• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

عناوین دانشنامه جهان اسلام (بخش ۴)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف




دانشنامه جهان اسلام مجموعه‌ای سامان‌یافته از مدخل‌های علمی است که بر اساس ترتیب الفبایی تنظیم شده و به حوزه مطالعات اسلامی و همچنین فرهنگ و تمدن جوامع مسلمان می‌پردازد. این اثر در بنیاد دانشنامه اسلامی در ایران تدوین و منتشر می‌شود.
موضوعات آن طیف گسترده‌ای را دربرمی‌گیرد؛ از مفاهیم و اصطلاحات مربوط به علوم قرآنی، حدیث، فقه، کلام، عرفان و فلسفه گرفته تا مباحث ادبی و هنری، زندگی و سیره پیامبران و امامان، و نیز دیدگاه‌ها و آرای مفسران، محدّثان، فقیهان و متکلمان.
در این مقاله عناوین بخش ۴ این دانشنامه ارائه شده است.

فهرست مندرجات

۱ - بخش ۴


بزرج سابور (دانشنامه) [۱]     طَسّوجی‌ (ناحیه‌ای‌) قدیمی‌ که‌ آثارِ آن‌ در ده‌ فرسخی‌ شمال‌ بغداد در ساحل‌ شرقی‌ رود دجله‌، در منطقة‌ سواد قرار دارد
بزرجمهر قاینی (دانشنامه) [۲]     ابومنصور قسیم‌بن‌ ابراهیم‌، ملقب‌ به‌بزرجمهر، از شاعران‌ و امیران‌ عهد سبکتکین‌، محمود و مسعود غزنوی‌
مقام بزرگ (دانشنامه) [۳]     دوازدهمین‌ مقام‌ در موسیقیِ دوازده‌ مقامیِ قدیم‌ (مراغی‌، ص‌۵۶)
کیا بزرگ امید (دانشنامه) [۴]     دومین‌ داعی‌ و رهبر اسماعیلیّة‌ نزاری‌ در الموت‌ (۵۱۸ ـ ۵۳۲)
بزرگ علی مارهروی (دانشنامه) [۵]     از قاضیان‌ و مبلّغانِ اسلام‌ و مدرسان‌ حنفی‌ شبه‌ قاره‌ در قرن‌ سیزدهم‌
منوچهر بزرگمهر (دانشنامه) [۶]     مترجم‌ و مؤلف‌ آثار فلسفی‌
بزرگمهر بختگان (دانشنامه) [۷]     در متون‌ و روایات‌ افسانه‌ای‌، وزیرِ خسرواول‌ انوشیروان‌ (حک :۵۳۱ ـ ۵۷۸ میلادی‌)
عمر بن محمد بزری (دانشنامه) [۸]     فقیه‌، مفتی‌ و مدرس‌ شافعی‌ قرن‌ پنجم‌ و ششم‌
بزغشی (دانشنامه) [۹]     خواجه‌ ابوالمظفّر محمدبن‌ ابراهیم‌ (متوفی‌ ح ۴۱۰)، از صاحبمنصبان‌ دیوان‌ سامانیان‌
بزکشی (دانشنامه) [۱۰]     نام‌ یکی‌ از بازیهای‌ مردمی‌ در رشتة‌ سوارکاری‌، معمول‌ در میان‌ ترکان‌ آسیای‌ مرکزی‌ ] و افغانستان‌ [
ابی‌نصر بزنطی (دانشنامه) [۱۱]     صحابی‌ امام‌ هفتم‌ و هشتم‌ و نهم‌ و از محدثان‌ و فقهای‌ برجستة‌ شیعه‌ در روزگار خود و نیز از اصحاب‌ اجماع‌ •
بزوفری (دانشنامه) [۱۲]     شهرت‌ چند تن‌ از محدّثان‌ و علمای‌ امامیه‌، منسوب‌ به‌ قریة‌ بَزَوَفَر واقع‌ در غرب‌ دجله‌، نزدیک‌ واسط‌
بساسیری (دانشنامه) [۱۳]     ابوالحارث‌ ارسلان‌ مظفر یکی‌ از سران‌ برجستة‌ نظامی‌ در اواخر حکومت‌ آل‌ بویه‌
محمد بن احمد بساطی (دانشنامه) [۱۴]     محمدبن‌احمدبن‌عثمان‌ طائی‌، فقیه‌ و ادیب‌ و فاضل‌ مالکی‌
بساطی سمرقندی (دانشنامه) [۱۵]     سراج‌الدّین‌، از شاعران‌ نیمة‌ دوم‌ قرن‌ هشتم‌ و اوایل‌ قرن‌ نهم‌
بسام کرد (دانشنامه) [۱۶]     از نخستین‌ شاعران‌ زبان‌ فارسی‌ دری‌
بست - کاوشگاه (دانشنامه) [۱۷]     کاوشگاه‌ باستان‌شناسی‌،
بست - شهر لشکرگاه (دانشنامه) [۱۸]     شهری‌ در نزدیکی‌ ملتقای‌ رودهای‌ هیرمند (هیلمند) و اَرْغَنداب‌ در جنوب‌ غربی‌ افغانستان‌ ] امروزی‌ [
بستان افروز (دانشنامه) [۱۹]     نامی‌ مهجور برای‌ گیاهانی‌ زینتی‌ (و، در قدیم‌، دارویی‌) از جنسِ آمارانتوس‌ ، کِلُزیا/سِلُزیا و غیره‌ (خانوادة‌ تاج‌ خروسیان‌ )، که‌ انواعی‌ از آنها امروزه‌ در ایران‌ بیشتر به‌ «(گُلِ) تاج‌ خروس‌» معروف‌اند
بستان السیاحه (دانشنامه) [۲۰]     کتابی‌ از حاج‌ زین‌العابدین‌ شیروانی‌ مشتمل‌ بر اطلاعات‌ بسیار و متنوع‌ جغرافیایی‌، تاریخی‌، آرا و عقاید فرقه‌های‌ گوناگون‌ مذهبی‌ و نحله‌های‌ فکری‌ و برخی‌ مطالب‌ متفرقة‌ دیگر
بستانجی (دانشنامه) [۲۱]     عنوان‌ باغبانها، جالیزبانها و خدمة‌ قایقها (حَمْله‌جی‌) و قایقخانة‌سرای‌ ] دربار [ و قصر سلاطین‌ در تشکیلات‌ قدیم‌ عثمانی‌
بستان زاده (دانشنامه) [۲۲]     خاندانی‌ از علمایِ عثمانی‌ که‌ در قرن‌ دهم‌ و اوایل‌ قرن‌ یازدهم‌ به‌نام‌ و آوازة‌ نسبتاً زیادی‌ دست‌ یافتند
بستانی (دانشنامه) [۲۳]     خاندانی‌ لبنانی‌ که‌ در ادبیات‌ عرب‌ مرتبتی‌ بلند داشته‌اند
بست (دانشنامه) [۲۴]     مکانهای‌ معین‌ محترم‌ و غالباً مقدسِ مصون‌ از تعرض
بست نشینی (دانشنامه) [۲۵]     عمل‌ پناه‌ بردن‌ به‌ مکانهای‌ معین‌ محترم‌ و غالباً مقدسِ مصون‌ از تعرض‌.
