• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

سید محمدعلی علوی گرگانی

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



آیت الله علوی گرگانی
آیت‌الله‌العظمی سیدمحمدعلی علوی حسینی گرگانی، از مراجع تقلید شیعه و فقهای حوزه علمیه قم در عصر حاضر می‌باشد.


۱ - مقدمه

[ویرایش]

صفحات زرّین کتاب پربرگ تاریخ، مردان بزرگی را به ما می‌نماید که در راه نجات انسان‌ها از گرداب فساد و منجلاب بدبختی و گمراهی از هیچ کوششی فروگذار نکردند. مردانی که زندگی پربار خویش را وقف هدایت بشر نمودند. پیامبران الهی و اوصیاء آنان قافله‌سالار این گروهند. آنان در تاریخ بشریت جلودار روشنی و آگاهی بوده و در رشد و اعتلای ارزش‌های انسانی برترین مرتبه را به خود اختصاص دادند. عقل‌ها را برانگیختند و مردم را از سستی و نادانی به تلاش و تفکر و ایمان فرا خواندند و سر خویش بر سر این هدف نهادند.
عالمان دین نیز ادامه‌دهندگان همین راهند و مانند پیامبران الهی در راه هدایت‌گری و نبرد با جهل و نادانی و فساد و بی‌دینی گام نهادند و مشعل فروزان هدایت را به دست گرفته و راه پر پیچ و خم تاریخ را در برابر ظلمت‌زدگان روشن نمودند.
به راستی آنان مصداق اتمّ (العلماء ورثة الانبیاء) و آینه تمام‌نمای (الفقهاء اُمناء الرسل) و (المؤمنون الفقهاء حصون الاسلام) می‌باشند. آنان در راه رساندن پیام رسولان خدا و گسترش مرام خاتم پیامبران تمام توان خویش را به کار گرفتند و آن را از تمام آفت‌ها و گزندها مصون داشتند و از رنج و بلا نهراسیدند و در این راه، فقر و غربت و بیماری و تبعید و اسارت و شهادت آنان را از هدف خود باز نداشت.
سپاس خدای را که این ستارگان فروزان هماره خوش درخشیدند و نور پاشیدند و هدایت نمودند، و با غروب آفتاب عمر یکی از آنان است که خداوند، دیگر کسان را به جایش برمی‌گمارد و وظیفه خطیر «بیان احکام حلال و حرام» را بر عهده‌شان وا می‌نهد. آن‌چنان‌که خداوند بزرگ فرمود: (ما ننسخ من آیة او ننسها نات بخیر منها او مثلها)
پس از درگذشت اندوه‌بار مراجع بزرگ تقلید حوزه‌های علمیه قم و نجف اشرف، اینک شاهد درخشش اختران تابناک فقاهت در آسمان حوزه علمیه قم هستیم «والحمدللّه»، که یکی از ایشان فقیه اهل‌بیت عصمت و طهارت حضرت آیت‌اللَّه العظمی آقای حاج سیدمحمدعلی علوی حسینی گرگانی» (مدظلّه‌العالی) است، که در این مجال کوتاه نگاهی بر زندگانی ایشان می‌افکنیم و تفصیل را به وقتی دگر وامی‌نهیم.

۲ - خاندان

[ویرایش]

