]     متخلص‌ به‌ فدوی‌، شاعر و غدیریّه‌سرای‌ قرن‌ سیزدهم‌
• تبسه (مقاله‌دوم) [۱۰۹]     شهری‌ در مشرق‌ الجزایر
• تبشیر در مسیحیت [۱۱۰]     تبلیغ‌ و ترویج‌ انجیل‌ و مسیحیت‌
• بصرة العوام (کتاب) [۱۱۱]     کتابی‌ قدیمی‌ به‌ فارسی‌ در بارة‌ ادیان‌ و مذاهب‌، متعلق‌ به‌ اواخر قرن‌ ششم‌ و اوایل‌ قرن‌ هفتم‌
• تبع [۱۱۲]     لقب‌ عده‌ای‌ از پادشاهان‌ حِمیَری‌ یمن‌
• تبعیت [۱۱۳]     اصطلاحی‌ فقهی‌ به‌ معنای‌ تبعیت‌ چیزی‌ از حکم‌ یا عنوان‌ شرعی‌ چیز دیگر
• تبعید [۱۱۴]     نوعی‌ کیفر در فقه‌ و حقوق‌
• تبلیغ [۱۱۵]     رساندن‌ مجموعه‌ اطلاعاتی‌ به‌ مخاطب‌ به‌ منظور اقناع‌ و برانگیختن‌ احساسات‌ او به‌ سود یا بر ضد یک‌ موضوع‌
• آیه تبلیغ [۱۱۶]     شصت‌وهفتمین‌ آیه‌ از سورة‌ مائده‌
• جماعت تبلیغی [۱۱۷]     از پرنفوذترین‌ و فراگیرترین‌ جنبشهای‌ اسلامی‌ معاصر
• تبنین [۱۱۸]     شهر و قلعه‌ای‌ در جنوب‌ لبنان‌ از توابعِ قَضای‌ بنت‌ جُبَیل‌
• موسی بن اسماعیل تبوذکی (مقاله‌دوم) [۱۱۹]     ابوسلمة‌ مِنقَری‌، عالم‌ و محدّث‌ بصری‌ در قرن‌ دوم‌ و سوم‌
• التبیان فی تفسیرالقرآن [۱۲۰]     تفسیری‌ از محمدبن‌ حسن‌ طوسی‌ • معروف‌ به‌ شیخ‌ طوسی‌، فقیه‌ و محدّث‌ و متکلم‌ نامور امامی‌ قرن‌ پنجم‌
• تبیع بن عامر حمیری [۱۲۱]     محدّث‌ قرن‌ اول‌
• علی پاشا تپه دلنلی [۱۲۲]     حاکم‌ یانیه‌ (یانینا )
• محمد بن ابراهیم تتایی [۱۲۳]     مکنی‌ به‌ ابوعبداللّه‌ فقیه‌ مالکی‌ و قاضی‌ قرن‌ دهم‌ مصر
• تاج الدوله ابوسعید تتش (مقاله‌دوم) [۱۲۴]     بنیانگذار سلسلة‌ سلاجقة‌ شام‌ در قرن‌ پنجم‌
• محمدمعین بن محمدامین تتوی [۱۲۵]     عالم‌ و فقیه‌ و صوفی‌ قرن‌ دوازدهم‌ در شبه‌قاره‌
• محمدهاشم تتوی [۱۲۶]     عالِم‌ و مؤلف‌ هندی‌ در قرن‌ دوازدهم‌
• تثلیث [۱۲۷]     از آموزه‌های‌ بنیادین‌ الاهیات‌ مسیحی‌ با تفاسیر گوناگون‌ عمدتاً راجع‌ به‌ تعارض‌ یا عدم‌ تعارض‌ آن‌ با اعتقاد به‌ توحید و یگانگی‌ خداوند
• تثلیث در قرآن [۱۲۸]     تثلیث در قرآن، آموزهٔ سه‌ گانه‌ بودن خدا (پدر، پسر، روح‌ القدس)
• تثلیث در کلام [۱۲۹]     مواجهه مسلمانان با مسیحیت جزیرة العرب و صورت‌ بندی شورایی آن در فتح شام آغاز
• زاویه تثلیث [۱۳۰]     مسئلة‌ تقسیم‌ زاویه‌ای‌ مفروض‌ به‌ سه‌ بخش‌ مساوی‌ که‌ یکی‌ از سه‌ مسئلة‌ مشهور هندسة‌ یونان‌ باستان‌ بود (دو مسئلة‌ دیگر: تضعیف‌ مکعب‌ • و تربیع‌ دایره‌ • )
• خاندان تجانی [۱۳۱]     از خاندانهای‌ مشهور به‌ علم‌ و ادب‌ و متصدیان‌ امور دیوانی‌ دولت‌ حفصیان‌ • (حک : ۶۲۵ـ۹۸۱) در تونس‌
• تجانیه [۱۳۲]     طریقتی‌ در تصوف‌
• تجربه [۱۳۳]     اصطلاحی‌ در منطق‌ و فلسفه‌ و از مبادی‌ معرفت‌.
