• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

زین‌ الدین علی بن سلیمان بحرانی (دانشنامه)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف


دیگر کاربردها: علی بن سلیمان بحرانی (ابهام‌زدایی)، علی‌ بن سلیمان (ابهام‌زدایی).


علی بن سلیمان بن حسن ‌بَحرانی (درگذشتهٔ ۱۰۶۴ق)، ملقّب به زین الدین و مشهور به امّ‌ الحدیث، محدث، فقیه شیعی و رئیس حوزهٔ علمی بحرین در قرن یازدهم هجری بود.
بحرانی در بحرین و اصفهان تحصیل کرده و نزد بزرگانی چون سید ماجد بحرانی، جعفر بن کمال الدین بحرانی، شیخ بهایی و دیگران علوم دینی را فرا گرفت.
او سال‌ها ریاست دینی مردم بحرین و رسیدگی به امور حسبیّه و قضاوت و امامت جمعه و جما‌عت را بر عهده داشت و در امر به معروف و نهی از منکر و مبارزه با بدعت‌ها و منکرات کوشا و سختگیر بود.


از تاریخ تولّد علی بن سلیمان بحرانی اطلاع دقیقی در دست نیست، امّا می‌دانیم که در ۱۰۶۴ هجری قمری درگذشته و در روستای قَدَم، از روستاهای بحرین، به خاک سپرده شده است.

علی بن سلیمان بحرانی در بحرین، نزد علّامه سید ماجد بحرانی، شیخ محمد بن حسن بن رجب مُقابی، فقیه و نخستین امام جمعه بحرین در دوره صفویه، شیخ جعفر بن کمال الدین بحرانی
[۱] سلیمان بن عبداللّه بحرانی، فهرست آل بابویه و علماءالبحرین، چاپ احمد حسینی، قم ۱۴۰۴.
و سید نورالدین علی بن علی موسوی عاملی جَبعی (متوفّی ۱۰۶۸) تحصیل کرد.
[۲] حسن صدر، تکملة امل الامل، ج۱، ص۴۱۹، چاپ احمد حسینی، قم ۱۴۰۶.    

سپس به ایران سفر کرد و در اصفهان نزد شیخ بهائی به تحصیل علم حدیث پرداخت؛
[۳] علی بن حسن بحرانی، انوار البدرین فی تراجم علماءالقطیف والاحساء والبحرین، چاپ محمدعلی محمدرضا طبسی، نجف ۱۳۷۷، چاپ افست قم ۱۴۰۷.
[۴] یوسف بن احمد بحرانی، لؤلؤة البحرین، ج۱، ص۱۴، چاپ محمد صادق بحرالعلوم، قم (بی تا).
شیخ بهایی در اجازه‌ای، اجتهاد کاملش را تأیید کرده است.
[۵] علی بن حسن بحرانی، انوار البدرین فی تراجم علماءالقطیف والاحساء والبحرین، چاپ محمدعلی محمدرضا طبسی، نجف ۱۳۷۷، چاپ افست قم ۱۴۰۷.


پس از بازگشتِ علی بن سلیمان بحرانی به زادگاهش، عدّه زیادی در درس او حاضر می‌شدند، حتی نخستین استادش، محمد بن حسن بن رجب، متواضعانه به مراتب فضل و أعلم بودن او إذعان می‌کرد و خود را به حضور در درس او و استفاده از معلوماتش ملزم می‌دانست.
[۶] یوسف بن احمد بحرانی، لؤلؤة البحرین، چاپ محمد صادق بحرالعلوم، قم (بی تا).

در علم حدیث چنان تبحّر داشت که در حوزه‌های علمی ایران (دیار عجم) به «امّ‌ الحدیث» شهرت یافت.
[۷] شیخ عباس قمی، فوائد الرضویّه فی احوال علماءالمذهب الجعفریة، ج۱، ص۳۰۲، (بی جا).


علی بن سلیمان بحرانی نخستین کسی بود که در بحرین مدرسه آموزش حدیث برپا کرد و این علم را رواج داد.
[۸] یوسف بن احمد بحرانی، لؤلؤة البحرین، ج۱، ص۱۴، چاپ محمد صادق بحرالعلوم، قم (بی تا).
[۹] سلیمان بن عبداللّه بحرانی، فهرست آل بابویه و علماءالبحرین، ج۱، ص۷۴، چاپ احمد حسینی، قم ۱۴۰۴.
[۱۰] علی بن حسن بحرانی، انوار البدرین فی تراجم علماءالقطیف والاحساء والبحرین، ج۱، ص۱۱۹، چاپ محمدعلی محمدرضا طبسی، نجف ۱۳۷۷، چاپ افست قم ۱۴۰۷.
[۱۱] محسن امین، اعیان الشیعة، ج۸، ص۲۴۷، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.    
[۱۲] عمررضا کحاله، معجم المؤلفین، ج۷، ص۱۰۳، بیروت (بی تا، تاریخ مقدمه ۱۳۷۶).    