پدر بزرگوار ایشان، آیت‌اللَّه آقای حاج سیدسجاد علوی گرگانی (طاب‌ثراه)‌ نخستین شخصیت علمی منطقه «گرگان و دشت» و از مشهورترین علمای استان مازندران به شمار می‌رفت. وی در سال ۱۳۲۲ق در یکی از روستا‌های گرگان - النگ - در خانه آقا سیدقاسم - که مردی دائم‌الذکر و متهجد و مؤمن و متدین بود و پسر دار نمی‌شد و با توسلات و ادعیه و اذکار فراوان، خداوند این پسر را در ۶۵ سالگی‌اش بدو بخشید و پس از چند سال هم چشم از جهان فرو بست - به دنیا آمد. در حالیکه نوجوان بود، تندباد اجل، گوهر پدر و مادرش را به فاصله سه روز از کَفَش ربود و سرپرستی وی را مرحوم آیت‌اللَّه حاج ملا محمد‌هاشم کبیر کردکویی به عهده گرفت و مقدمات و ادبیات و بخشی از علوم دینی را از او آموخت. در سال ۱۳۴۴ق، به مشهد مقدس عزیمت نمود و نزد اساتید بنامِ حوزه علمیه آن شهر مانند حضرات آیات: میرزا مهدی اصفهانی، ملا‌هاشم خراسانی، فاضل بسطامی و ادیب نیشابوری اوّل، سطوح عالیه را فرا گرفت. در ۱۳۴۷ق به حوزه علمیه قم مهاجرت کرد و در محضر آیات عظام: حاج شیخ عبدالکریم حایری یزدی، حاج شیخ محمدعلی حایری قمی، حاج میرزا محمد فیض قمی، حاج شیخ ابوالقاسم قمی، میرزا محمدعلی شاه‌آبادی و میرزا محمد ثابتی همدانی (قدس‌اللَّه‌اسرارهم) زانوی ادب به زمین زد و فقه و اصول و حکمت و کلام را فرا گرفت در سال ۱۳۵۳ ق، به توصیه استاد بزرگوارش آیت‌اللَّه حایری یزدی به نجف اشرف رفت و مبانی علمی خویش را نزد آیات عظام: سیدابوالحسن اصفهانی، شیخ محمدکاظم شیرازی، محقق اصفهانی و آقاضیاء عراقی استوار ساخت و سخت مورد توجه آیت‌اللَّه سیدابوالحسن اصفهانی قرار گرفت و همزمان به تدریس سطوح عالیه پرداخت (که از جمله شاگردانش در نجف، حضرات آیات: شیخ محمدابراهیم و شهید شیخ مرتضی بروجردی - فرزندان آیت‌اللَّه العظمی حاج شیخ علی‌محمد بروجردی -، و حاج میرزا علی محدث‌زاده و حاج میرزا محسن محدث‌زاده - فرزندان محدث بزرگوار حاج شیخ عباس قمی (رحمة‌الله‌علیه) و مرحوم شهید نواب صفوی بودند) وی، پس از ۱۲ سال اقامت در نجف، بنا به تقاضای فراوان مردم گرگان از آیت‌اللَّه سیدابوالحسن اصفهانی و امر معظم‌له، در ۱۳۶۵ق رهسپار ایران شد و در حوزه علمیه قم رحل اقامت افکند و به تدریس سطوح عالیه فقه و اصول پرداخت (که از جمله شاگردانش مرحوم آیت‌اللَّه حاج‌آقا شهاب اشراقی بوده است). پس از چندی، با اصرار مردم متدین گرگان و امرِ آیت‌اللّه العظمی بروجردی، در ۱۳۶۶ق به گرگان بازگشت و به اقامه جماعت و تبلیغ دین (در مسجد جامع)، تدریس علوم دینی (در مدرسه عمادیه) که از جمله شاگردانش