• تجرد نفس [۱۳۴]     از مسائل‌ فلسفی‌، به‌ معنای‌ عاری‌ بودن‌ نفس‌ از مادّه‌ و عوارض‌ و لواحق‌ و احکام‌ آن‌
• تجریدالاعتقاد [۱۳۵]     کتابی‌ در علم‌ کلام‌ به‌ عربی‌ از خواجه‌نصیرالدین‌ طوسی‌ (متوفی‌ ۶۷۲)
• تجریش [۱۳۶]     شهری‌ در شهرستان‌ شمیرانات‌ در استان‌ تهران‌
• تجسم اعمال [۱۳۷]     اصطلاحی‌ در کلام‌ و فلسفة‌ اسلامی‌، به‌ معنای‌ مجسم‌ شدن‌ اعمال‌ آدمیان‌ در برابر آنها در روز قیامت‌
• التجلیات الالهیه [۱۳۸]     کتابی‌ عرفانی‌ به‌ عربی‌ در بارة‌ توحید و تجلیات‌ آن‌، از محیی‌الدین‌ابن‌عربی‌ •
• علیرضا تجلی شیرازی [۱۳۹]     متخلص‌ به‌ تجلّی‌، عالم‌ و شاعر قرن‌ دهم‌ و یازدهم‌
• رود تجن [۱۴۰]     رودی‌ در استان‌ مازندران‌
• تجنیس [۱۴۱]     از صنایع‌ لفظی‌ در علم‌ بدیع‌
• تجوید [۱۴۲]     علم‌ قرائت‌ فصیح‌ قرآن‌ و فن‌ تلفظ‌ صحیح‌ حروف‌ آن‌
• محمد تجویدی [۱۴۳]     نقاش‌ و نگارگر معاصر
• هادی تجویدی [۱۴۴]     نگارگر نامی‌ معاصر و احیاگر نگارگری‌ سنّتی‌ ایران‌
• احمد بن یحیی بن وزیر تجیبی [۱۴۵]     معروف‌ به‌ ابوعبداللّه‌ مصری‌، محدّث‌، فقیه‌ و نحوی‌ بزرگ‌ قرن‌ دوم‌ و سوم‌
• حرمله بن یحیی تجیبی [۱۴۶]     مکنی‌' به‌ ابوحفص‌، محدّث‌ و فقیه‌ مصری‌ قرن‌ دوم‌
• صفوان بن ادریس مرسی تجیبی [۱۴۷]     ادیب‌ و شاعر و کاتب‌ قرن‌ ششم‌
• قاسم بن یوسف تجیبی [۱۴۸]     محدّث‌ و راوی‌ اخبار و سیّاح‌ مغربی‌ قرن‌ هفتم‌ و هشتم‌
• محمد بن عبدالرحمان تجیبی [۱۴۹]     مکنی‌' به‌ ابوعبداللّه‌، محدّث‌ و حافظ‌ و مقری‌ مالکی‌ اندلسی‌ در قرن‌ ششم‌ و هفتم‌
• تجیبیان [۱۵۰]     از خاندانهای‌ عرب‌ حاکم‌ در شمال‌ اندلس‌ از قرن‌ سوم‌ تا پنجم‌
• تحجیر [۱۵۱]     اصطلاحی‌فقهی‌و حقوقی‌، در بارة‌احیای‌زمین‌موات‌
• تحریر - هنر و موسیقی [۱۵۲]     رسم‌خطی‌باریک‌و ظریف‌در اطراف‌نقش‌ونگارها، جدولها، حروف‌و اجزای‌خطوط‌کتابتی‌، نیز اصطلاحی‌در موسیقی‌
• تحریر - دیوانی عثمانی [۱۵۳]     اصطلاحی‌در امور دیوانی‌عثمانی‌
• تحریر - ریاضی و نجوم [۱۵۴]     عنوانی‌برای‌متن‌بازنویسی‌شدة‌دسته‌ای‌از کتابهای‌ریاضی‌و نجومی‌
• تحریر اصول اقلیدس (کتاب) [۱۵۵]     متن‌بازنویسی‌شدة‌کتاب‌اصول‌اقلیدس‌و مهمترین‌کتاب‌در ریاضیات‌دورة‌اسلامی‌
• حزب التحریر الاسلامی [۱۵۶]     حزب‌اسلام‌گرا تأسیس‌شده‌در بیت‌المقدّس‌و گسترش‌یافته‌به‌دیگر کشورهای‌اسلامی‌ و غیراسلامی‌
• تحریرالوسیله [۱۵۷]     مهمترین‌رسالة‌فتوایی‌امام‌خمینی‌در عبادات‌و معاملات‌به‌عربی‌
• تحریر مجسطی (کتاب) [۱۵۸]     نام‌متن‌بازنویسی‌شدة‌کتاب‌مجسطی‌بطلمیوس‌• از خواجه‌نصیرالدین‌طوسی‌و یکی‌از مهمترین‌کتابهای‌نجومی‌عالم‌اسلام‌
• تحریف [۱۵۹]     از مباحث‌مهم‌کلامی‌در بارة‌تغییر یا عدم‌تغییر کتب‌آسمانی‌