بسته نگار (دانشنامه) [۲۶]     گوشه‌ای‌ در موسیقی‌ دوازده‌ مقامیِ قدیم‌ ایران‌
ابوالحسن بستی (دانشنامه) [۲۷]     علی‌بن‌ محمدبن‌ جعفر لَحیانی‌ (لَحسانی‌)، از مشایخ‌ صوفیة‌ خراسان‌ در قرن‌ پنجم‌
ابوالفتح بستی (دانشنامه) [۲۸]     علی‌بن‌ محمّد از شاعران‌ و منشیان‌ معروف‌ قرن‌ چهارم‌
ابوالقاسم بستی (دانشنامه) [۲۹]     مؤلف‌ زیدی‌ و معتزلی‌ مذهب‌ اواخر قرن‌ چهارم‌ و اوایل‌ قرن‌ پنجم‌
بسحق اطعمه (دانشنامه) [۳۰]     فخرالدّین‌ احمد حلاّ ج‌ شیرازی‌، از شاعران‌ نیمة‌ دوم‌ قرن‌ هشتم‌
بسر بن ارطاة (دانشنامه) [۳۱]     (یا ابی‌ اَرطاة‌) عُمَیربن‌ عُوَیمِر (یا عُوَیم‌) یکی‌ از سرداران‌ معاویة‌بن‌ ابی‌سفیان‌
بسرمانها (دانشنامه) [۳۲]     گروه‌ قومیِ کوچکی‌ ساکن‌ روسیة‌ شمالی‌ که‌ با اودمورتها (واتیاکها ) قرابت‌ دارند و دربارة‌ منشأ آنها فرضیه‌های‌ متضادی‌ هست‌
بسطام بن قیس (دانشنامه) [۳۳]     ابوالصهباء، یا ابوزیق‌ (به‌ نوشتة‌ ابن‌کلبی‌، گ‌ ۲۰۳، ملقّب‌ به‌ مُتَقَمّر: برنده‌ در قمار)، از شجاعان‌ عرب‌ جاهلی‌، شاعر و «سیدّ»ی‌» از بنوشیبان‌
بسطام بن مصقلة شیبانی (دانشنامه) [۳۴]     از رجال‌ سیاسی‌ و نظامی‌ عرب‌ در سدة‌ اول‌ هجری‌
خاندان بسطامی (دانشنامه) [۳۵]     گروهی‌ از محدثان‌ و قاضیان‌ شافعی‌ نیشابور، از اواخر قرن‌ چهارم‌ تا اوایل‌ قرن‌ ششم‌
ابو عمر بسطامی (دانشنامه) [۳۶]     ابو عمر محمد بن‌ حسین‌، که‌ بیشتر با عنوان‌ قاضی‌ ابو عمر بسطامی‌ یاد می‌شود
ابو سهل بسطامی (دانشنامه) [۳۷]     ابو سهل‌ محمد بن‌ هبة الله‌ از محدثان شافعی نیشابور
عبدالرحمان بسطامی (دانشنامه) [۳۸]     دانشمند و مؤلف‌ قرن‌ نهم‌
علی بن طیفور بسطامی (دانشنامه) [۳۹]     مورخ‌ و ادیب‌ دربار سلطان‌ عبدالله‌ قطب‌ شاه‌ (۱۰۳۵ـ۱۰۸۳) و جانشین‌ او سلطان‌ ابوالحسن‌ (۱۰۸۳ـ۱۰۹۸)
عمر بن محمد بسطامی (دانشنامه) [۴۰]     محدث‌، مفسر، ادیب‌، کاتب‌، فقیه‌ و مفتی‌ شافعی‌ بلخ‌ در قرن‌ ششم‌
هدایت الله بسطامی (دانشنامه) [۴۱]     فقیه‌، عالم‌ و مؤلف‌ امامی‌ قرن‌ سیزدهم‌
بسطه (دانشنامه) [۴۲]     شهری‌ قدیمی‌ در ایالت‌ غرناطه‌ (گرانادا ) در بخش‌ خودمختار اندلس‌
ولایت بسکره (دانشنامه) [۴۳]     مرکز ولایت‌ و شهری‌ در شمال‌ شرقی‌ الجزایر، درحاشیة‌ شمالی‌ صحرا
ابوالقاسم بسکری (دانشنامه) [۴۴]     یوسف‌بن‌ علی‌بن‌ جِبّارة‌بن‌ محمدبن‌ عُقَیل‌ هذلیِ مغربیِ بسکری‌، نحوی‌ نابینا و متکلم‌ و عالم‌ به‌ قرائات‌ شاذّ و مشهور قرآن‌ در قرن‌ پنجم‌
بسکسک آبازه (دانشنامه) [۴۵]     نام‌ روسیِ یکی‌ از اقوام‌ مسلمان‌ متعلق‌ به‌ شعبة‌ آباسگی‌ ـ چرکسی‌ (اَدیغه‌) از گروه‌ ایبری‌ ـ قفقازی‌ که‌ از جهت‌ قومی‌ به‌ قَبارطاییها ] گابارویها [ نزدیک‌اند
بسمل شیرازی (دانشنامه) [۴۶]     شاعر و مؤلف‌ قرن‌ سیزدهم‌، ملقب‌ به‌ نوّاب‌ و متخلص‌ به‌ بسمل‌
بسمله (دانشنامه) [۴۷]     گفتن‌ یا نوشتن‌ «بسم‌اللّه‌» یا «بسم‌اللّه‌ الرحمن‌ الرحیم‌»
بسنی (دانشنامه) [۴۸]     مرکز شهرستانی‌ در استان‌ آدی‌ یامان‌ در آناطولی‌ جنوبی‌
شهر بسیط (دانشنامه) [۴۹]     شهر و مرکز ایالتی‌ به‌ همین‌ نام‌ در اسپانیا
قاعده بسیط الحقیقه (دانشنامه) [۵۰]     از قواعد فلسفة‌ اسلامی‌
بسیط و مرکب (دانشنامه) [۵۱]     دو اصطلاح‌ در فلسفه‌ با معانی‌ متقابل‌
بشارات (دانشنامه) [۵۲]     به‌معنای‌ «مراتع‌» (کوههایی‌ دارای‌ مرتع‌)، که‌ ریشة‌ نامِ اسپانیاییِ آلپوخارّاس‌ است‌ ] عربی‌:اَلبوجَرّاس‌ [
بشار بن برد (دانشنامه) [۵۳]     شاعر نابینا و بلند آوازة‌ عرب‌زبان‌ عراقی‌ سدة‌ دوم‌
بشار شعیری (دانشنامه) [۵۴]     از غالیان‌ شیعی‌ قرن‌ دوم‌
بشار مرغزی (دانشنامه) [۵۵]     شاعر پارسی‌ گوی‌ قرن‌ چهارم‌
قبیله بشارین (دانشنامه) [۵۶]     قبیله‌ای‌ صحرانشین‌ از قبایل‌ بِجَه‌ •
بشاگرد (دانشنامه) [۵۷]     دهستان‌ کوهستانی‌ تقریباً مستطیل‌ شکلی‌ در مشرق‌ میناب‌ و شمال‌ جاسک‌
عبداللطیف بشبیشی (دانشنامه) [۵۸]     شمس‌الدین‌ مصری‌، عالم‌ و استاد شافعی‌ دانشگاه‌ ازهر مصر
بشر - محل نبرد (دانشنامه) [۵۹]     به‌ محل‌ و میدان‌ جنگی‌ گفته‌ شده‌ است‌ که‌ در۷۳، میان‌ سُلَیم‌ و تَغْلِب‌، دو قبیلة‌ عرب‌، در مشرقِ شام‌ رخ‌ داد
بشری (دانشنامه) [۶۰]     از قدیمترین‌ دهکده‌های‌ شمال‌ لبنان‌ در ارتفاع‌ ۱۴۰۰ متری‌ از سطح‌ دریا