فهرست‌نگار مشهور مرحوم استاد محمدتقی دانش‌پژوه، و فرزندان بزرگوارش، و حضرات آیات: طاهری گرگانی و جناتی شاهرودی بوده‌اند، بنای حسینیه‌ها و مساجد و امامزادگان (که تعداد آنها به ۲۰۰ بنا می‌رسد)، تفسیر قرآن - که چهار بار آن را به صورت کامل تفسیر نمود - و گره‌گشایی از مشکلات مردم و حلّ و فصل امور عامه پرداخت. وی به واسطه دارا بودن ملکات فاضله اخلاقی و مقام علم و دانش و تقوا، و بیان شیوا در مواعظ و نصایح و تفسیر قرآن، مورد توجه علما و مردم آن منطقه - از شیعه و سنّی - قرار گرفته و در فقه و تفسیر و اخلاق، گوی سبقت را از همگنان ربوده بود. او در پنجم ربیع‌الثانی ۱۴۰۷ق بدرود حیات گفت و جهانی از علم و معرفت را با خود به خاک برد.
[۱] شریف رازی، محمد، آثار الحجة، ج۲، ص۳۴۲.
[۲] شریف رازی، محمد، گنجینه دانشمندان، ج۶، ص۴۱۵-۴۱۳.
[۳] ریحان، علی‌رضا، آینه دانشوران، ص۲۷۲.
[۴] مجله مسجد، ش ۳۵، ص۸۷-۸۲.
فرزندان ایشان، به غیر از آیت‌اللَّه العظمی علوی، حجج اسلام آقایان حاج سید محمدحسن و حاج سید محمد حسین علوی می‌باشند و داماد‌های معظم له نیز حضرات آیات: حاج سید حبیب‌اللَّه طاهری گرگانی و حاج سید حسن سبط احمدی می‌باشد. والده ماجده معظم له، صبیه مرحوم آقا شیخ علی‌اصغر مؤیّد الشریعه شاگرد و محرّر مرحوم آیت‌اللَّه حاج سیدمحمد حجت کوه‌کمری، داماد مرحوم حجةالاسلام ملا محمود زاهد قمی (۱۳۲۵ - ۱۲۶۶ق)
[۵] باقری بیدهندی، ناصر، رجال قم، ص۱۶۲.
[۶] رحیمی‌، احمد، گنجینه دانشوران، ص۲۰۳.
[۷] فیض‌ قمی‌، عباس‌، گنجینه آثار قم، ج۱، ص۳۷۱.
[۸] محلاتی، ذبیح‌الله، اختران تابناک، ج۲، ص۱۹۶.
نماینده مردم قم در اولین دوره مجلس شورای ملّی - در زمان مشروطیت - و هم‌شیره‌زاده مرحوم آیت‌اللَّه حاج میرزا ابوالفضل زاهدی قمی بوده است. ابوالزوجه آیت‌اللَّه العظمی علوی هم، ادیب نامی قم، شارح و ناظم نهج البلاغه و شاعر اهل‌بیت (علیهم‌السلام) مرحوم حجةالاسلام و المسلمین حاج شیخ محمدعلی انصاری قمی (۱۴۰۵ - ۱۳۲۸ق)
[۹] شریف رازی، محمد، گنجینه دانشمندان، ج۲، ص۳۴۳-۳۳۹.
[۱۰] نصیری، محمد رضا، اثرآفرینان، ج۱، ص۳۲۱.
[۱۱] برقعی، سیدمحمدباقر، سخنوران نامی معاصر، ج۱، ص۴۰۴-۴۰۱.
[۱۲] مشار، خان‌بابا، مؤلفین کتب چاپی، ج۴، ص۱۹۲.
[۱۵] کتابنامه حضرت زهرا، ص۲۸-۲۳.
[۱۶] ابوالفضل شکوری و سجاد موسوی عبادی، فرهنگ رجال و مشاهیر، ج۲، ص۱۸۶-۱۸۵.
- صاحب کتاب‌های متعدد در دفاع از حریم تشیع - بوده است که او و برادرانش حضرات آیات: حاج شیخ مرتضی، حاج شیخ احمد و حاج شیخ محمود انصاری، همه از مشاهیر علما و خطبای قم و نجف اشرف بوده‌اند.

