عبدالرزاقخان بغایری (مقالهدوم)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
عبدالرزاقخان بغایری، دانشمند قرن چهاردهم هجری، در
اصفهان زاده شد و در
دارالفنون مهندسی خواند. او نقشهٔ ایران، کرهٔ جغرافیایی و تقویم دارالفنون را تهیه کرد و سالها در تعیین مرزهای کشور نقش داشت. بغایری در
ادبیات،
نجوم و
جغرافیا مهارت داشت، کتابهای متعدد تألیف کرد و سرانجام در ۱۳۷۲ق درگذشت.
سرتیپ میرزا عبدالرّزاق خان بغایری بن ملاّ محمّدمحسن بن کرمعلی بن فتحعلی بن محمّدقاسم خان بغایری
[شمتابادی سبزواری
] عالم ادیب ریاضی محقّق رجالی
[جغرافی دان و دانشمند عالیقدر قرن چهاردهم هجری
] در چهارشنبه ۲۲ محرم سال ۱۲۸۶ق در اصفهان و به نوشته برخی نویسندگان در
سبزوار متولّد شده در کودکی به همراه خانواده به
طهران آمد.
بغایری، قواعد
ادبیات عرب را از پدر آموخت و در دارالفنون تحصیل کرده و به خصوص از
میرزا عبدالغفار نجم الدوله از اساتید آن مدرسه بهره بسیار گرفت و در رشته مهندسی فارغ التحصیل شد. سپس به تدریس در مدرسه علوم سیاسی و نظام مشغول شد و مدرسه خرد را تاسیس کرد. او با زهرا خانم دختر
میرزا محمّدحسین فروغی ازدواج کرد.
وی پس از ساختن یک
کره جغرافیایی و اهداء آن به
ناصرالدّین شاه به درجه سرتیپی نائل شد.
از مهمترین اقدامات بغایری:
• ساختن کره جغرافیایی و سماوی.
• ترسیم نقشه ایران.
• ترسیم نقشه جامع تهران، کمک به استخراج تقویم دارالفنون که در
پاریس چاپ میشد.
• استخراج
قبله ۱۴۰۰ نقطه شهرهای معروف جهان.
• ثبت آب و هوای ایران با بارومتر و
سانتی گراد به مدت ۴۵ سال.
• تعیین
انحراف قبله بود.
او سالها در سرحدات مامور تعیین خط مرزی و ترسیم نقشه آنها بود.
میرزا عبدالرزاق خان بغایری در ادبیات، نجوم، ریاضیات، جغرافیا و تاریخ مهارت داشت
بغایری، سرانجام در شنبه ۵
شعبان سال ۱۳۷۲ق وفات یافت. و در آرامگاه خانوادگی فروغی در
ابن بابویه در شهر ری مدفون شد. پدرش از عرفای عهد و از نوادگان دختری
ملاّ محراب گیلانی بود.
بغایری کتب چندی تالیف نموده که از آن جمله است:
۱. «اسامی و اصطلاحات کره جغرافیایی» مطبوع.
۲. «اصول علم جغرافیا»، چاپ شده در سال ۱۳۲۷ق.
۳. «تاریخ جدولی»، از تمام سلسلههای خلفاء، پادشاهان، امراء و رجال دوره اسلامی.
۵. «تطبیق تقویمهای شمسی و قمری و میلادی.
۶. «جغرافیای ابتدائی» یا «جغرافیای پنج قطعه عالم برای مدارس ابتدائی و متوسطه» که در سال ۱۳۲۷ق چاپ شده است.
۷. «جغرافیای مفصّل برای مدارس عالی» مطبوع.
۸. «فرهنگ جغرافیایی ایران» در ۳۲ جلد
۹. «فهرست اقالیم خمسه» که ترجمهای از یک کتاب جغرافیایی از نویسندهای آمریکایی است و
میکروفیلم آن به ضمیمه کتاب «
افضل التواریخ» در کتابخانه مرکزی دانشگاه طهران موجود است.
۱۰. «قبله» (جدول انحراف قبله در شهرها و ممالک دنیا)
۱۱. «لغات متفرقه» که فرهنگ لغات لهجههای مرزهای ایران است و به خط مؤلّف به شماره ۹۶۹۰ در
کتابخانه آیت اللّه مرعشی در
قم موجود است.
۱۲. «ما مهندس داریم» .
۱۳. «معرفه القبله» (که در سال ۱۳۷۲ق چاپ شده و مؤلّف شرح حال خود را در آن کتاب آورده است.)
۱۴. «نقشه ایران» که در سال ۱۳۵۶ق چاپ شده است.
۱۵. «نقشه تفصیلی سرحدات ایران».
• مهدوی، سیدمصلحالدین، اعلام اصفهان، ج۱، ص۲۲۶.