بشر بن ابی خازم (دانشنامه) [۶۱]     شاعر بزرگ‌ قبیلة‌ بنی‌اسد در پایان‌ دورة‌ جاهلی‌ (ح ۵۲۵ـ۵۹۵ میلادی‌)
بشر بن براء (دانشنامه) [۶۲]     صحابی‌ انصاری‌
بشر بن غیاث مریسی (دانشنامه) [۶۳]     متکلم‌ و فقیه‌ حنفی‌ قرن‌ سوم‌
بشر بن مروان (دانشنامه) [۶۴]     ابومروان‌، امیر اموی‌، فرزند مروان‌ خلیفه‌ وقُطَیَّه‌، دختر بِشر (از خاندان‌ بنی‌جعفربن‌ کِلاب‌ از قبیلة‌ قیس‌)
بشر بن معتمر (دانشنامه) [۶۵]     ابوسهل‌، مشهور به‌ هلالی‌، رئیس‌ معتزلة‌ بغداد و شاعر و ادیب‌ قرن‌ دوم‌ و سوم‌
بشر بن موسی (دانشنامه) [۶۶]     ابوعلی‌بن‌ صالح‌بن‌ شیخ‌بن‌ عَمِیرة‌ اسدی‌ بغدادی‌، از محدثان‌ اهل‌ سنت‌ (۱۹۰ـ ۲۸۸)
بشر بن ولید (دانشنامه) [۶۷]     امیر اموی‌ و یکی‌ از فرزندان‌ متعدّد ولید، ششمین‌ خلیفة‌ اموی‌
بشر حافی (دانشنامه) [۶۸]     مکنّی‌ به‌ ابونصر مَروزی‌، عارف‌، محدث‌ و فقیه‌
بش قارداش (دانشنامه) [۶۹]     چشمه‌ و آرامگاهی‌ در آبادی‌ کوچکی‌ به‌ همین‌ نام‌ در جنوب‌ بجنورد
بشکردی (دانشنامه) [۷۰]     نامی‌ عامّ برای‌ گویشهایی‌ که‌ در جنوب‌ شرقی‌ ایران‌ از بندر عباس‌ به‌ سوی‌ مشرق‌ به‌ آنها سخن‌ گفته‌ می‌شود و حدّ فاصلی‌ میان‌ گویشهای‌ فارس‌ و لارستان‌ از سویی‌ و زبان‌ بلوچی‌ از سوی‌ دیگرند
بشکنش (دانشنامه) [۷۱]     به‌ معنای‌ باسکها، قومی‌ که‌ در کرانة‌ غربی‌ کوههای‌ پیرنه‌ و ناحیة‌ مجاور کوههای‌ کانتابریایی‌ و ساحل‌ جنوبی‌ اقیانوس‌ اطلس‌ ساکن‌اند و اصل‌ آنان‌ معلوم‌ نیست‌
بشنداس (دانشنامه) [۷۲]     نقاش‌ نامور مکتب‌ مغولی‌ هند در نیمة‌ اول‌ قرن‌ یازدهم‌
مجموعه بشیرآغا (دانشنامه) [۷۳]     مجموعه‌ای‌ در استانبول‌ که‌ حاجی‌ بشیرآغا • ، رئیس‌ خواجه‌ سرایان‌ ] دربار عثمانی‌ [ ، بنا کرده‌ است‌
بشیر بن سعد (دانشنامه) [۷۴]     ابونعمان‌، صحابی‌ انصاری‌ خَزْرَجی‌
بشیر شهابی دوم (دانشنامه) [۷۵]     از امیران‌ خاندان‌ شهابی‌ (حاکمان‌ جبل‌ لبنان‌ در سده‌های‌ دوازدهم‌ و سیزدهم‌/ هجدهم‌ و نوزدهم‌)
بشیریه (دانشنامه) [۷۶]     گروهی‌ از غالیان‌ شیعه‌، پیرو محمدبن‌ بشیر کوفی‌ از موالی‌ بنی‌ اسد
مدرسه بشیریه (دانشنامه) [۷۷]     از مدارس‌ مشهور بغداد در قرن‌ هفتم‌ و هشتم‌
بصائرالدرجات (دانشنامه) [۷۸]     از کتب‌ معتبر حدیثی‌ امامیه‌ در قرن‌ سوم‌
بصبص (دانشنامه) [۷۹]     لقب‌ کنیزی‌ خنیاگر در قرن‌ دوم‌
بصره - عراق (دانشنامه) [۸۰]     شهری‌ در بین‌النهرین‌ سفلی‌، بر کرانة‌ شط‌العرب‌ (اَروَندرود) در ۴۲۰کیلومتریِ جنوبِ شرقیِ بغداد
بصره - مراکش (دانشنامه) [۸۱]     شهری‌ در مغرب‌ اقصی‌، میان‌ طَنجَه‌ و فاس‌ (مراکش‌) که‌ تنها ویرانه‌های‌ آن‌ به‌ جا مانده‌ است‌
بُصری (دانشنامه) [۸۲]     شهری‌ در سوریة‌ جنوبی‌ در دشت‌ حاصلخیزِ نُقره‌ در ایالت‌ حَوران‌ (اورانی‌تیدیس‌ در > صورت‌ صاحبمنصبان‌ لشکری‌ و کشوری‌ روم‌ < )، اَدُوم‌ در تورات‌
ابوعلی بصیر (دانشنامه) [۸۳]     شاعر و مترسّل‌ نابینای‌ شیعی‌ (ح ۱۶۰ـ ۲۵۸)
حسین بن علی بصیر (دانشنامه) [۸۴]     مشهور به‌ ابن‌زکوم‌ (زقوم‌)، شاعر نابینای‌ مادرزاد شیعی‌مذهب‌ اهل‌ حِلّه‌ در عراق‌ (۱۲۹۰ـ۱۳۲۹)
بصیرالملک (دانشنامه) [۸۵]     میرزامحمدطاهر یا طاهر مستوفی‌ کاشانی‌ ملقّب‌ به‌ بصیرالملک‌، مستوفی‌ و ادیب‌ عهد ناصری‌
بصیرت (دانشنامه) [۸۶]     واژه‌ای‌ مشترک‌ در قرآن‌، حدیث‌، عرفان‌ و تصوف‌
بصیری (دانشنامه) [۸۷]     شاعر دیوانیِ ترک‌
عبدالله بطال (دانشنامه) [۸۸]     جنگجوی‌ نامدار دورة‌ اموی‌ که‌ در چندین‌ لشکرکشی‌ به‌روم‌ شرقی‌ شرکت‌ داشت‌
ابوعبدالله محمد بن فاتک بطائحی (دانشنامه) [۸۹]     ملقب‌ به‌ مأمون‌، وزیر فاطمیان‌
علی بن ابی حمزه بطائنی (دانشنامه) [۹۰]     از اصحاب‌ و راویان‌ امام‌ صادق‌ و امام‌ کاظم‌ علیهماالسلام‌ و از سران‌ واقفیه‌ •
بطرس کرامه (دانشنامه) [۹۱]     دولتمرد و نویسندة‌ مسیحی‌ عرب‌
ابواسحاق بطروجی (دانشنامه) [۹۲]     ستاره‌شناس‌ اندلسی‌ در قرن‌ ششم‌ و هفتم‌
بطروش (دانشنامه) [۹۳]     محلّی‌ در ولایت‌ پوثوبلانکو ، در شصت‌ کیلومتری‌ شمال‌ قُرطُبَه‌، بر سر راه‌ قرطبه‌ به‌ طلیطله‌ ، و به‌ همین‌ فاصله‌ از دارالبَقَر (ال‌واکارِ امروزی‌)
بطریق (دانشنامه) [۹۴]     مقامی‌ که‌ فرمانروای‌ روم‌، کنستانتین‌ ([قسطنطین‌ ؛ حک : ۳۰۶ـ۳۳۷ میلادیج‌)، ابداع‌ کرد
بطلمیوس (دانشنامه) [۹۵]     اخترشناس‌، ریاضیدان‌ و جغرافیدان‌ نامدار حوزة‌ علمی‌ اسکندریه‌ در سدة‌ دوم‌ میلادی‌