۳ - ولادت

[ویرایش]

آیت‌اللَّه العظمی علوی، در خجسته ایّام ولادت با سعادت حضرت صدیقه طاهره فاطمه زهرا (سلام‌الله‌علیها) در سال ۱۳۵۹ق (خرداد ۱۳۱۸ ش) در نجف اشرف، در بیت فضیلت و تقوا زاده شد. این ولادت، موجی از شادی و سرور در دل پدر بزرگوارش برانگیخت، چه تا آن زمان چند پسر برای وی متولد شده بودند امّا همگی در همان کودکی، از دنیا رفته بودند. لذا وی به ساحت مقدس امیرالمؤمنین (علیه‌السّلام) متوسل شد و از آن حضرت، درخواست فرزندی عالم و صالح نمود.

۴ - رویای صادقه

[ویرایش]

آیت‌اللَّه حاج سیدسجاد علوی، شبی در عالم خواب به محضر امیرمؤمنان (علیه‌السّلام) مشرّف شد و حضرت، بدو مژده ولادت پسری را در آینده نزدیک داد و از او خواست تا فرزندش را به نام» علی «نام‌گذاری نماید. هنگامی که این پسر به دنیا آمد، پدرش برای رعایت استحباب او را به‌نام «محمد» و برای قولی که به امیرالمؤمنین (علیه‌السّلام) داده بود، او را به «علی» نامگذاری کرد. پدرش، بارها بدو می‌گفت: محمدعلی! تو با دیگر برادرانت تفاوت خواهی داشت و در آینده به مقامات عالیه خواهی رسید. چون تو را با توسل به ذیلِ عنایت امیرالمؤمنین، از خدا گرفته‌ام. معظم‌له، در دامان پاک پدر و مادرش (رحمةاللَّه‌علیهما) بالید و پرورش یافت و بسیاری از مسائل دین و خواندن و نوشتن را در محضر پدرش بیاموخت.

۵ - تحصیلات

[ویرایش]

آیت‌اللَّه العظمی علوی، هفت ساله بود (۱۳۶۵ق) که همراه پدر بزرگوارش به ایران باز آمد و به قرائت قرآن مجید و آموختن نصاب و حساب و گلستان و پس از آن به یادگیری فنون ادب و علوم عرب نزد ایشان پرداخت. نخست، ادبیات و مغنی و مطوّل و بخشی از شرح لمعه را نزد والدش بیاموخت و در سنّ شانزده سالگی (۱۳۷۴ق)، همراه با معظم‌له و گروهی از همشهریانش به زیارت عتبات عالیات، بیت‌اللّه‌الحرام و بیت‌المقدس و شامات نائل آمد (و در طول مسیر به بازگویی مسائل شرعی و خواندن کتاب‌های دینی برای کاروانیان می‌پرداخت)، در بازگشت از سفر حج، قصد ماندن و تحصیل در حوزه علمیه نجف اشرف را داشت که مرحوم آیت‌اللّه العظمی حکیم (رحمة‌الله‌علیه) (در زمانی که به دیدار پدر بزرگوارش آمده بود، و از قصد ایشان آگاه شد) فرمودند: اگر ایشان در حوزه علمیه قم به تحصیل بپردازد بهتر است، چون حوزه قم واجد دو ویژگی است: فنّ تدریس و فنّ سخنوری، شخصی که در آن حوزه تحصیل نماید هر دو را فرا می‌گیرد، هم درس می‌خواند و هم درس می‌دهد و هم به تبلیغ دین می‌پردازد، و لذا رهسپار حوزه علمیه قم شد و در محضر درس اساتید بزرگ همانند حضرات آیات: مجاهدی تبریزی، سلطانی طباطبایی و ستوده اراکی، زانوی ادب به زمین زد و باقیمانده سطوح را فرا گرفت و این همه، ۴ سال به طول انجامید. (که نشانگر استعداد بسیارش در کسب معلومات و ضبط محفوظات است).

۶ - اساتید

[ویرایش]

معظم‌له، در خلال تحصیل خویش توفیق یافت از دانش سرشار استوانه‌های علم و فقاهت، توشه‌ها برگیرد و مبانی علمی‌اش را استوار سازد. آنان عبارتند از: ۱. زعیم بزرگ شیعه آیت‌اللّه العظمی بروجردی، که سه سال از درس فقه ایشان بهره برد. ۲. رهبر کبیر انقلاب آیت‌اللَّه العظمی امام خمینی، که هشت سال از درس اصول ایشان استفاده کرد. ۳. آیت‌اللَّه سیدمحمد محقق احمدآبادی یزدی - مشهور به محقق داماد - که دوازده سال از درس فقه و اصول وی بهره برد. ۴. آیت‌اللَّه العظمی سیدمحمدرضا موسوی گلپایگانی. ۵. آیت‌اللَّه حاج شیخ عباس‌علی شاهرودی. ۶. آیت‌اللَّه حاج شیخ محمدعلی اراکی. ۷. آیت‌اللَّه حاج‌آقا مرتضی حایری یزدی - که مدّت ۱۵ سال در درس فقه ایشان شرکت جُست و مورد توجه فراوان معظم‌له بود. همچنین، معظم له در ایام تعطیل حوزه علمیه قم در فصل تابستان به مدت هفت سال، به نجف اشرف می‌رفت و علاوه بر زیارت عتبات عالیات، به درس علمای بزرگ نجف رفته و از آنان بهره‌ور می‌شد. ایشان عبارتند از آیات عظام: امام خمینی، آقای خویی، آقای شاهرودی و میرزا باقر زنجانی (قدّس‌اللَّه‌اسرارهم).

