رَبْط (مفرداتقرآن)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
رَبْط (به فتح راء و سکون باء) از
واژگان قرآن کریم به معنای بستن است.
مشتقات
رَبْط که در
آیات قرآن آمده عبارتند از:
رَبَطْنا (به فتح راء، باء و سکون طاء) به معنای قوی و محکم کردن؛
رابِطوا (به فتح راء و کسر باء) به معنای ایجاد ارتباط بین افراد؛
رِباطِ (به کسر راء و طاء) به معنای بستن است.
رَبْط به معنای بستن است.
در
اقرب الموارد آمده: «
رَبَطَ الشَّیْءَ رَبْطاً: أَوْثَقَهُ و شَدَّهُ.»
در
مجمع ذيل آيه ۲۰۰
آلعمران میگويد: ربط به معنى بستن است و از آن است كه گويند: «
رَبَطَ اَللَّهُ عَلَى قَلْبِهِ بِالصَّبْرِ»
خداوند با
صبر قلب او را بست يعنى محكم كرد.
به مواردی از
رَبْط که در قرآن به کار رفته است، اشاره میشود:
(وَ رَبَطْنا عَلى قُلوبِهِمْ إِذْ قاموا فَقالوا رَبُّنا رَبُّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ)
يعنى «دلهايشان را قوى كرديم كه برخاستند و گفتند:
پروردگار ما پروردگار
آسمانها و
زمین است.»
(إِنْ كادَتْ لَتُبْدی بِهِ لَوْ لا أَنْ رَبَطْنا عَلى قَلْبِها)
(سرانجام قلب مادر
موسی از همه چيز جز ياد فرزندش تهى گشت و اگر دل او را به وسيله
ایمان و
امید محكم نكرده بوديم.)
(يا أَيُّها الَّذينَ آمَنوا اصْبِروا وَ صابِروا وَ رابِطوا وَ اتَّقوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحونَ)
معنى
آیه چنين میشود: «اى
مؤمنان از حيث فرد و عموم خويشتندار باشيد و ميان خويش ربط ايجاد كنيد و مواظب هم باشيد و از خدا بترسيد تا
رستگار شويد.»
«
اصْبِروا» صبر فردى را میرساند و «
صابِروا» به صبر دسته جمعى دلالت دارد و «
رابِطوا» از مرابطه به عقيده
المیزان ايجاد ارتباط ميان نيروها و افعال جامعه است.
در اقرب الموارد میگويد: «
رَابَطَ الْأَمْرَ: واظَبَ عَلَيْهِ» يعنى بر كار مواظبت كرد.
اينكه بعضىها آن را مرابطه و ماندن در سرحدات براى حفظ
مملکت معنى كردهاند معناى درستى نيست و آيات ما قبل درباره
جنگ نيست درست است كه ماندن در مرزها را نيز مرابطه گويند ولى آيه در صدد آن نيست.
(وَ أَعِدّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَ مِنْ رِباطِ الْخَيْلِ تُرْهِبونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَ عَدُوَّكُمْ)
يعنى «براى مقابله با دشمنان آنچه بتوانيد از نيرو و ذخيره اسبان جنگى، آماده كنيد (يا اسبان ذخيره شده آماده كنيد).»
رباط مثل ربط به معنى بستن است. رباط الخيل يعنى ذخيره اسبان.
در
کشاف گفته: رباط نام
اسبان ذخيره در راه خداست و شايد جمع ربيط باشد.
ناگفته نماند: از آن در آيه فوق بين الاثنين مراد نيست بلكه شايد تأكيد و
مبالغه مراد باشد.
•
قرشی بنابی، علیاکبر، قاموس قرآن، برگرفته از مقاله «ربط»، ج۳، ص۴۷-۴۸.