بطلیوس (دانشنامه) [۹۶]     امروزه‌ شهری‌ با حصن‌ و بارو، و مرکز ایالتی‌ به‌ همین‌ نام‌ در اسپانیا
ابوایوب سلیمان بن محمد بطلیوسی (دانشنامه) [۹۷]     معروف‌ به‌ ابن‌بطّال‌، فقیه‌، ادیب‌ و شاعر مالکی‌ قرن‌ چهارم‌
ابوبکر عاصم بن ایوب بطلیوسی (دانشنامه) [۹۸]     ادیب‌، لغوی‌ و نحوی‌ سدة‌ پنجم‌/ یازدهم‌
ابومحمد عبدالله بن محمد بطلیوسی (دانشنامه) [۹۹]     ادیب‌، نحوی‌، فیلسوف‌ و فقیه‌ مالکی‌ اندلسی‌ مشهور به‌ ابن‌السیّد
بطمان (دانشنامه) [۱۰۰]     شهر و مرکز استانی‌ در جنوب‌ شرقی‌ آناطولی‌
بطنان (دانشنامه) [۱۰۱]     «وادی‌» = [۱۰۲]     ای‌ در سی‌ کیلومتری‌ مشرق‌ حلب‌
محمد بن یحیی بطنینی (دانشنامه) [۱۰۳]     فقیه‌ و محدّث‌ شافعی‌ در قرن‌ یازدهم‌
بطیحه (دانشنامه) [۱۰۴]     زمینهای‌ پست‌ و مرتع‌ مانند باتلاقی‌ که‌ به‌ نحوی‌ کم‌ و بیش‌ مرتب‌ در معرض‌ طغیان‌ آب‌ قرار داشته‌ باشد
بعاث (دانشنامه) [۱۰۵]     نام‌ جایی‌ در جنوب‌ شرقی‌ مدینه‌، و نام‌ جنگی‌ که‌ پیش‌ از اسلام‌، در آن‌ محل‌ روی‌ داده‌ است‌
حزب بعث (دانشنامه) [۱۰۶]     (عنوان‌ کامل‌ در عربی‌: حزب‌ البعث‌ العربی‌ الاشتراکی‌؛ معادل‌ فارسی‌: حزب‌ سوسیالیستی‌ رستاخیز عرب‌/ عربی‌)، حزب‌ طرفدار ایجاد دولتی‌ عربی‌ بر پایة‌ قوم‌گرایی‌ و وحدت‌ عربی‌
بعد - موسیقی (دانشنامه) [۱۰۷]     نام‌ فاصلة‌ میان‌ دو صوت‌ موسیقیایی‌ از لحاظ‌ زیر و بمی‌
بعد - نجوم (دانشنامه) [۱۰۸]     اصطلاح‌ نجومی‌
بعقوبه (دانشنامه) [۱۰۹]     (بعقوبا) شهری‌ قدیمی‌ در عراق‌
محمد بن حسین بعقوبی (دانشنامه) [۱۱۰]     محدث‌ و قاضیِ بَعقوبه‌ در اوایل‌ قرن‌ پنجم‌
بعل (دانشنامه) [۱۱۱]     واژة‌ کهن‌ سامی‌، یا حتی‌ سامی‌ آغازین‌ به‌ معنای‌ «مالک‌، صاحب‌، خداوند» که‌ در معنای‌ «خدای‌ محلی‌» (بارور کنندة‌ خاک‌)، و نیز «شوهر» در نظام‌ مردسالاری‌ رواج‌ و انتشاری‌ گسترده‌ یافته‌ است‌
بعلبک (دانشنامه) [۱۱۲]     شهر کوچکی‌ در مرکز لبنان‌
عبدالرحمان بن عبدالله بعلی (دانشنامه) [۱۱۳]     محدث‌ و فقیه‌ حنبلی‌ قرن‌ دوازدهم‌
بعیث (دانشنامه) [۱۱۴]     لقب‌ خِداش‌بن‌ بِشْر مُجاشِعی‌، شاعر هجاگوی‌ بصره‌
بغ (دانشنامه) [۱۱۵]     واژة‌قدیمی‌ایرانی‌به‌معنای‌خدا، ایزد، بخشندة] روزی‌[
بغا (دانشنامه) [۱۱۶]     کلمه‌ای‌در قرآن‌و لغت‌عرب‌، و مرادف‌زنا
بغازکوی (دانشنامه) [۱۱۷]     امروزه‌مرکز ناحیه‌ای‌وابسته‌به‌ولایت‌چوروم‌در ترکیه‌
بغایری (دانشنامه) [۱۱۸]     طایفه‌ای‌ترک‌از طوایف‌معروف‌ایل‌گرایلی‌خراسان‌
عبدالرزاق بغایری (دانشنامه) [۱۱۹]     از پیشگامان‌معاصرفن‌نقشه‌برداری‌و علم‌جغرافیا در ایران‌
بغای صغیر (دانشنامه) [۱۲۰]     از سرداران‌با نفوذ ترک‌در دربار خلفای‌عباسی‌
بغای کبیر (دانشنامه) [۱۲۱]     سردار ترک‌دربار خلفای‌عباسی‌در سده‌های‌دوم‌و سوم‌
پیمان بغداد (دانشنامه) [۱۲۲]     پیمان‌همکاری‌و نظامی‌میان‌ترکیه‌، عراق‌، انگلستان‌، پاکستان‌و ایران‌، منعقد در ۱۳۳۴ ش‌/ ۱۹۵۵
راه آهن بغداد (دانشنامه) [۱۲۳]     راه‌آهنی‌که‌استانبول‌(آسیای‌صغیر) را به‌بغداد (منطقة‌خلیج‌فارس‌) متصل‌می‌کند
مکتب بغداد (دانشنامه) [۱۲۴]     نهضت‌مهمّی‌در سبک‌نگارگری‌نسخه‌های‌خطی‌اسلامی‌که‌در اواخر قرن‌ششم‌به‌وجود آمد (گر چه‌تاریخ‌کهنترین‌آثار باقی‌ماندة‌این‌مکتب‌به‌پیش‌از قرن‌هفتم‌نمی‌رسد)
بغداد خاتون (دانشنامه) [۱۲۵]     دختر امیرالامرا امیر چوبان‌] /چوپان‌[ و خواهرزادة‌ابوسعید ایلخانی‌(حک : ۷۱۷ـ۷۳۶)
اسماعیل پاشا بغدادی (دانشنامه) [۱۲۶]     کتابشناس‌و زندگینامه‌نویس‌مشهور عثمانی‌
شکر بن احمد بغدادی (دانشنامه) [۱۲۷]     عالم‌، فقیه‌، متکلم‌و ادیب‌شیعی‌قرن‌سیزدهم‌و چهاردهم‌
مجدالدین ابوسعید شرف بن مؤید بغدادی (دانشنامه) [۱۲۸]     از عرفای‌اواسط‌قرن‌ششم‌و اوایل‌قرن‌هفتم‌
محمد بن سلیمان بغدادی (دانشنامه) [۱۲۹]     صوفی‌ماتُریدی‌در سدة‌دوازدهم‌و سیزدهم‌
محمد بن عبدالباقی بغدادی (دانشنامه) [۱۳۰]     ریاضیدان‌و فقیه‌حنبلی‌قرن‌پنجم‌و ششم‌
درویش علی بغدادی حائری (دانشنامه) [۱۳۱]     درویش‌علی‌بن‌الحسین‌بن‌علی‌بن‌محمد، عالم‌و ادیب‌و شاعر و مؤلف‌شیعی‌در قرن‌سیزدهم‌
داود بن سلیمان بغدادی نقشبندی (دانشنامه) [۱۳۲]     داودبن‌سلیمان‌بن‌برجیس‌، ادیب‌، دانشمند و متصوّف‌قرن‌سیزدهم‌