۷ - تدریس

[ویرایش]

استاد معظّم آیت‌اللَّه العظمی علوی (مدظلّه‌العالی)، عمر پر بار خویش را به تالیف و تدریس و تبلیغ دین گذرانیده است. ایشان از همان اوانِ تحصیل، به تدریس کتب ادبیات و سطوح پرداخت. (۱۳۳۴ش) بارها سیوطی و مغنی و مطوّل، شرح شمسیه و شرح نظّام را تدریس کرد و در همان زمانِ نوجوانی (۱۶ سالگی) کتاب «کشف الغاشیة عن وجه الحاشیه» را تالیف نمود. از سال ۱۳۸۲ ق به تدریس سطوح (معالم، قوانین، شرح لمعه و شرح تجرید) و سطح عالی (رسائل، مکاسب و کفایه و شرح منظومه) پرداخت و گاه روزانه، چهار درس را تدریس می‌کرد و درس‌هایش، در زمره معروفترین و چشمگیرترین درس‌های حوزه علمیه قم بود. یکی از مورخین حوزه علمیه قم - بیش از ۳۰ سال پیش (۱۳۵۰ش) درباره ایشان، نوشت: معظم‌له از فضلاء و مدرّسین و اساتید سطوح عالی حوزه علمیه است، که به زیور علم و تقوا و متانت و بزرگواری آراسته است.
[۱۷] شریف رازی، محمد، گنجینه دانشمندان (شریف رازی)، ج۲، ص۲۰۶.
[۱۸] محلاتی، ذبیح‌الله، اختران تابناک، ج۲، ص۱۹۶.
جناب استاد، در سال ۱۴۰۵ق بود که بنا به تقاضای گروهی از فضلاء تدریس خارج فقه (بر اساس کتاب شرایع الاسلام ابوالقاسم نجم‌الدین جعفرِ محققِ حلّی) را آغاز کرد و تاکنون کتاب‌های: طهارت و زکات را به پایان برده و هم اکنون شرح کتاب صلاة را ادامه می‌دهند و همزمان خارج اصول را نیز بر پایه کفایة الاصول آغاز نمود که دوره کامل آن ۱۵ سال به طول انجامید و به پایان رسید و هم‌اکنون دومین دوره آن، آغاز شده است. وی در طول ۴۰ سال تدریس خویش، فضلای بی‌شماری را از سرچشمه زلال علوم اهل‌بیت (علیهم‌السلام)، بهره‌مند ساخته که بسیاری از آنان، هم اینک در شهر‌های مختلف و سمَت‌های گوناگون مانند: تدریس در حوزه و دانشگاه، امامت جمعه و جماعت، قضاوت و نمایندگی مجلس به خدمت به اسلام و مسلمین اشتغال دارند.

۸ - تبلیغ

[ویرایش]

قرآن مجید، یکی از وظایف فقیهان و عالمانِ دین را انذار مردمان و تبلیغ رسالات خداوند بر می‌شمرد. آیه شریفه «نَفْر» وظیفه یکایک اندیشمندان را تعیین نموده و آن «ابلاغ تکلیف» است. آیت‌اللَّه العظمی علوی هم بر طبق عمل به وظیفه خویش، از همان اوان طلبگی‌اش به تبلیغ دین پرداخت و سالیان فراوان در ایام ماه مبارک رمضان و محرّم و صفر بر مسند وعظ و ارشاد تکیه زده و هزاران نفر را با بیان شیوا و سخنان زیبای خویش از آبشخور علوم اهل‌بیت (علیهم‌السلام) سیراب نموده است و این شیوه پسندیده، حتی پس از مرجعیت معظم‌له ادامه دارد. ایشان، به جز این ایام، سالیان فراوان، قبل از رسیدن به مرجعیت (۱۸ سال متمادی) در گرما و سرما، در تابستان و زمستان هر پنجشنبه و جمعه به تهران می‌رفت و پیرامون معارف دین در مسجد فاطمیه سخن می‌گفت و در همین راستا، هیئت محترم وحدت فاطمیه و صندوق قرض‌الحسنه آن را هم تاسیس نمود و همزمان به تدریس شرح منظومه و شرح تجرید و اصول اعتقادات به گروهی از اساتید دانشگاه و دانشجویان محترم می‌پرداخت.