• تحریم [۱۶۰]     جنبش‌سیاسی‌ـ مذهبی‌مسلمانان‌علیه‌سلطه‌و نفوذ قدرتهای‌استعماری‌و صهیونیستی‌؛ نیز اصطلاحی‌در علوم‌اجتماعی‌بویژه‌در مطالعات‌روابط‌و سیاست‌بین‌الملل‌به‌مفهوم‌سیاستی‌خصمانه‌در مناسبات‌بین‌دولتها
• سوره تحریم [۱۶۱]     شصت‌وششمین‌سورة‌قرآن‌کریم‌در ترتیب‌مصحف‌و یکصدوهفتمین‌در ترتیب‌نزول‌
• تحریم تنباکو [۱۶۲]     نهضت‌عمومی‌مردم‌ایران‌برای‌لغو امتیاز انحصار تجارت‌توتون‌و تنباکو که‌دولت‌ایران‌به‌یک‌شرکت‌انگلیسی‌اعطا کرده‌بود
• میرمحمدحسین عطاخان تحسین [۱۶۳]     پیشگام‌نثرنویسی‌اردو، در اواسط‌دوم‌قرن‌دوازدهم‌/ اواسط‌قرن‌هجدهم‌
• تحصن [۱۶۴]     پناه‌بردن‌به‌جای‌مورد احترام‌مانند مزار امام‌و امامزاده‌، و نیز نوعی‌اقامت‌یا توقف‌دسته‌جمعی‌در یک‌مکان‌مهم‌مانند خانة‌شاه‌یا وزیر یا عالم‌، به‌نشانة‌اعتراض‌سیاسی‌
• تحقیق [۱۶۵]     اصطلاحی‌در منطق‌فلسفه‌و عرفان‌
• تحقیق ماللهند (کتاب) [۱۶۶]     کتابی‌در بارة‌عقاید دینی‌، آرای‌فلسفی‌، ادبیات‌، تقویم‌، نجوم‌، جغرافیا، و آداب‌و رسوم‌هندی‌، به‌عربی‌، تألیف‌ابوریحان‌بیرونی‌• در قرن‌پنجم‌
• تحکیم - جنگ صفین [۱۶۷]     واقعه‌ای‌در جنگ‌صِفّین‌
• تحمید [۱۶۸]     گفتن‌یا نوشتن‌«الحمدللّه‌» یا «الحمدللّه‌رب‌العالمین‌»
• تحنث [۱۶۹]     سنّتی‌پیش‌از بعثت‌که‌طی‌آن‌پیامبر اکرم‌صلی‌اللّه‌علیه‌وآله‌وسلم‌هرسال‌مدتی‌را در غار حِرا به‌خلوت‌و عبادت‌می‌گذراند
• تحویل - نجوم و ریاضیات [۱۷۰]     اصطلاحی‌نجومی‌به‌معنای‌منتقل‌شدن‌نقطه‌ای‌در آسمان‌از آخر برجی‌به‌آغاز برج‌دیگر در جهت‌توالی‌بروج‌؛ نیز اصطلاحی‌در ریاضیات‌دورة‌اسلامی‌
• تحویل - حدیث [۱۷۱]     اصطلاحی‌حدیثی‌به‌معنای‌انتقال‌از سندی‌به‌سند دیگر
• تخار [۱۷۲]     ولایتی‌در شمال‌شرقی‌افغانستان‌
• تخارستان [۱۷۳]     منطقه‌ای‌در امتداد سواحل‌جنوبی‌جیحون‌وسطا و علیا
• زبان تخاری [۱۷۴]     شاخه‌ای‌مستقل‌از خانوادة‌زبانهای‌هندواروپایی‌که‌ در حوضة‌رود تاریم‌در شمال‌ترکستان‌چین‌رواج‌داشت‌
• تخت [۱۷۵]     نشیمنگاهی‌چوبی‌یا فلزی‌یا سنگی‌، معمولاً دارای‌چهار پایه‌، از ملزومات‌تاجگذاری‌
• تخت جمشید [۱۷۶]     نام‌رایج‌آثار کاخهای‌هخامنشی‌در حاشیة‌شرقی‌جلگة‌مرودشت‌فارس‌و ۵۷ کیلومتری‌شمال‌شرقی‌شیراز
• تخت سلیمان [۱۷۷]     مجموعه‌آثاری‌باستانی‌ـ تاریخی‌در جنوب‌آذربایجان‌غربی‌، بین‌بیجار و میاندوآب‌
• کوه تخت سلیمان [۱۷۸]     قله‌ای‌به‌ارتفاع‌۶۵۰ ، ۴ متر در رشته‌کوههای‌البرز مرکزی‌
• تخت فولاد [۱۷۹]     گورستانی‌بسیار مشهور و مورد احترام‌در اصفهان‌
• تخت مرمر [۱۸۰]     تخت‌مرمر ، از قدیمترین‌بناهای‌سلطنتی‌تهران‌و نیز نام‌تختی‌در مجموعة‌کاخ‌گلستان‌.