بغدان (دانشنامه) [۱۳۳]     نام‌ترکی‌مولداوی‌که‌به‌یاد بنیانگذار آن‌، چنین‌خوانده‌شده‌است‌
بغدو (دانشنامه) [۱۳۴]     فخرالدین‌بن‌علی‌بن‌قوش‌دَمیر التُرکی‌البغدادی‌(متوفی‌ ۶۸۵)، جانورشناس‌ترک‌
بغراج (دانشنامه) [۱۳۵]     نام‌سرزمین‌و قبیله‌ای‌ترک‌و زیدی‌مذهب‌
بغراس (دانشنامه) [۱۳۶]     قرارگاهی‌مهم‌مشرف‌بر انتهای‌گردنة‌بَیلان‌در سوریه‌
بغشور (دانشنامه) [۱۳۷]     شهری‌تاریخی‌در خراسان‌قدیم‌
مقرین بن محمد بغطوری (دانشنامه) [۱۳۸]     مورخ‌و تذکره‌نویسِ اِباضی‌
ابوالحسن علی بن عبدالعزیز بغوی (دانشنامه) [۱۳۹]     محدث‌و لغوی‌سدة‌سوم‌
ابوالقاسم عبدالله بن محمد بغوی (دانشنامه) [۱۴۰]     محدث‌بغدادی‌مشهور به‌ابن‌بنت‌مَنیع‌، در قرن‌سوم‌و چهارم‌
ابومحمد حسین بن مسعود بغوی فراء (دانشنامه) [۱۴۱]     مفسّر، محدّث‌و فقیه‌شافعی‌سدة‌پنجم‌و اوایل‌سدة‌ششم‌
بغی (دانشنامه) [۱۴۲]     واژه‌ای‌قرآنی‌و فقهی‌به‌معانی‌ظلم‌، فساد، طلب‌و خواستن‌، فجور، حسد، کِبْر و خودبزرگ‌بینی‌، تطاول‌و تجاوز از حدّ یا حقّ
بغیة الطلب (دانشنامه) [۱۴۳]     نوشتة‌کمال‌الدّین‌عمربن‌احمدبن‌ابی‌جرادَة‌حلبی‌مشهور به‌ابن‌عَدیم‌(۵۸۸ ـ ۶۶۰)، فقیه‌، قاضی‌، مورخ‌، ادیب‌، شاعر، خطاط‌، حافظ‌قرآن‌و سیاستمدار
ابوالحسن ابراهیم بن عمر بقاعی (دانشنامه) [۱۴۴]     ادیب‌، شاعر، مورخ‌ و مفسّر شافعی‌ قرن‌ نهم
بقال بازی (دانشنامه) [۱۴۵]     ، نوعی‌ نمایش‌ سنّتی‌ و مردمیِ خنده‌دار و شادی‌آورِ ایرانی‌ با مضمون‌ انتقادی
مظفر بقایی کرمانی (دانشنامه) [۱۴۶]     سیاستمدار، وکیل‌ مجلس‌ و رهبر حزب‌ زحمتکشان‌ ملت‌ ایران
ابوالعباس فضل بن عبدالملک بقباق (دانشنامه) [۱۴۷]     راوی‌ شیعی‌ در سدة‌ دوم
بقراط (دانشنامه) [۱۴۸]     نامدارترین‌ پزشک‌ روزگار باستان
بقیة الله (دانشنامه) [۱۴۹]     تعبیر قرآنی‌ و نیز از القاب‌ آخرین‌ امام‌ شیعه اثنی‌عشری‌
بکاول (دانشنامه) [۱۵۰]     چشندة‌ غذا، مأمور تدارکات‌ لشکر و صاحب‌ منصبی‌ نظامی
بکتاش ولی (دانشنامه) [۱۵۱]     صوفی‌ قرن‌ هفتم‌ و بنیانگذار طریقت‌ بکتاشیه‌ •
بکتغدی (دانشنامه) [۱۵۲]     حاجب‌ و سالار غلامانِ سلطان‌ محمود و مسعود غزنوی‌
بکرسوباشی (دانشنامه) [۱۵۳]     داروغة‌ بغداد به‌ هنگام‌ فتح‌ این‌ شهر به‌ دست‌ شاه‌ عباس‌ اول‌ صفوی‌ (حک: ۹۹۶ـ۱۰۳۸)
بکر بن عبدالله مزنی (دانشنامه) [۱۵۴]     مکنّی‌ به‌ ابوعبدالله‌، محدث‌ و فقیه‌ قرن‌ اول‌ و دوم
ابن ابی السرور بکری (دانشنامه) [۱۵۵]     نام‌ دو مورخ‌ عرب‌ از خاندانی‌ نامی‌ از مشایخ‌ مصری‌ طریقة‌ بَکریّه‌ (از فروع‌ طریقة‌ شاذلیه)
شیخ فرید بکری (دانشنامه) [۱۵۶]     دیوانی‌ و تذکره‌نویس‌ دربار بابریان
مصطفی بن کمال الدین بکری (دانشنامه) [۱۵۷]     ملقب‌ به‌ قطب‌الدین‌ و مُکنّی‌' به‌ ابوالمواهب‌، بنیانگذار فرقة‌ بکریّه‌ در طریقت‌ خلوتیّه
بکریه - منتسبان به ابوبکر (دانشنامه) [۱۵۸]     عنوان‌ کلی‌ برای‌ منتسبان‌ به‌ ابوبکربن‌ ابی‌ قُحافَه‌، نخستین‌ خلیفه
بکیر بن اعین (دانشنامه) [۱۵۹]     از مشهورترین‌ اصحاب‌ امام‌باقر و امام‌صادق‌ علیهماالسلام‌
مناخیم بگین (دانشنامه) [۱۶۰]     نخسـت‌ وزیر سابـق‌ اسـرائیل‌، از معروفترین‌ شخصیتهای‌ افراطی‌ صهیونیست‌ و رهبر گروه‌ دست‌ راستی‌ لیکود
بقاره (دانشنامه) [۱۶۱]     چادرنشینانی‌ عرب‌زبان‌ در سودان‌، ساکن‌ سرزمینهای‌ میان‌ دریاچة‌ چاد تا نیل‌ سفید، در فاصلة‌ ْ۹ و ْ۱۳ عرض‌ شمالی
ابوالحسن ابراهیم بن عمر بقاعی (دانشنامه) [۱۶۲]     ادیب‌، شاعر، مورخ‌ و مفسّر شافعی‌ قرن‌ نهم
بقال بازی (دانشنامه) [۱۶۳]     نوعی‌ نمایش‌ سنّتی‌ و مردمیِ خنده‌دار و شادی‌آورِ ایرانی‌ با مضمون‌ انتقادی
ابوالفضل محمد بن ابوالقاسم بقالی (دانشنامه) [۱۶۴]     زین‌المشایخ‌ و ابن‌بایجُوک‌؛ ادیب‌، فقیه‌ و مفسّر حنفی‌ در قرن‌ ششم
شیخ محمد بقای سهارنپوری (دانشنامه) [۱۶۵]     شیخ‌محمد، شاعر، نویسنده‌ و مورّخ‌ فارسی‌زبان‌ شبه‌ قاره‌، متخلص‌ به‌ بقا
مظفر بقایی کرمانی (دانشنامه) [۱۶۶]     سیاستمدار، وکیل‌ مجلس‌ و رهبر حزب‌ زحمتکشان‌ ملت‌ ایران
ابوالعباس فضل بن عبدالملک بقباق (دانشنامه) [۱۶۷]     راوی‌ شیعی‌ در سدة‌ دوم
بقط (دانشنامه) [۱۶۸]     اصطلاحی‌ در جهان‌ یونانی‌مآب‌ که‌ به‌ پیمانهای‌ ناظر به‌تعهدات‌ دو جانبه‌ و نیز پرداختهای‌ وابسته‌ به‌ آن‌ اطلاق‌ می‌شد
بقعه (دانشنامه) [۱۶۹]     بُقعه؛عنوان نوعی بنای آرامگاهی یا جز آن.