۹ - شیوه تدریس

[ویرایش]

درس معظم له از ملاحت گفتار، تتبع اقوال و دقّت و بررسی آنها، تحقیق مبسوط در روایات (فقه الحدیث) و جمع بین اخبار متعارضه و بررسی رجال حدیث برخوردار است. ایشان، با نظر افکندن در کتاب‌های متداول و غیر متداول (همانند: غنائم الایام میرزای قمی، وسیلة المعاد ملا اسماعیل عقیلی نوری، جامع المدارک آیت‌اللّه خوانساری) و نقد و بررسی آنها و کاویدن ادلّه، سرانجام قولی را برگزیده، که گاه این سخن با سخنِ دیگر فقیهان منطبق بوده و گاه متفرّد است. ایشان، به حضور منظّم و بدون تعطیل در ایّام درسی و سرِ ساعت، بدون‌ اندکی‌ تاخیر - مقیّد بوده، و در روز‌های چهارشنبه به شرح و توضیح حدیثی از فرمایشات پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) می‌پردازد - و اگر روزی چهارشنبه، تعطیل باشد این کار را در روز پیشین آن انجام می‌دهد - و از این رهگذر تاکنون به شرح وصایای رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) به امیرالمؤمنین (علیه‌السّلام)، ابوذر غفاری و عبداللّه بن مسعود توفیق یافته است. (که شرح وصایای پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) به ابوذر به نام انوار اخلاقی «ره‌توشه پارسایان» چاپ رسیده است). معظم له در طول درس، به یکایک پرسش‌ها و اشکالات - هر چند سست و بی‌پایه - شاگردان خود گوش فرا داده و با خوش‌رویی و اخلاق حسنه به پاسخ آنها می‌پردازد و از شاگردان سخت‌کوش خویش به شایستگی تقدیر به عمل می‌آورد و بر فراز منبر تدریس، از آنان احترام می‌نماید. ایشان در خلال درس، نیز به ذکر مطالب مناسب از تاریخ و تفسیر و رجال و مواعظ نیز پرداخته و درسش، آمیز‌ه‌ای از مطالب گران‌قیمت و ارزشمند است، که نتیجه سالیان فراوان مطالعات مختلف و تجربه‌های بسیار معظم‌له می‌باشد.

۱۰ - مرجعیت

[ویرایش]

معظم‌له، یکی از چهره‌های مشهور علم و تقوا و فقاهت در حوزه علمیه قم بوده و در زمان مرجعیت آیاتِ عظام و مراجع تقلید پیشین، چشم‌های بسیاری به سویش دوخته شده بود، پس از ضایعه وفات آنان بود که بسیاری از مردم مؤمن و متدین - به ویژه اهالی مازندران و گیلان - از جنابش تقاضای رساله عملیه نمودند، که معظم‌له در سال ۱۴۱۲ق، فتاوای خویش را در اختیار همگان قرار دادند - که به زبان‌های عربی و اردو نیز ترجمه شده - و بسیاری از مؤمنان در داخل و خارج کشور تقلید ایشان را پذیرفته و بخشی از شهریه طلّاب حوزه علمیه قم، همه ماهه توسط ایشان پرداخت می‌گردد

۱۱ - تالیفات

[ویرایش]

استاد بزرگوار ما، آیت‌اللَّه العظمی علوی به جز تدریس منظّم فقه و اصول (که صدها نوارِ آن موجود است)، تبلیغ و ترویج شعائر دینی، پرورش شاگردان فراوان و راهنمایی مردمان و مقلّدان، دارای تالیفات متعدد فقهی، اصولی، حدیثی و رجالی است، که نام آنها عبارتند از:

