کلمه «عذاب» به معنای شکنجه و عقوبت است. مراد، کیفرهای دردناک دنیوی و اخروی ملحدان، منافقان و فاسقان است. خداوندحکیم آدمی را برای بندگی خویش آفریده و به او توان انتخاب و اختیار بخشیده است. کسانی که از روی اختیار راه بندگی در پیش گیرند، به کمال میرسند و در آن سرای، از نعمتها و پاداشهای بیکران الهی بهره میبرند؛ امّا کسانی که از بندگی خدا روی برتابند و راه زشتکاران و گناه و نافرمانی در پیش گیرند، از تقرب به خدا باز میمانند و دچار خشم و غضب و کیفر الهی میشوند. اینان در عالم برزخ و محشر و آخرت، گرفتار کیفر عقاید و رفتارها و اعمال خویش خواهند بود.
مراد، مجموعهای از کیفرها است که روح و جان آدمی را میآزارند. این کیفرها به ظاهر اثری مستقیم بر جسم نمینهند. نیز محتمل است که بر روح و جسم -هر دو- اثر نهند. برخی از کیفرهای روحانی عبارتاند از: غم و اندوه جانکاه و حسرت بیپایان،
از برخی آیات قرآنی برمیآید که عذاب دوزخ چنان دردآور و جانکاه است که گناهکار حاضر است فرزندان و همسر و خویشان و همه زمینیان را فدا کند و در برابر، از عذاب رهایی یابد.
از سختترین عذابهای جسمانیِ دوزخیان، خوردن و نوشیدن است. آنان بر اثر خوردن و آشامیدن آنچه برایشان فراهم شده است، به سختی دچار درد و رنج میشوند. از آن خوردنیها و آشامیدنیها است: زقوم یا میوهتلخ،