روزبهان بقلی (دانشنامه) [۱۷۰]     ابومحمدبن‌ ابی‌ نصربن‌ روزبهان‌ فسایی‌ شیرازی‌، معروف‌ به‌ «شیخ‌ شطّاح‌» و «شطّاح‌ فارس‌»، عارف‌ و دانشمند سدة‌ ششم‌ و هفتم‌ و سرسلسلة‌ روزبهانیان‌
بقوم (دانشنامه) [۱۷۱]     قبیله‌ای‌ در غرب‌ عربستان‌ که‌ برحسب‌ روایات‌ نسبشان‌ به‌ أَزْد • می‌رسد
بقیع الغرقد (دانشنامه) [۱۷۲]     نخستین‌ و کهنترین‌ گورستان‌ اسلامی‌ مدینه‌
بکتاشیه (دانشنامه) [۱۷۳]     طریقت‌ پیروان‌ حاجی‌ بکتاشِ ولی‌ • که‌ بالیم‌ سلطان‌ (متوفی‌ ۹۲۲) در واقع‌، به‌ اصول‌ آن‌ صورت‌ ثابتی‌ داد
بکتوزون (دانشنامه) [۱۷۴]     سپهسالار و حاجب‌ منصوربن‌ نوح‌ سامانی
کارل هاینریش بکر (دانشنامه) [۱۷۵]     اسلام‌شناس‌ و دولتمرد آلمانی
ابوعبید بکری (دانشنامه) [۱۷۶]     یکی‌ از بزرگترین‌ جغرافی‌دانان‌ و فضلای اندلسی‌ قرن‌ پنجم
محمدتوفیق بکری (دانشنامه) [۱۷۷]     بن‌ علی‌بن‌ محمد بکری‌ صدیقی‌ تیمی‌ عمری‌ سبط‌ آل‌ حسن‌، فقیه‌ و شاعر مصری‌ (۱۲۸۷ـ ۱۳۵۱)
بکریه - فرقه کلامی (دانشنامه) [۱۷۸]     فرقه‌ای‌ کلامی‌ که‌ پیرو بَکر، خواهرزادة‌ ابوعُبَیده‌ عبدالواحدبن‌ زید • بصری‌ (متوفی‌ پس‌ از۱۵۰) بودند
تل بکون (دانشنامه) [۱۷۹]     محَلی‌ در ۵ر۲ کیلومتری‌ جنوب‌غربی‌ تخت‌جمشید در ارتفاع‌ ۱۷۵۰متری‌ از سطح‌ دریا
بکیر بن ماهان (دانشنامه) [۱۸۰]     از داعیان‌ و مبلّغان‌ بزرگ‌ خاندان‌ عبّاسی‌
بگتگینیان (دانشنامه) [۱۸۱]     یکی‌ از خاندانهای‌ معتبر صاحب‌ اقطاع
بگراتیان (دانشنامه) [۱۸۲]     احتمالاً مهمترین‌ سلسلة‌ امیران‌ قفقازی‌ (در ارمنستان‌ مشهور به‌ بگراتونیها و در گرجستان‌ بگراتیونیها)
بگرمی (دانشنامه) [۱۸۳]     منطقه‌ای‌ در ساحل‌ راست‌ رود شاری‌ ، در جنوب‌ شرقی‌ دریاچة‌ چاد، که‌ تا قرن‌ سیزدهم‌/ نوزدهم‌کشور مسلمان‌ و سیاهپوست‌نشین‌ به‌ شمار می‌آمد
گرترود بل (دانشنامه) [۱۸۴]     بانوی‌ جهانگرد، سیاستمدار، باستان‌شناس‌ و نویسندة‌ انگلیسی‌
سیدی بلا (دانشنامه) [۱۸۵]     ابومحمد عبدالله‌بن‌ عَزّوز قُرَشی‌ شاذلی‌ از متصوفة‌ قرن‌ دوازدهم‌ هجری‌
بلادر (دانشنامه) [۱۸۶]     میوة‌ دو گیاه‌ متشابه‌ از جنس‌ آناکاردیوم‌ (خانوادة‌ بَلادُریان‌ )، دارای‌ دو گونة‌ «شرقی‌ » و «غربی‌ »، همیشه‌سبز، بومی‌ مناطق‌ حارّه‌
عبدالله بلادی (دانشنامه) [۱۸۷]     ملقب‌ به‌ مجتهد بلادی‌ بهبهانی‌بوشهری‌، عالمِ مبارز و کثیرالتألیف‌ و از مراجع‌ بوشهر در قرن‌ چهاردهم‌
ابوالحسن بلاذری (دانشنامه) [۱۸۸]     کاتب‌، ادیب‌، راوی‌ و از برجسته‌ترین‌ تاریخنگاران‌ اسلامی‌ در سدة‌ سوم‌
بلاساغون (دانشنامه) [۱۸۹]     از پایتختهای‌ خاقانهای‌ ترک‌ آسیای‌ مرکزی‌ در قرن‌ اول‌ و دوم‌
بلاسگان (دانشنامه) [۱۹۰]     جاینام‌ فارسی‌ مختوم‌ به‌ ـ اَگان‌ (ـ اَکان‌) به‌ معنای‌ سرزمین‌ بلاس‌
رژیس بلاشر (دانشنامه) [۱۹۱]     خاورشناس‌ و عربی‌دان‌ فرانسوی‌
بلاشگرد (دانشنامه) [۱۹۲]     نام‌ مکانهای‌ مختلف‌ منتسب‌ به‌ بلاش‌
بلاط - دربار (دانشنامه) [۱۹۳]     معرّب‌ دو واژة‌ لاتینی‌ و یونانی‌
بلاط - شهر (دانشنامه) [۱۹۴]     بندری‌ تجاری‌ و شهری‌ مهم‌ در آسیای‌ صغیر که‌ بر فراز خرابه‌های‌ شهر باستانی‌ میلِت‌ ] میلتوس‌ [ ساخته‌شده‌ بود
بلاط الشهدا (دانشنامه) [۱۹۵]     (یا غزوة‌البلاط‌) نامی‌ است‌ که‌ مورخان‌ مسلمان‌ به‌نبرد پواتیه‌ داده‌اند
بلاطنس (دانشنامه) [۱۹۶]     نام‌ قدیمی‌ قلعه‌ای‌ در سوریه‌ که‌ امروزه‌ ویرانة‌ آن‌ به‌ قَلعَة‌المُهَیلَبَه‌ مشهور است‌
بلاغت (دانشنامه) [۱۹۷]     از فنون‌ ادبی‌، و در زبان‌ فارسی‌ به‌ مفهوم‌ شیوایی‌ و رسایی‌ سخن‌
آل بلاغی (دانشنامه) [۱۹۸]     از خاندانهای‌ قدیم‌ علمی‌ شیعه‌
محمدجواد بلاغی (دانشنامه) [۱۹۹]     مفسر، متکلم‌، شاعر و نویسندة‌ بزرگ‌ شیعة‌ امامی‌ در قرن‌ چهاردهم‌
بلال بن حارث (دانشنامه) [۲۰۰]     صحابی‌ و محدث‌
بلال بن رباح (دانشنامه) [۲۰۱]     صحابی‌ و مؤذّن‌ پیامبر اکرم‌ صلّی‌اللّه‌ علیه‌وآله‌وسلّم‌