۱۱.۱ - آثار جاپی


۱. توضیح المسائل (به اردو هم ترجمه شده است). ۲. اجوبة المسائل یا پاسخ به جدیدترین استفتائات (۲ ج). ۳. مناسک حج. (آداب، اعمال و استفتائات حج). ۴. منهج الصالحین (رساله توضیح المسائل عربی). ۵. منهج الناسکین (مناسک حج عربی). ۶. نورالهدی (تعلیقه بر عروة الوثقی). ۷. المناظر الناضرة فی احکام العترة الطاهرة (ج ۱. بخشی از کتاب الطهارة). ۸. تعلیقه بر تحریرالوسیله (۲ ج، چاپ مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (رحمة‌الله‌علیه)). ۹. گلچینی از انوار اخلاقی (برگزیده درس اخلاق روز چهارشنبه). ۱۰. ره‌توشه پارسایان، انوار اخلاقی (ج ۱، شرح وصایای پیامبر اکرم به ابوذر غفاری). ۱۱. ره‌ توشه پارسایان، انوار اخلاقی (ج ۲، شرح وصایای پیامبر اکرم به عبدالله بن مسعود). ۱۲. روزه سپر مومن (شامل احکام، استفتائات و آداب روزه‌داری). ۱۳. احکام بانوان ۱۴. احکام جوانان ۱۵. احکام کسب و کار ۱۶. آشنایی با اعتکاف ۱۷. کلید سعادت (احکام بانوان، گردآوری شده توسط حجةالاسلام فاطمی) ۱۸. توحید از دیدگاه علم (یکی از سخنرانی‌های معظم‌له) ۱۹. لئالی الاصول (۳ جلد آن تا اکنون به چاپ رسیده است)

۱۱.۲ - آثار غیر چاپی


۱. المناظر الناضرة (ج ۲ تا ۱۰. شرح مفصّل ابواب طهارت، صلاة و زکات شرایع الاسلام). ۲. لئالی الاصول (۱۰ جلد. از مباحث الفاظ تا پایان استصحاب) – سه جلد آن به چاپ رسیده است. ۳. زبدة اللئالی - تلخیص کتاب فوق. ۴. القواعد الفقهیة (قاعده‌های: ضمان، لا ضرر، تقیه، عدالت، میسور و اصالة الصحة). ۵. رساله در فروع علم اجمالی. ۶. رساله در تعادل و تراجیح. ۷. رساله در اجتهاد و تقلید. ۸. تقریرات درس فقه آیت‌اللَّه العظمی بروجردی (بحث: طهارت و قضا). ۹. تقریرات درس فقه آیت‌اللَّه محقق داماد (کتاب صلاة و حج). ۱۰. تقریرات درس فقه آیت‌اللَّه حاج شیخ عباس‌علی شاهرودی (کتاب طهارت). ۱۱. تقریرات درس فقه آیت‌اللَّه اراکی (بحث صلاة الجمعة). ۱۲. تقریرات درس فقه آیت‌اللَّه حاج‌آقا مرتضی حایری (کتاب طهارت و خمس). ۱۳. تقریرات درس اصول آیت‌اللَّه العظمی امام خمینی (از بحث مقدمه واجب تا آخر قطع و ظن). ۱۴. تقریرات درس اصول آیت‌اللَّه محقق داماد (دوره کامل). ۱۵. تعلیقه بر وسیلة النجاة. ۱۶. تعلیقه بر منهاج الصالحین. ۱۷. کشف الغاشیة عن وجه الحاشیة (توضیح مشکلات حاشیه ملا عبداللَّه، اولین تالیف معظم‌له). ۱۸. نورالبیان فی تفسیر القرآن. ۱۹. طبقات الرجال. ۲۰. ره‌توشه پارسایان انوار اخلاقی (ج ۲ شرح وصایای پیامبر اکرم به امیرالمؤمنین).