• تخته چی‌ها [۱۸۱]     گروهی‌قومی‌، احتمالاً ترکمن‌تبار، با رسم‌ازدواجِ عمدتاً درون‌قبیله‌ای‌
• تخته قاپو [۱۸۲]     یکجانشینی‌اجباری‌صحراگردان‌یا ایلات‌کوچرو
• غلامرضا تختی [۱۸۳]     ملقب‌ به‌«جهان‌پهلوان‌»، از قهرمانان‌بنام‌ورزش‌کشتی‌ایران‌و از شخصیتهای‌بسیار محبوب‌مردم‌
• تخریج (حدیث) [۱۸۴]     اصطلاحی‌در علم‌حدیث‌به‌معنای‌آوردن‌حدیث‌در کتاب‌حدیثی‌، و نیز راهنمایی‌به‌موضع‌حدیث‌در مصادر اصلی‌
• اصل تخییر [۱۸۵]     اصطلاحی‌ در اصول‌ فقه‌ شیعه‌ در باب‌ اصول‌ عملیه‌ •
• تداخل اسباب [۱۸۶]     مبحثی‌ در اصول‌ فقه‌
• تدبیر منزل - فلسفه (مقاله‌دوم) [۱۸۷]     از اقسام‌ حکمت‌ عملی‌ در فلسفة‌ مشاء
• تدلیس (فقه) [۱۸۸]     اصطلاحی‌ در فقه‌ و حقوق‌ و حدیث‌
• تدلیس (حدیث) [۱۸۹]     اصطلاحی‌ در فقه‌ و حقوق‌ و حدیث‌
• تدلیس اسناد [۱۹۰]     اصطلاحی‌ در حدیث‌
• تدلیس شیوخ [۱۹۱]     اصطلاحی‌ در حدیث‌
• تدمر [۱۹۲]     نام‌ باستانی‌ و نام‌ عربی‌ معاصر شهر پالمیرا
• تدوره [۱۹۳]     جزیرة‌ آتشفشانی‌ کوچک‌ در غرب‌ هالْماهِرا، متعلق‌ به‌ جزایر ادویة‌ شمالی‌
• تدوین حدیث [۱۹۴]     اصطلاحی‌ در علوم‌ حدیثی‌
• سیدمحمد تدین [۱۹۵]     از چهره‌های‌ سیاسی‌ و فرهنگی‌ اواخر دورة‌ قاجار و دوران‌ پهلوی‌
• تذکره - کتاب [۱۹۶]     عنوان‌ شماری‌ از کتابهای‌ عربی‌ و فارسی‌ و ترکی‌، نیز عنوانی‌ برای‌ کتابهای‌ شرح‌حال‌، بویژه‌ شرح‌حال‌ شاعران‌
• تذکره - سند دیوانی [۱۹۷]     نوعی‌ مکتوب‌ دیوانی‌ و سند اداری‌ که‌ در دوره‌های‌ گوناگون‌ برای‌ مقاصدی‌ چون‌ تعیین‌ هویت‌، اجازة‌ عبور و مرور و تصدی‌ برخی‌ مناصب‌ نوشته‌ و صادر می‌شده‌است‌
• تذکرة الاولیاء (عطار) [۱۹۸]     کتابی‌ عرفانی‌ در شرح‌ احوال‌ بزرگان‌ اولیا و مشایخ‌ صوفیه‌ به‌ فارسی‌، نوشتۀ فریدالدین‌ عطّارِ نیشابوری‌
• تذکرة الشعراء (کتاب) [۱۹۹]     کتابی‌ در شرح‌احوال‌ شاعران‌ به‌ فارسی‌، نوشتة‌ دولتشاه‌بن‌ علاءالدوله‌ سمرقندی‌
• تذکرة الفقهاء (کتاب) [۲۰۰]     اثری‌ جامع‌ در فقه‌ استدلالی‌ و تطبیقی‌ با گرایش‌ فقهیِ امامی‌، به‌ عربی‌، نوشتة‌ حسن‌بن‌ یوسف‌بن‌ مطهر حلّی‌ مشهور به‌ علامه‌ حلّی‌، دانشمند امامی‌ قرن‌ هفتم‌ وهشتم‌
• تذکرة الکحالین‌ (کتاب) [۲۰۱]     از مهمترین‌ آثار چشم‌پزشکی‌ اسلامی‌، تألیف‌ علی‌بن‌ عیسی‌ کحّال‌ • ، چشم‌پزشک‌ قرن‌ چهارم‌