سال‌ها ریاست دینی مردم بحرین و رسیدگی به امور حسبیّه و قضاوت و امامت جمعه و جما‌عت را بر عهده داشت و در امر به معروف و نهی از منکر و مبارزه با بدعت‌ها و منکرات کوشا و سختگیر بود. در دوره ریاست او عدالت برقرار و دست ظالمان کوتاه شد.
[۱۳] یوسف بن احمد بحرانی، لؤلؤة البحرین، چاپ محمد صادق بحرالعلوم، قم (بی تا).


از علی بن سلیمان بحرانی سه فرزند برجای ماند:
شیخ صلاح الدین که محدث و ادیب و شاعر بود و پس از درگذشت پدر وظایف او را در قضا و درس و امامت جمعه و جماعت به عهده گرفت،
[۱۴] یوسف بن احمد بحرانی، لؤلؤة البحرین، ج۱، ص۱۵، چاپ محمد صادق بحرالعلوم، قم (بی تا).
و در جوانی در شیراز درگذشت؛
[۱۵] سلیمان بن عبداللّه بحرانی، فهرست آل بابویه و علماءالبحرین، ج۱، ص۷۵، چاپ احمد حسینی، قم ۱۴۰۴.

شیخ حاتم که فقیه بود؛
[۱۶] یوسف بن احمد بحرانی، لؤلؤة البحرین، چاپ محمد صادق بحرالعلوم، قم (بی تا).

شیخ جعفر که پس از مرگ برادرش، صلاح الدین، منصب و وظایف او را عهده‌دار شد. علی فرزند شیخ جعفر، نیز مدتی در بحرین امور حسبیه را به عهده داشت، و در امر به معروف و نهی از منکر کوشا بود و خصوصاً با اُمرا و بزرگان مداهنه نمی‌کرد؛ از این‌رو برخی از آنان نزد شاه سلیمان صفوی (حک: ۱۰۷۷ - ۱۱۰۵) از او سعایت کردند و در نتیجه، به دستور شاه، با غُل و زنجیر به ایران اعزام شد، اما وقتی به کازرون رسید، حقیقت امر بر شاه روشن شد و فرمان آزادی‌اش را صادر کرد. پس از آن، مدتی طولانی در کازرون اقامت کرد و در ۱۱۳۱، در همان‌جا درگذشت.
[۱۷] یوسف بن احمد بحرانی، لؤلؤة البحرین، ج۱، ص۱۵ـ۱۶، چاپ محمد صادق بحرالعلوم، قم (بی تا).

از علی بن سلیمان بحرانی رساله‌هایی در صلاة و جواز تقلید و طهارة و جمعه و مناسک حج و حواشی بر التهذیب و الاستبصار و المختصر النافع برجای مانده است.
[۱۸] سلیمان بن عبداللّه بحرانی، فهرست آل بابویه و علماءالبحرین، ج۱، ص۷۴، چاپ احمد حسینی، قم ۱۴۰۴.
[۱۹] علی بن حسن بحرانی، انوار البدرین فی تراجم علماءالقطیف والاحساء والبحرین، ج۱، ص۱۲۰، چاپ محمدعلی محمدرضا طبسی، نجف ۱۳۷۷، چاپ افست قم ۱۴۰۷.
[۲۰] شیخ عباس قمی، فوائد الرضویّه فی احوال علماءالمذهب الجعفریة، (بی جا).
[۲۱] عمررضا کحاله، معجم المؤلفین، ج۷، ص۱۰۳، بیروت (بی تا، تاریخ مقدمه ۱۳۷۶).    


(۱) عبداللّه بن عیسی افندی اصفهانی، ریاض العلماء و حیاض الفضلاء، چاپ احمد حسینی، قم ۱۴۰۱، ج۴، ص۱۰۲.
(۲) محسن امین، اعیان الشیعة، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.
(۳) سلیمان بن عبداللّه بحرانی، فهرست آل بابویه و علماءالبحرین، چاپ احمد حسینی، قم ۱۴۰۴.
(۴) علی بن حسن بحرانی، انوارالبدرین فی تراجم علماءالقطیف والاحساء والبحرین، چاپ محمدعلی محمدرضا طبسی، نجف ۱۳۷۷، چاپ افست قم ۱۴۰۷.
(۵) یوسف بن احمد بحرانی، لؤلؤة البحرین، چاپ محمد صادق بحرالعلوم، قم (بی تا).
(۶) عبداللّه جزائری، الاجازة الکبیرة، قم ۱۴۰۹، ص۳۲، ۹۱، ۲۰۸.
(۷) محمدبن حسن حرّ عاملی، امل الامل، چاپ احمد حسینی، نجف ۱۳۸۵/۱۹۶۵، ج ۲، ص ۱۸۹.
(۸) حسن صدر، تکملة امل الامل، چاپ احمد حسینی، قم ۱۴۰۶.
(۹) شیخ عباس قمی، فوائدالرضویّه فی احوال علماءالمذهب الجعفریة، [بی‌جا،بی‌تا.].
(۱۰) عمررضا کحاله، معجم المؤلفین، بیروت [تاریخ‌ مقدمه‌ ۱۳۷۶].