بلاوات (دانشنامه) [۲۰۲]     دهکدة‌ کوچکی‌ در حدود ۲۵ کیلومتری‌ جنوب‌ خاوری‌ موصل‌، بر سر راه‌ دِیر ماربِهنام‌ به‌ قَراقوش‌
ویلفرد اسکاون بلانت (دانشنامه) [۲۰۳]     شاعر و جهانگرد و سیاستمدار انگلیسی‌
بلاول لاهوری (دانشنامه) [۲۰۴]     از مشایخ‌ قادریه‌ و از عالمان‌ حنفی‌ شبه‌ قاره‌ در قرن‌ دهم‌ و یازدهم‌
بلای (دانشنامه) [۲۰۵]     معرّبِ پولی‌ نام‌ دژی‌ قدیمی‌ در جنوب‌ اسپانیا که‌ امروزه‌ شهر کوچک‌ آگوئیلار دلا فرونتیرا ، در ایالت‌ قرطبه‌ ، در فاصلة‌ حدود بیست‌ کیلومتری‌ شمال‌ غربی‌ قَبْرَه‌ و اِلیشانه‌ ، در محل‌ آن‌ قرار دارد (به‌ نوشتة‌ دُزی‌،۱۸۸۱، ج‌ ۱، ص‌ ۳۰۷، با استناد به‌اطلاعات‌ حاصل‌ از فرمانی‌ متعلّق‌ به‌ ۶۵۶/ ۱۲۵۸)
بلباس (دانشنامه) [۲۰۶]     اتحادیه‌ای‌ مرکب‌ از چند طایفة‌ بزرگ‌ کرد در شمال‌ غربی‌ ایران‌ و شمال‌ شرقی‌ عراق‌ که‌ حکام‌ آن‌ با عنوان‌ موروثی‌ مَزین‌ (مَزِن‌) شناخته‌ می‌شدند
بلبل (دانشنامه) [۲۰۷]     پرندة‌ معروف‌ به‌ خوشخوانی‌ و تعشّق‌ به‌ «گُل‌» (= گُلِ سرخ‌، گُلِ سُوری‌)
اشرف دیری بلبل (دانشنامه) [۲۰۸]     شاعر فارسی‌گوی‌ کشمیر
بلبل شاه کشمیری (دانشنامه) [۲۰۹]     عارف‌ و صوفی‌ قرن‌ هشتم‌
غیاث الدین بلبن (دانشنامه) [۲۱۰]     ممتازترین‌ سلطان‌ از سلسلة‌ سلاطین‌ مملوک‌ دهلی‌
بلبیس (دانشنامه) [۲۱۱]     شهری‌ قدیمی‌ در مصر
ت (دانشنامه) [۲۱۲]     یکی‌ از همخوانها و چهارمین‌ حرف‌ از الفبای‌ فارسی‌ و سومین‌ حرف‌ از الفبای‌ عربی‌ و بیست‌ و دومین‌ حرف‌ در ترتیب‌ ابجدی‌، که‌ آن‌ را تِ، تا، تاء منقوط‌، تاء مثناة‌ فوقانی‌ (دو نقطه‌) و تای‌ قَرَشَتْ گفته‌اند
تأبط شراً (دانشنامه) [۲۱۳]     لقب‌ یکی‌ از شاعران‌ «صعلوک‌» (راهزن‌) در دوران‌ جاهلیت‌
تابعیت (دانشنامه) [۲۱۴]     اصطلاحی‌ در حقوق‌ بین‌الملل‌ خصوصی‌، به‌ معنای‌ عضویت‌ فرد در جمعیت‌ تشکیل‌دهندة‌ دولت‌
تابعین (دانشنامه) [۲۱۵]     افرادی‌ که‌ با یک‌ یا چند تن‌ از صحابه‌ ملاقات‌ یا مصاحبت‌ کرده‌اند
تابوت - صندوق عهد (دانشنامه) [۲۱۶]     واژه‌ای‌ در قرآن‌ کریم‌ و تورات‌ و انجیل‌ به‌ معنای‌ صندوق‌ عهد
تابوت - صندوق مردگان (دانشنامه) [۲۱۷]     صندوقی‌ برای‌ حمل‌ و نگهداری‌ و دفن‌ مردگان‌
تات (دانشنامه) [۲۱۸]     اصطلاحی‌ که‌ ترکان‌ قدیم‌ به‌ بیگانگانِ مقیم‌ سرزمینهای‌ خود اطلاق‌ می‌کرده‌اند
تاتار (دانشنامه) [۲۱۹]     نام‌ برخی‌ از اقوام‌ صحرانورد آسیای‌ شمالی‌ و مرکزی‌، که‌ از قرن‌ هفتم‌ به‌ همة‌ اقوام‌ مغول‌ و ترک‌ تشکیل‌دهندة‌ سپاه‌ چنگیزخان‌ و اخلافش‌ در غرب‌ آسیا و اروپا اطلاق‌ شده‌ است‌
تاتارستان (دانشنامه) [۲۲۰]     جمهوری‌ خودمختار در فدراسیون‌ روسیه‌
تاتوره (دانشنامه) [۲۲۱]     جنسی‌ از تیرة‌ بادنجانیان‌ ، شامل‌ تقریباً پانزده‌ نوع‌/ گونه‌ گیاه‌ علفی‌ یکساله‌، چند ساله‌ یا درختچه‌ مانند ، کمابیش‌ زهرناک‌، دارای‌ گُلهای‌ پیوستهْ گلبرکِ شیپورآسا، بیشتر سفید یا بنفش‌؛ بعض‌ گونه‌ها خواصّ دارویی‌ و (همچون‌ افیون‌ و بَنگ‌ • ) تخدیری‌ دارند، و بعض‌ دیگر را به‌خاطر گلهای‌ بزرگ‌ اندکی‌ خوشبوی‌ آنها در خانه‌ها و باغها می‌پرورند
تاج - سرپوش (دانشنامه) [۲۲۲]     سرپوش‌ یا حلقه‌ای‌ زینتی‌ معمولاً از زَر و جواهرنشان‌ که‌ مَلِکان‌، مَلِکه‌ها و مانند آنان‌ در بعض‌ آیینهای‌ رسمی‌ به‌ عنوان‌ نمادِ سلطنت‌ بر سَر می‌گذارند
تاج - کاخ (دانشنامه) [۲۲۳]     کاخی‌ در شرق‌ بغداد از اواخر قرن‌ سوم‌
جلال تاج اصفهانی (دانشنامه) [۲۲۴]     خوانندة‌ بلند آوازة‌ موسیقی‌ ایرانی‌
تاج الدین علیشاه جیلانی (دانشنامه) [۲۲۵]     وزیر ایرانیِ سلطان‌ محمد خدابنده‌ اولجایتو (حک : ۷۰۳ـ۷۱۶) و سلطان‌ ابوسعید بهادرخان‌ (حک : ۷۱۶ـ۷۳۶)
تاج السلطنه (دانشنامه) [۲۲۶]     دوازدهمین‌ دختر ناصرالدین‌شاه‌
تاج العلی علوی (دانشنامه) [۲۲۷]     نَسَب‌شناس‌، عالم‌، شاعر و مفسر شیعی‌ در قرن‌ ششم‌ و هفتم‌