• تذکره حزین (کتاب) [۲۰۲]     تذکره‌ای‌ در شرح‌ احوال‌ شاعران‌ و علمای‌ شیعی‌ ایران‌، تألیف‌ شیخ‌ محمدعلی‌ حزینِ لاهیجی‌ • ، شاعر و عالم‌ عصر صفوی‌
• تذکره شاه طهماسب (کتاب) [۲۰۳]     کتابی‌ تاریخی‌ به‌ فارسی‌ نوشتة‌ شاه‌طهماسب‌ اول‌ صفوی‌، مشتمل‌ بر زندگینامة‌ وی‌ از جلوس‌ در ۹۳۰ تا پناهنده‌ شدن‌ بایزید، شاهزادة‌ عثمانی‌، به‌ او در ۹۶۹
• تذکرة فی الهیئه (کتاب) [۲۰۴]     از عمده‌ترین‌ آثار نجومی‌ خواجه‌ نصیرالدین‌ طوسی‌ به‌ عربی‌ و کتابی‌ مهم‌ در شناخت‌ اشکالات‌ الگوی‌ بطلمیوسی‌ جهان‌
• تذکره نصرآبادی (کتاب) [۲۰۵]     تذکرة‌ شاعران‌ فارسیگوی‌ دورة‌ صفوی‌، تألیف‌ محمدطاهر نصرآبادی‌ • نصرآبادی‌ تذکرة‌ خود را با جملاتی‌ به‌ نثر مصنوع‌ در حمد باری‌تعالی‌ آغاز، و سپس‌ با نثری‌ ساده‌ از فضیلت‌ سخن‌ منظوم‌ بحث‌ می‌کند و ضمن‌ ذکر تذکره‌های‌ پیشین‌ و معاصر خود که‌ به‌ نظر می‌رسد در تألیف‌ تذکره‌ اش‌ از برخی‌ آنها بویژه‌ تحفة‌ سامی‌ متأثر بوده‌ است‌، سبب‌ تألیف‌ کتاب‌ (در۱۰۸۳) را ذکر می‌کند
• تذکیه [۲۰۶]     اصطلاحی‌ در فقه‌
• تذهیب (مقاله‌دوم) [۲۰۷]     هنر نسخه‌آرایی‌ با طرحهای‌ تزیینی‌ هندسی‌ و نقشمایه‌های‌ انتزاعی‌ گیاهی‌
• ترابعلی لکهنوی [۲۰۸]     عالم‌ و مؤلف‌ هندی‌ سدة‌ سیزدهم‌
• تراخم [۲۰۹]     نوعی‌ عفونت‌ مزمن‌ چشم‌
• تراز (ابزار) [۲۱۰]     ابزارهایی‌ برای‌ تشخیص‌ افقی‌ بودن‌ یک‌ سطح‌، و در نقشه‌برداری‌ برای‌ تعیین‌ اختلاف‌ ارتفاع‌ دو نقطه‌
• ترازو [۲۱۱]     وسیله‌ای‌ برای‌ سنجش‌ وزن‌ و نیز تعیین‌ مشخصات‌ اجسام‌ در مواردی‌ که‌ به‌گونه‌ای‌ به‌ وزن‌ آنها مرتبط‌ می‌شود، مانند تعیین‌ وزن‌ مخصوص‌ و تعیین‌ ترکیب‌ وزنی‌ همبسته‌ (آلیاژ)های‌ فلزی‌
• شهر تراونیک [۲۱۲]     شهری‌ در مرکز بوسنی‌ (بوسنه‌)، واقع‌ در شمال‌ غربی‌ سارایوو • ، در درة‌ تنگ‌ لاشوا ( ] مسیر [ ریزابه‌ای‌ از رودخانة‌ بوسنه‌/ بوسنا)، در ارتفاع‌ ۵۰۴ متری‌ از سطح‌ دریا و در میان‌ کوههای‌ ولاشیچ‌ (ارتفاع‌: ۹۴۳ ، ۱ متر) در شمال‌ و ویلنیکا (ارتفاع‌: ۲۳۵ ، ۱ متر) در جنوب‌ قرار گرفته‌ است‌
• تراویح (مقاله‌دوم) [۲۱۳]     اصطلاحی‌ در فقه‌ اهل‌ سنّت‌
• گیاه ترب [۲۱۴]     ریشة‌ خوراکیِ گیاهی‌ یک‌ساله‌ با نام‌ علمی‌ رافانوس‌ ، از تیرة‌ چلیپاییان‌ با بعضی‌ مصارف‌ دارویی‌
• تربت امام حسین [۲۱۵]     اصطلاحی‌ در فرهنگ‌ شیعی‌
• جنت [۲۱۶]     جنّت‌، جایگاه‌ موعود نیکان‌ و اهل‌ سعادت‌ در جهان‌ آخرت‌؛ نیز نام‌ سکونتگاه‌ حضرت‌ آدم‌ پیش‌ از هبوط‌.