۱۲ - بنا‌های ماندگار

[ویرایش]

آیت‌اللَّه‌العظمی علوی، احداث و بنیاد بنا‌های خیریه و عام‌المنفعه را وجهه همّت خویش ساخته و تاکنون در ساختمان - کلّی یا جزئی - چندین بنای خیر، نقش اساسی و سهم چشم‌گیر داشته است. معظم‌له، علاوه بر اجازه مصرف بخشی از وجوه شرعیه برای احداث بنا‌های عام‌المنفعه، خود نیز به بنیادِ مسجد، حسینیه، درمانگاه و صندوق قرض‌الحسنه در نقاط مختلف اقدام فرموده است. تعمیر بخشی از مسجد جامع گرگان، تاسیس و تعمیر چند مسجد در گرگان و روستا‌های اطراف، مسجد اعظم (این مسجد عظیم - که در نوع خود بی‌نظیر است و در آن نواحی به سان گوهری‌ می‌درخشد - در سال۱۳۵۰ش ساخته شد. ماده‌ تاریخ ساختمان آن را مرحوم حجةالاسلام و المسلمین حاج شیخ محمدعلی انصاری قمی چنین سروده است:
این مسجد اعظم که درش بر همه باز است •••••• ستوار چو کعبه که در مُلک حجاز است
از همت مردان خدا طی شد و تاریخ •••••• تا روز جزا قبله‌گه اهل نماز است) و درمانگاه آیت‌اللَّه حاج سیدسجاد علوی در روستای النگ، حسینیه سیّدالشهداء در مهدی‌شهر سمنان، صندوق قرض‌الحسنه و هیئت محترم «وحدت فاطمیه» در خیابان هفده شهریور جنوبی (تهران) از آن جمله است. همچنین دفتر معظم‌له در قم و مشهد مقدس، در ایّام ولادت و شهادتِ ائمه اطهار (علیهم‌السلام) و روز‌های پنجشنبه هر هفته، شاهد برگزاری مجالس معظم و با شکوهی است که خطبا و وعاظ محترم پیرامون معارف شیعی و احیای امر اهل‌بیت (علیهم‌السلام)، به سخنرانی می‌پردازند و نام و یاد اهل‌بیت عصمت و طهارت را گرامی می‌دارند. خداوند بر دوامِ توفیقات و صحّت و خدمات ایشان بیافزاید و به آمال و مقاصدش در اجرای فرامین الهی، جامه عمل بپوشاند.

۱۳ - پانویس

[ویرایش]
 
۱. شریف رازی، محمد، آثار الحجة، ج۲، ص۳۴۲.
۲. شریف رازی، محمد، گنجینه دانشمندان، ج۶، ص۴۱۵-۴۱۳.
۳. ریحان، علی‌رضا، آینه دانشوران، ص۲۷۲.
۴. مجله مسجد، ش ۳۵، ص۸۷-۸۲.
۵. باقری بیدهندی، ناصر، رجال قم، ص۱۶۲.
۶. رحیمی‌، احمد، گنجینه دانشوران، ص۲۰۳.
۷. فیض‌ قمی‌، عباس‌، گنجینه آثار قم، ج۱، ص۳۷۱.
۸. محلاتی، ذبیح‌الله، اختران تابناک، ج۲، ص۱۹۶.
۹. شریف رازی، محمد، گنجینه دانشمندان، ج۲، ص۳۴۳-۳۳۹.
۱۰. نصیری، محمد رضا، اثرآفرینان، ج۱، ص۳۲۱.
۱۱. برقعی، سیدمحمدباقر، سخنوران نامی معاصر، ج۱، ص۴۰۴-۴۰۱.
۱۲. مشار، خان‌بابا، مؤلفین کتب چاپی، ج۴، ص۱۹۲.
۱۳. تهرانی، آقابزرگ، الذریعه، ج۹، ص۱۰۸.    
۱۴. تهرانی، آقابزرگ، الذریعه، ج۹، ص۱۰۰۰.    
۱۵. کتابنامه حضرت زهرا، ص۲۸-۲۳.
۱۶. ابوالفضل شکوری و سجاد موسوی عبادی، فرهنگ رجال و مشاهیر، ج۲، ص۱۸۶-۱۸۵.
۱۷. شریف رازی، محمد، گنجینه دانشمندان (شریف رازی)، ج۲، ص۲۰۶.
۱۸. محلاتی، ذبیح‌الله، اختران تابناک، ج۲، ص۱۹۶.


۱۴ - منبع

[ویرایش]
پایگاه اطلاع‌رسانی آیت‌الله‌العظمی علوی گرگانی، برگرفته از مقاله «زندگی‌نامه»، تاریخ بازیابی ۹۶/۰۷/۲۷.    







جعبه ابزار