۱. ↑ سلیمان بن عبداللّه بحرانی، فهرست آل بابویه و علماءالبحرین، چاپ احمد حسینی، قم ۱۴۰۴.
۲. ↑ حسن صدر، تکملة امل الامل، ج۱، ص۴۱۹، چاپ احمد حسینی، قم ۱۴۰۶.    
۳. ↑ علی بن حسن بحرانی، انوار البدرین فی تراجم علماءالقطیف والاحساء والبحرین، چاپ محمدعلی محمدرضا طبسی، نجف ۱۳۷۷، چاپ افست قم ۱۴۰۷.
۴. ↑ یوسف بن احمد بحرانی، لؤلؤة البحرین، ج۱، ص۱۴، چاپ محمد صادق بحرالعلوم، قم (بی تا).
۵. ↑ علی بن حسن بحرانی، انوار البدرین فی تراجم علماءالقطیف والاحساء والبحرین، چاپ محمدعلی محمدرضا طبسی، نجف ۱۳۷۷، چاپ افست قم ۱۴۰۷.
۶. ↑ یوسف بن احمد بحرانی، لؤلؤة البحرین، چاپ محمد صادق بحرالعلوم، قم (بی تا).
۷. ↑ شیخ عباس قمی، فوائد الرضویّه فی احوال علماءالمذهب الجعفریة، ج۱، ص۳۰۲، (بی جا).
۸. ↑ یوسف بن احمد بحرانی، لؤلؤة البحرین، ج۱، ص۱۴، چاپ محمد صادق بحرالعلوم، قم (بی تا).
۹. ↑ سلیمان بن عبداللّه بحرانی، فهرست آل بابویه و علماءالبحرین، ج۱، ص۷۴، چاپ احمد حسینی، قم ۱۴۰۴.
۱۰. ↑ علی بن حسن بحرانی، انوار البدرین فی تراجم علماءالقطیف والاحساء والبحرین، ج۱، ص۱۱۹، چاپ محمدعلی محمدرضا طبسی، نجف ۱۳۷۷، چاپ افست قم ۱۴۰۷.
۱۱. ↑ محسن امین، اعیان الشیعة، ج۸، ص۲۴۷، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.    
۱۲. ↑ عمررضا کحاله، معجم المؤلفین، ج۷، ص۱۰۳، بیروت (بی تا، تاریخ مقدمه ۱۳۷۶).    
۱۳. ↑ یوسف بن احمد بحرانی، لؤلؤة البحرین، چاپ محمد صادق بحرالعلوم، قم (بی تا).
۱۴. ↑ یوسف بن احمد بحرانی، لؤلؤة البحرین، ج۱، ص۱۵، چاپ محمد صادق بحرالعلوم، قم (بی تا).
۱۵. ↑ سلیمان بن عبداللّه بحرانی، فهرست آل بابویه و علماءالبحرین، ج۱، ص۷۵، چاپ احمد حسینی، قم ۱۴۰۴.
۱۶. ↑ یوسف بن احمد بحرانی، لؤلؤة البحرین، چاپ محمد صادق بحرالعلوم، قم (بی تا).
۱۷. ↑ یوسف بن احمد بحرانی، لؤلؤة البحرین، ج۱، ص۱۵ـ۱۶، چاپ محمد صادق بحرالعلوم، قم (بی تا).
۱۸. ↑ سلیمان بن عبداللّه بحرانی، فهرست آل بابویه و علماءالبحرین، ج۱، ص۷۴، چاپ احمد حسینی، قم ۱۴۰۴.
۱۹. ↑ علی بن حسن بحرانی، انوار البدرین فی تراجم علماءالقطیف والاحساء والبحرین، ج۱، ص۱۲۰، چاپ محمدعلی محمدرضا طبسی، نجف ۱۳۷۷، چاپ افست قم ۱۴۰۷.
۲۰. ↑ شیخ عباس قمی، فوائد الرضویّه فی احوال علماءالمذهب الجعفریة، (بی جا).
۲۱. ↑ عمررضا کحاله، معجم المؤلفین، ج۷، ص۱۰۳، بیروت (بی تا، تاریخ مقدمه ۱۳۷۶).    


دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، برگرفته از مقاله «علی بن سلیمان بحرانی».    


رده‌های این صفحه : امامان جمعه بحرین | درگذشتگان سال 1064 (قمری) | شاگردان شیخ بهایی | علمای بحرین قرن 11 (قمری) | فقیهان شیعه قرن 11 (قمری) | محدثان شیعه قرن 11 (قمری) | مدفونان در بحرین
جعبه ابزار