• جنّت در قرآن [۲۱۷]    
• جنّت در عرفان [۲۱۸]     از عناوین مطرح شده در عرفان
• جنّت در فلسفه [۲۱۹]     از مباحث استطرادی در فلسفه
• جنّت در کلام [۲۲۰]     از عناوین مطرح شده در کلام
• جنّت در حدیث [۲۲۱]     بررسی جنت در احادیث
• جنت آدم [۲۲۲]    
• جنت شهر [۲۲۳]     شهری‌ در بخش‌ مرکزی‌ شهرستان‌ داراب‌ در استان‌ فارس‌
• جنتمور [۲۲۴]     اولین‌ حاکم‌ مغول‌ در خراسان‌ و مازندران‌
• ابوالقاسم جنتی عطائی [۲۲۵]     نمایشنامـه‌نویـس‌ و از پیش‌کسوتان‌ تحقیق‌ در باره‌ نمایش‌ و ادبیات‌ تطبیقی‌ در ایران‌
• شهر جند [۲۲۶]     شهری‌ قدیمی‌ در ماوراءالنهر، امروزه‌ در جمهوری‌ قزاقستان‌
• محمد بن یوسف جندی [۲۲۷]     فقیه‌ شافعی‌ و مورخ‌ یمنی‌ قرن‌ هشتم‌
• مؤیدالدین بن محمود جندی [۲۲۸]     عارف‌ و شاعر قرن‌ هفتم‌
• جندی شاپور [۲۲۹]     شهری‌ کهن‌ در شمال‌ استان‌ خوزستان‌ که‌ امروزه‌ ویرانه‌ های آن‌ باقی‌ است‌ و به‌ سبب‌ بیمارستان‌ و مدرسه‌ای‌ در آن‌ شهرت‌ بسیار داشته‌ است‌
• جنس و فصل [۲۳۰]     از اصطلاحات‌ منطق‌ و فلسفه‌ و از کلیات‌ خمس‌ •
• آنتونی جنکینسن [۲۳۱]     تاجر، دریانورد،سیاستمدار و سفیر انگلستان‌ در ایران‌ و روسیه در سده‌ دهم‌/ شانزدهم‌
• جنگ [۲۳۲]     واژه‌ای‌ پارسی‌ و کهن‌ و پرکاربرد به‌ معنای‌ هر گونه‌ درگیری‌ (ذهنی‌ و لفظی‌ و بدنی‌) افراد با خود یا با دیگران‌، خصوصاً به‌ معنای‌ زدوخورد خشن‌ میان‌ گروهها و اقوام‌ و ملتها و کشورها به‌ انگیزه‌های‌ مختلف‌؛ همین‌ معنای‌ تقریباً اصطلاحی‌ است‌ که‌ در مقاله‌ مفصّل‌ حاضر موردنظر است‌
• جنگ در جاهلیت [۲۳۳]     منابع‌ تاریخ‌ عرب‌، به‌ ویژه‌ ادبیات‌ ایام‌العرب‌ • ، نشان‌ می‌دهند که‌ جنگ‌ نه‌ تنها بخش‌ عمده‌ای‌ از زندگی‌ عرب‌ جاهلی‌ بود، که‌ از ارکان‌ و مقومات‌ زندگی‌ در جزیره‌العرب‌ به‌ شمار می‌رفت‌
• جنگ - دوره ممالیک [۲۳۴]     در این‌ بخش‌، لشکرکشیهای‌ ممالیک‌ از زمان‌ عزیمت‌ از قاهره‌، محل‌ استقرار بخش‌ اصلی‌ سپاه‌، تا بازگشت‌ به‌ همان‌ شهر بررسی‌ می‌شود
• جنگ جهانی اول [۲۳۵]     نیز معروف‌ به‌ جنگ‌ بزرگ‌ (اوت‌ ۱۹۱۴ ـ نوامبر ۱۹۱۸/ ماه‌ رمضان‌ ۱۳۳۲ ـ صفر ۱۳۳۷)، نخستین‌ جنگ‌ جهانی‌ که‌ سراسر قاره‌ اروپا، روسیه‌، منطقه‌ خاورمیانه‌، بخشهایی‌ از افریقا، امریکا و خاور دور را فراگرفت‌ و ۲۶ کشور، از جمله‌ ایران‌، در آن‌ درگیر شدند
