شهادت (فرهنگ شیعه)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
شهادت در اصطلاح دینی، به معنای جان‌باختن آگاهانه و خالصانه در
راه خدا و
جهاد با دشمنان
دین است.
شهادت واژه‌ای که اگرچه با این معنا در
قرآن نیامده و از تعابیری چون
(قُتِلوا في سَبيلِ اللَّهِ)
برای آن استفاده شده، اما در
احادیث معصومین (علیهم‌السلام) فراوان به‌کار رفته است.
شهادت بالاترین و با‌عزت‌ترین نوع
مرگ است و شهدا نزد
خداوند زنده و روزی‌خورند، از
گناهان پاک می‌شوند، حق
شفاعت دارند و در صورت کشته‌شدن در معرکه نبرد، نیازی به
غسل و
کفن ندارند.
در فرهنگ شیعه به دلیل شهادت تمامی
امامان معصوم (علیهم‌السلام)، شهادت از والاترین ارزش‌ها و مقامات معنوی به شمار می‌رود.
شهادت در اصطلاح دینی، جان باختن در راه خدا، یا به معنای گواهى دادن است.
شهادت، حضور همراهِ مشاهده است که این حضور یا به بَصَر است و یا به
بصیرت.
در اصطلاح دینی، شهادت آن است که آدمی به راه خداوند و در جهاد با دشمنان خداوند جان بازَد.
این‌که چرا چنین کسی را «شهید» می‌نامند، یا برای این است که پس از شهادت،
فرشتگان بر بالین او حضور می‌یابند و یا به این است که
روح شهید پس از شهادت به محضر پروردگار مشرّف می‌شود.
در قرآن کریم هیچ‌گاه واژه «شهید» به معنای اصطلاحی‌اش نیامده است. قرآن برای اشاره به شهید، از تعبیراتی همچون
(قُتِلوا في سَبيلِ اللَّهِ)
سود برده است.
امّا واژه شهید با معنای اصطلاحی‌اش، در احادیث
رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) و امامان معصوم، فراوان به کار رفته است.
مصداق حقیقی شهادت، کشته شدن در معرکه جهاد با دشمن دین است؛ امّا در
روایات آمده است که جان باختن در برخی حالات دیگر نیز
اجر و ارج شهادت دارد؛ مثلًا کسی که به حال دوستی و
حبّ آل محمّد از دنیا برود، یا کسی که در حال دفاع از
جان،
مال یا
ناموس خویش کشته شود، اجر شهید می‌بَرَد.
شهید، آگاهانه و خالصانه،
حق را یاری می‌کند و به
باطل هجوم می‌برد و جان خویش را به مخاطره می‌اندازد و از این رو، شهادت را مرگ با عزّت یا شرافتمندانه‌ترین مرگ دانسته‌اند.
شهادت در مذهب شیعیان جایگاهی بس والا دارد.
یازده امام معصوم شیعه همگی به گونه‌ای شهید شده و هیچ یک با مرگ طبیعی از دنیا نرفته‌اند.
امام نخست شیعیان،
حضرت علی بن ابی‌طالب (علیه‌السلام) چون هنگامه شهادتش فرا می‌رسد، می‌فرماید: «به خدای
کعبه که
رستگار شدم!»
و از القاب مشهور
امام حسین (علیه‌السلام)، «
سیّد الشّهداء» است.
این نشان از ارجی است که شیعیان بر شهادت می‌نهند. در نظرگاه شیعه، شهیدان در آن جهان مقاماتی بس والا دارند. آنان همان دَم که جان می‌بازند، از همه
گناهان پاک می‌گردند.
در قرآن نیز به صراحت از
منزلت ویژه شهیدان یاد شده و آمده است که آنان نزد پروردگارشان به سر می‌برند و روزی می‌خورند.
حقّ شفاعت بعد از پاکان والامقامی همچون پیامبران و عالمان، به شهیدان نیز رسیده است و بنابراین، آنان می‌توانند از دیگران پیش خداوند متعال شفاعت کنند.
از ویژگی‌های شهیدان این است که بدن آنان- اگر در
معرکه جهاد زخم خورند و همانجا جان بازند- نیازمند غسل و کفن نیست و بدن شهید در چنین حالتی،
پاک است.
کتاب فرهنگ شیعه، تالیف شده توسط جمعی از نویسندگان، ص۳۱۵-۳۱۷.
