رَئوف (مفرداتقرآن)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
رَئوف (به فتح راء و ضم همزه) از
واژگان قرآن کریم و از
اسماء حسنی است و معنایش این است که
خداوند به عموم اعمّ از گرفتار و غير آن مهربان است.
این واژه يازده بار در
قرآن مجید آمده است.
رَئوفٌ از اسماء حسنى است.
به مواردی از
رَئوف که در قرآن به کار رفته است، اشاره میشود:
(وَ يُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ وَ اللَّهُ رَؤُفٌ بِالْعِبادِ)
(خداوند شما را از نافرمانى خودش بر حذر مىدارد و با اين حال، خدا نسبت به همه
بندگان، مهربان است.)
همچنين در آيه ۲۰۷
بقره نیز آمده است.
(لَقَدْ جاءَكُمْ رَسولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزيزٌ عَلَيْهِ ما عَنِتُّمْ حَريصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمؤْمِنينَ رَؤُفٌ رَحيمٌ)
(به
یقین، پيامبرى از ميان شما به سويتان آمد كه رنجهاى شما بر او سخت است و اصرار بر
هدایت شما دارد و نسبت به
مومنان، رئوف و مهربان است.)
(إِنَّ اللَّهَ بِالنّاسِ لَرَؤُفٌ رَحيمٌ)
(خداوند، نسبت به مردم، رئوف و مهربان است.)
به آيات دیگری كه رئوف در آنها توأم با
رحیم آمده است اشاره میشود.
(لَقَد تّابَ الله عَلَى النَّبيِّ وَ الْمُهاجِرينَ وَ الأَنصارِ الَّذينَ اتَّبَعوهُ فی ساعَةِ الْعُسْرَةِ مِن بَعْدِ ما كادَ يَزيغُ قُلوبُ فَريقٍ مِّنْهُمْ ثُمَّ تابَ عَلَيْهِمْ إِنَّهُ بِهِمْ رَؤوفٌ رَّحيمٌ)
(به يقين خداوند
رحمت خود را شامل حال پيامبر و
مهاجران و
انصار، كه در زمان
عسرت و شدّت در
جنگ تبوک از او پيروى كردند، نمود؛ بعد از آنكه نزديک بود دلهاى گروهى از آنها، از
حق منحرف شود و از ميدان
جنگ بازگردند؛ سپس خدا
توبه آنها را پذيرفت، چرا كه او نسبت به آنان رئوف و مهربان است.)
(وَ تَحْمِلُ أَثْقالَكُمْ إِلَى بَلَدٍ لَّمْ تَكونواْ بالِغيهِ إِلاّ بِشِقِّ الأَنفُسِ إِنَّ رَبَّكُمْ لَرَؤوفٌ رَّحيمٌ)
(آنها بارهاى سنگين شما را به شهرى حمل مىكنند كه خودتان جز با مشقّت زياد، به آن نمىرسيديد؛ پروردگارتان به يقين رئوف و مهربان است.)
(أَوْ يأْخُذَهُمْ عَلَى تَخَوُّفٍ فإِنَّ رَبَّكُمْ لَرؤوفٌ رَّحيمٌ)
(يا پس از هشدارهاى خوفانگيز آنان را گرفتار سازد؟! چرا كه پروردگار شما، رؤوف و مهربان است.)
(أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُم مّا فی الْأَرْضِ وَ الْفُلْکَ تَجْری فی الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ وَ يُمْسِکُ السَّماء أَن تَقَعَ عَلَى الْأَرْضِ إِلّا بِإِذْنِهِ إِنَّ اللَّهَ بِالنّاسِ لَرَؤوفٌ رَّحيمٌ)
(آيا نديدى كه خداوند آنچه را در
زمین است و نيز كشتیهايى راكه به فرمان او بر صفحه اقيانوسها حركت مىكنند، مسخّر شما كرد و آسمان (كرات و سنگهاى آسمانى) را نگه مىدارد، تا جز به اجازه او، بر زمين فرو نيفتند؟! خداوند نسبت به مردم رئوف و مهربان است.)
(وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ وَ أَنَّ اللَّه رَؤوفٌ رَحيمٌ)
(و اگر
فضل و رحمت الهى شامل حال شما نبود و اينكه خدا رئوف و مهربان است
مجازات سختى دامانتان را مىگرفت.)
(هُوَ الَّذی يُنَزِّلُ عَلَى عَبْدِهِ آياتٍ بَيِّناتٍ لِيُخْرِجَكُم مِّنَ الظُّلُماتِ إِلَى النّورِ وَ إِنَّ اللَّهَ بِكُمْ لَرَؤوفٌ رَّحيمٌ)
(او كسى است كه آيات روشنى بر بندهاش نازل مىكند تا شما را از تاريكیها به سوى نور خارج كند و خداوند نسبت به شما رئوف و مهربان است.)
(وَ الَّذينَ جَاؤوا مِن بَعْدِهِمْ يَقولونَ رَبَّنا اغْفِرْ لَنا وَ لِإِخْوانِنا الَّذينَ سَبَقونا بِالْإِيمانِ وَ لَا تَجْعَلْ فی قُلوبِنا غِلًّا لِّلَّذينَ آمَنوا رَبَّنا إِنَّکَ رَؤوفٌ رَّحيمٌ)
(همچنين كسانى كه بعد از آنها (بعد از مهاجران و انصار) آمدند و مىگويند: «پروردگارا! ما و برادرانمان را كه در
ایمان بر ما پيشى گرفتند بيامرز و در دلهايمان
حسد و كينهاى نسبت به مومنان قرار مده. پروردگارا، تو رئوف و مهربانى».)
در اين آيات به احتمال قوى مراد آن است كه خداوند به عموم اعمّ از گرفتار و غير آن مهربان است.
در «رحم» خواهد آمد كه رأفت خدا به معنى تأثر و رقّت قلب نيست چنانكه در
بشر است و رأفت خدا همان نعمتهاى خداست كه خوان كرمش براى عموم گسترده است و از رأفت بزرگش هدايت خلق بوسيله
فطرت و
پیامبران است.
رَئوفٌ يازده بار در
قرآن مجید آمده که دو بار به صورت تنها است.
نه بار توأم با رحيم آمده است.
در ده محل از يازده محل فوق، صفت خداوند و در يک محل صفت
حضرت رسول اکرم (صلّیاللهعلیهوآله) آمده است.
•
قرشی بنابی، علیاکبر، قاموس قرآن، برگرفته از مقاله «رئوف»، ج۳، ص۳۳-۳۴.