• جنگ جهانی دوم [۲۳۶]     دومین‌ جنگ‌ فراگیر (شهریور۱۳۱۸ـ ۱۳۲۴/ سپتامبر ۱۹۳۹ـ اوت ۱۹۴۵) که‌ علاوه‌ بر اروپا، در بخشهای‌ گسترده‌ای‌ از قاره‌ آسیا و افریقا تأثیرات‌ مخرب‌ عمده‌ای‌ برجای‌ گذاشت‌ و کشورهای‌ اسلامی‌، از جمله‌ ایران‌، را درگیر خود ساخت‌
• جنگ جهانی دوم در جهان اسلام [۲۳۷]     در سالهای‌ آغاز جنگ‌، قدرتهای‌ اروپایی‌، به‌ سبب‌ نیاز به‌ مواد خام‌ و بازار فروش‌ و داشتن‌ رقابتهای‌ سیاسی‌ و اقتصادی‌ با یکدیگر، بر بیشتر مناطق‌ جهان‌ اسلام‌ سیطره‌ داشتند؛ هلند در جنوب‌ شرق‌ آسیا، شوروی‌ در آسیای‌ مرکزی‌، بریتانیا در هند و مالایا و افریقای‌ شرقی‌ و غربی‌، فرانسه‌ در افریقای‌ شمالی‌ و غربی‌ و خاورمیانه‌، و آلمان‌ و ایتالیا در بخشهای‌ کوچکی‌ از قاره‌ افریقا حکمرانی‌ می‌کردند (لاپیدوس، ص‌ ۵۵۱)
• جنگ عراق با ایران [۲۳۸]     جنگ‌ عراق‌ با ایران‌ ، از مهم‌ترین‌ جنگهای‌ دوره‌ معاصر در فاصله‌ ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۷ ش‌، این‌ جنگ‌ در پی‌ مجموعه‌ای‌ از عوامل‌ زمینه‌ساز و مناقشه‌های‌ فزاینده‌ سیاسی‌ ـ نظامی‌ با تجاوز نیروهای‌ عراق‌ به‌ ایران‌ آغاز شد.
• جنگ عراق با کویت [۲۳۹]     تجاوز نظامی‌ عراق‌ به‌ کویت‌ در ۱۱ مرداد ۱۳۶۹/ ۲ اوت‌ ۱۹۹۰ و اشغال‌ بخشی‌ از خاک‌ این‌ کشور، که‌ در ۹ اسفند ۱۳۷۰/ ۲۸ فوریه‌ ۱۹۹۱ با شکست‌ عراق‌ از نیروهای‌ متحدین‌ به‌ رهبری‌ امریکا پایان‌ یافت‌
• جنگل [۲۴۰]     منطقه وسیعی پوشیده از درخت‌ (به مثابه عنصر اصلی‌ آن‌)، درختچه و گونه‌های‌ علفی‌، با جانوران وحشی‌ کوچک‌ و بزرگ‌ اعم‌ از خشکی‌زی و آبزی‌
• نهضت جنگل [۲۴۱]     نهضتی به رهبری‌ کوچک‌ خانِ جنگلی‌• در منطقه‌ گیلان و مازندران برضد استبداد داخلی و استعمار خارجی‌
• جنگ های ایران و روس [۲۴۲]     دو دوره‌ جنگ میان ایران و روسیه‌(۱۲۱۸ـ ۱۲۲۸/ ۱۸۰۳ـ۱۸۱۳ و ۱۲۴۱ـ۱۲۴۳/ ۱۸۲۶ـ ۱۸۲۸) بر سر تصرف‌ منطقه‌ قفقاز، که به شکست‌ ایران و انعقاد عهدنامه‌های‌ گلستان و ترکمان چای انجامید
• جنگ‌های صلیبی [۲۴۳]     مجموعه جنگهای مسیحیان‌ غرب اروپا با مسلمانان بخشهایی از جهان اسلام‌ بین سده پنجم و هفتم‌/ یازدهم و سیزدهم‌
• جنون [۲۴۴]     عنوانی‌ عام‌ برای‌ شماری‌ از بیماریهای‌ روانی‌ که‌ در طب‌ دوره‌ اسلامی‌ مورد بررسی‌ قرار گرفته و در فقه‌ و حقوق‌ نیز احکام مترتب بر آن ارائه شده است‌
• رضوان بن عبدالله جنوی [۲۴۵]     محدّث‌، زاهد و فقیه‌ مالکی‌قرن‌دهم‌
• شهر جنه [۲۴۶]     شهری تاریخی‌ در کشور مالی‌