تاج القراء کرمانی (دانشنامه) [۲۲۸]     ابوالقاسم‌ برهان‌الدّین‌ محمودبن‌ حمزه‌ ، فقیه‌، نحوی‌، مفسر و مُقری‌ شافعی‌ در قرن‌ پنجم‌
تاج المآثر (دانشنامه) [۲۲۹]     کتابی‌ تاریخی‌ به‌فارسی‌ تألیف‌ صدر (تاج‌ یا نظام‌) الدین‌ حسن‌ نظامی‌ نیشابوری‌، مشتمل‌ بر تاریخ‌ پادشاهان‌ دهلی‌ از ۵۸۷ تا ۶۱۴
تاج الملک ابوالغنائم (دانشنامه) [۲۳۰]     از رجال‌ و وزرای‌ ملکشاه‌ سلجوقی‌ (حک : ۴۶۵ـ ۴۸۵)
تاجر (دانشنامه) [۲۳۱]     کسی‌ که‌ سرمایة‌ خود را در خریدوفروش‌ و ورود و صدور کالاها به‌ کار اندازد
تاجریزی (دانشنامه) [۲۳۲]     نامی‌ که‌ در فارسی‌ به‌ چندین‌ نوع‌/گونه‌ از جنس‌
عبدالله تاج کاظمینی (دانشنامه) [۲۳۳]     از واعظان‌ خوشخوان‌ و ردیفدان‌ اواخر عهد قاجار و سه‌ دهة‌ بعد
تاج محل (دانشنامه) [۲۳۴]     مجموعة‌ آرامگاهی‌ در هند
تاجنامه (دانشنامه) [۲۳۵]     عنوانی‌ که‌ خاورشناسان‌ به‌ برخی‌ از آثار ترجمه‌ شدة‌ دورة‌ ساسانی‌ به‌ عربی‌، با موضوع‌ مملکتداری‌ یا سخنان‌ و شرح‌حال‌ شاهان‌، داده‌اند
تاج نیشابوری (دانشنامه) [۲۳۶]     واعظ‌ خوش‌آواز و ردیف‌دان‌ دورة‌ ناصری‌ تا اواخر قاجار
تاجوره (دانشنامه) [۲۳۷]     بندری‌ کوچک‌ در خلیجی‌ به‌ همین‌ نام‌ در جمهوری‌ جیبوتی‌، و مقرّ «دردرِ » (سلطانِ) تاجوره‌، یکی‌ از رؤسای‌ سنّتی‌ عَفَر
تاجه (دانشنامه) [۲۳۸]     همراه‌ رودهای‌ ابرو / اِبرُه‌، دویره‌ و گواذالکیویر (الوادی‌الکبیر)، یکی‌ از بزرگترین‌ رودهای‌ شبه‌جزیرة‌ ایبری‌ است‌
تاجیک (دانشنامه) [۲۳۹]     قومی‌ مسلمان‌ و فارسی‌زبان‌ از نژاد آریایی‌، قدیمترین‌ ساکنان‌ آسیای‌ مرکزی‌ و افغانستان‌ و ناحیة‌ سین‌کیانگ‌ چین‌، و عمده‌ترین‌ جمعیت‌ جمهوری‌ تاجیکستان‌ • در سدة‌ چهاردهم‌
تاجیکستان (دانشنامه) [۲۴۰]     کشوری‌ در جنوب‌ شرقی‌ آسیای‌ مرکزی‌
تاجیه (دانشنامه) [۲۴۱]     از مدارس‌ شافعیان‌ در بغداد
تادلا (دانشنامه) [۲۴۲]     منطقة‌ وسیعی‌ در مرکز مراکش‌
ابراهیم بن محمد تادلی (دانشنامه) [۲۴۳]     محقق‌ مراکشی‌ بویژه‌ در زمینة‌ موسیقی‌
علی بن موسی تادلی (دانشنامه) [۲۴۴]     صاحب‌ آثاری‌ در ریاضیات‌ و احکام‌ نجوم‌
تار (دانشنامه) [۲۴۵]     نوعی‌ ساز زهی‌ ـ زخمه‌ای‌ ایرانی‌
محمود تارابی (دانشنامه) [۲۴۶]     رهبر قیامی‌ در بخارا در سدة‌ هفتم‌
تارودانت (دانشنامه) [۲۴۷]     شهری‌ در منطقة‌ سوس‌ در جنوب‌ مراکش‌ واقع‌ در َ۳۱ ْ۳۰ عرض‌ شمالی‌ و َ۵۵ ْ۸ طول‌ غربی‌ و ارتفاع‌ ۲۵۰ متر
تاریخ آصفجاهیان (دانشنامه) [۲۴۸]     کتابی‌ فارسی‌ در بارة‌ دودمان‌ آصفیه‌، آخرین‌ سلسلة‌ شیعة‌ حاکم‌ بر هند (۱۱۳۷ـ ۱۳۶۸)، و رویدادهای‌ دورة‌ سلطنت‌ آنان‌، تألیف‌ غلامحسین‌ خان‌زمان‌خان‌ (متوفی‌ ۱۲۶۰)
تاریخ ابوالفداء (دانشنامه) [۲۴۹]     کتابی‌ تاریخی‌ به‌ عربی‌ از ابوالفداء عمادالدین‌ اسماعیل‌بن‌علی‌بن‌محمود ایوبی‌، حکمران‌ حَماة‌ (حک : ۷۱۰ـ۷۳۲)
تاریخ ادبی ایران (دانشنامه) [۲۵۰]     کتابی‌ در بارة‌ ادبیات‌ فارسی‌ و شرح‌ احوال‌ و آثار شاعران‌ و نویسندگان‌ ایرانی‌، تألیف‌ ادوارد گرانویل‌ براون‌، خاورشناس‌ انگلیسی‌
تاریخ ادبیات در ایران (دانشنامه) [۲۵۱]     کتابی‌ در بارة‌ تاریخ‌ ادبیات‌ ایران‌ در دورة‌ اسلامی‌، تألیف‌ ذبیح‌اللّه‌ صفا
التاریخ الباهر فی الدولة الاتابکیه (دانشنامه) [۲۵۲]     کتابی‌ در تاریخ‌ محلی‌ به‌ عربی‌، در بارة‌ خاندان‌ عمادالدین‌ زنگی‌، تألیف‌ عزالدین‌ ابوالحسن‌ علی‌ مشهور به‌ ابن‌اثیر •
تاریخ الحکماء (دانشنامه) [۲۵۳]     کتابی‌ به‌ عربی‌ در بارة‌ سوانح‌ زندگی‌ و آثار فیلسوفان‌، منجمان‌، ریاضیدانان‌ و اطبای‌ یونانی‌ و اسلامی‌، نوشتة‌ قفطی‌ •
تاریخ الفی (دانشنامه) [۲۵۴]     کتابی‌ مهم‌ در تاریخ‌ عمومی‌ هزارسالة‌ سرزمینهای‌ اسلامی‌ به‌ فارسی‌
تاریخ انقلاب آذربایجان و بلوای تبریز (دانشنامه) [۲۵۵]     کتابی‌ در بارة‌ وقایع‌ جنبش‌ مشروطه‌ در ایران‌، تألیف‌ محمدباقر ویجویه‌/ ویجویه‌ای‌


رده‌های این صفحه : عناوین دانشنامه جهان اسلام




جعبه ابزار