• جنید [۲۴۷]     چهارمین‌ مرشد طریقت صفوی‌
• ابوالقاسم جنید بغدادی [۲۴۸]     صوفی‌ نامدار قرن سوم‌
• جنید بن عبدالرحمان مری [۲۴۹]     سردار عرب‌ و عامل هشام‌بن عبدالملک اموی‌ در سند و خراسان‌
• جنیدخان [۲۵۰]     یکی‌از رهبران‌ قیام‌ مسلمانان آسیای‌ مرکزی‌ بر ضد حکومت روسیه‌ تزاری‌ و شوروی‌
• جنید سلطانی [۲۵۱]     نگارگر ایرانی اواخر قرن‌هشتم‌ و اوایل قرن نهم‌
• جوابات [۲۵۲]     سرآغاز عنوان بسیاری از نوشته‌ها در پاسخ‌ به سؤالات‌، آرا، شبهات‌، اعتراضات‌ یا نقدها در موضوعات‌ گوناگون‌
• امام جواد [۲۵۳]     ابوجعفر محمدبن‌ علی‌بن موسی‌بن جعفربن محمدبن‌ علی‌بن الحسین‌بن علی‌بن ابی‌طالب علیهم‌السلام‌، امام‌نهم‌ از امامان‌ دوازده‌گانه و یکی از چهارده‌معصوم‌.
• ابوجعفر محمد بن علی جواد اصفهانی [۲۵۴]     ملقب‌ به جمال‌الدین‌، وزیر ایرانی تبار زنگیان‌•در سده‌ ششم‌
• جواد پاشا [۲۵۵]     صدراعظم‌ و مؤلف‌ دوره‌ عثمانی‌
• جوادخان زیاد اوغلی [۲۵۶]     آخرین‌خان‌گنجه‌ قبل از تسلط روسیه‌ بر آن‌
• جوار [۲۵۷]     رسم‌ عرب در عصر جاهلی‌ که‌ براساس‌ آن‌ فرد یا قبیله ضعیف‌ در پناه فرد یا قبیله قوی‌ قرار می‌گرفت‌ و در اسلام‌ نیز با تغییراتی‌ تأیید شد
• جواز در اصول فقه [۲۵۸]     اصطلاحی‌ در اصول فقه به معنای هرکاری که از نظر شرعی حرام نباشد یا صرفاً کار مباح‌شرعی‌
• جواز در حکم حکومتی [۲۵۹]     اجازه‌ مکتوب‌ سلطان یا حاکم‌ برای‌ ورود یا خروج‌ افراد از یک شهر و تأمین امنیت‌ آنان‌ در راه‌
• موهوب بن احمد جوالیقی [۲۶۰]     ادیب‌، لغوی‌ و نحوی بغدادی قرن‌ ششم‌
• جوامع اسکندرانیین (کتاب) [۲۶۱]     عنوان‌ مجموعه‌ای‌ از آثار ترجمه‌ شده جالینوس‌ •در دوره اسلامی‌، در موضوع‌ پزشکی‌
• جوامع الحساب بالتخت و التراب (کتاب) [۲۶۲]     کتابی‌ در حساب‌، به‌ عربی‌، از خواجه‌ نصیرالدین‌ طوسی‌
• جوامع الطیمائوس فی العلم الطبیعی (کتاب) [۲۶۳]     عنوان‌ بازنویسی‌ جالینوس‌ •از بخشی‌ از رساله تیمائوسِ افلاطون‌
• جوامع الکلم [۲۶۴]     اصطلاحی‌ حدیثی‌
• میرزا کاظم علی جوان [۲۶۵]     از نخستین‌ نثرنویسان‌ اردو زبان‌ در اواخر سده دوازدهم‌ و اوایل‌ سده سیزدهم‌ در شبه‌ قاره‌
• خاندان جوانشیر [۲۶۶]     از خاندانهای‌ معتبر قفقاز و شوشی‌، در دوره قاجار
• جوانمرد قصاب [۲۶۷]     پیر افسانه‌ای‌ صنف‌ قصاب‌ و نام‌ بقعه‌ای‌ در جنوب‌ تهران‌


رده‌های این صفحه : عناوین دانشنامه جهان اسلام




جعبه ابزار