• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

خطبه ۲۰۹ نهج البلاغه

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



گزارش خطا
برای مشاهده معنا و شرح هر کلمه، بر روی آن کلیک کنید.



اخلاقی ، اجتماعی


از سخنان آن حضرت (علیه‌السلام) است

بِالْبَصْرَةِ وَ قَدْ دَخَلَ عَلَى الْعَلاءِ بْنِ زِياد الْحارِثِىِّ وَ هُوَ مِنْ اَصْحابِهِ يَعُودُهُ، فَلَمّا رَأى سَعَةَ دارِهِ قالَ:
زمانی‌ که در بصره جهت عیادت علاء بن زیاد حارثی‌ که یکی‌ از یارانش بود وارد شد، چون خانه او را وسیع دید فرمود:

«مَا کُنْتَ تَصْنَعُ بِسِعَةِ هذِهِ الدَّارِ فِي الدُّنْیَا،»۱
با این خانه وسیع در دنیا چه می‌ کنی‌



«أَنْتَ إِلَيْهَا فِي الْآخِرَةِ کُنْتَ أَحْوَجَ؟»
[۴] در بعضی نسخ «وَ أَنْتَ إِلَيْهَا ...» و در بعضی دیگر از نسخ «أَمَّا أَنْتَ إِلَيْهَا ...» و در برخی دیگر «مَا أَنْتَ إِلَيْهَا ...» آمده است.
۲
و حال آنکه در آخرت به خانه گسترده محتاج تری‌؟!



«وَ بَلَى إِنْ شِئْتَ بَلَغْتَ بِهَا الْآخِرَةَ۳
آری‌ اگر بخواهی‌ به وسیله این خانه به منزل وسیع آخرت برسی‌



«تَقْرِی فِيهَا الضَّیْفَ،»۴
در این خانه میهمانی‌ کن،



«وَ تَصِلُ فِيهَا الرَّحِمَ،»۵
صله رحم به جای‌ آور،



«وَ تُطْلِعُ مِنْهَا الْحُقُوقَ مَطَالِعَهَا،»۶
و حقوقی‌ را که خداوند بر عهده ات گذاشته در جای‌ خود پرداخت کن،



«فَإِذَا أَنْتَ قَدْ بَلَغْتَ بِهَا الْآخِرَةَ۷
در این صورت به سبب این خانه به آخرت دست یافته ای‌.

فَقالَ لَهُ الْعَلاءُ: يا اَميرَ الْمُوْمِنينَ، اَشْكُو اِلَيْكَ اَخى عَاصِمَ بْنَ زِياد.
علاء عرضه داشت: یا امیرالمؤمنین، از برادرم عاصم بن زیاد به تو شکایت دارم.

قالَ:
فرمود:

«وَ مَا لَهُ؟»۸
چه شکایتی‌؟

قالَ: لَبِسَ الْعَباءَةَ، وَ تَخَلّى عَنِ الدُّنْيا.
عرضه داشت: لباسی‌ کهنه پوشیده و دل از دنیا بریده.

قالَ:
حضرت فرمود:

«عَلَىَّ بِهِ.»۹
او را نزد من حاضر کنید.

فَلَمّا جاءَ، قالَ:
وقتی‌ آمد، فرمود:

«يَا عُدَیَّ نَفْسِهِ۱۰
ای‌ دشمنک جان خویش،



«لَقَدِ اسْتَهَامَ بِكَ الْخَبِیثُ۱۱
شیطان پلید تو را به بیراهه کشیده،



«أَمَا رَحِمْتَ أَهْلَکَ وَ وَلَدَکَ؟!»۱۲
آیا به زن و فرزند خود رحم نکردی‌؟!



«أَ تَرَی اللهَ أَحَلَّ لَكَ الطَّیِّبَاتِ،»۱۳
گمان می‌ کنی‌ خداوند چیزهای‌ پاکیزه را بر تو حلال کرده



«وَ هُوَ یَکْرَهُ أَنْ تَأْخُذَهَا؟!»۱۴
آن گاه از اینکه از آنها بهره مند شوی‌ ناراضی‌ است؟



«أَنْتَ أَهْوَنُ عَلَى اللهِ مِنْ ذلِكَ!»۱۵
تو نزد خداوند بی‌ مقدارتر از آنی‌ که با تو این گونه رفتار نماید.

قَالَ: يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، هذَا أَنْتَ فِي خُشُونَةِ مَلْبَسِكَ وَ جُشُوبَةِ مَأْكَلِكَ!
عاصم گفت: یا امیرالمؤمنین، تو خود با لباس خشن و غذای‌ ناگوار زندگی‌ می‌ کنی‌!

قَالَ:
حضرت فرمود:

«وَیْحَکَ،»۱۶
وای‌ بر تو،



«إِنِّي لَسْتُ كَأَنْتَ،»۱۷
من همانند تو نیستم،



«إِنَّ اللهَ تَعَالی فَرَضَ عَلَى أَئِمَّةِ الْعَدْلِ
[۵] در بعضی نسخ «أَئِمَّةِ الْحَقِّ» آمده است.
أَنْ یُقَدِّرُوا
[۶] در بعضی نسخ «أَنْ یَقْدِرُوا» آمده است.
أَنْفُسَهُمْ بِضَعَفَةِ النَّاسِ،»
۱۸
زیرا خداوند بر پیشوایان عادل واجب فرموده که خود را با مردم تهیدست برابر قرار دهند



«كَيْلاَ یَتَبَیَّغَ بِالْفَقِیرِ فَقْرُهُ۱۹
تا تهیدستی‌ بر فقیر سنگینی‌ نکند و او را از پای‌ درنیاورد.



۱. سید رضی، نهج البلاغه تحقیق الحسّون، ص۵۱۴، خطبه ۲۰۹.    
۲. عبده، محمد، نهج البلاغه، ج۲، ص۲۱۳، خطبه ۲۰۷.    
۳. صبحی صالح، نهج البلاغه، ص۳۲۴، خطبه ۲۰۹.    
۴. در بعضی نسخ «وَ أَنْتَ إِلَيْهَا ...» و در بعضی دیگر از نسخ «أَمَّا أَنْتَ إِلَيْهَا ...» و در برخی دیگر «مَا أَنْتَ إِلَيْهَا ...» آمده است.
۵. در بعضی نسخ «أَئِمَّةِ الْحَقِّ» آمده است.
۶. در بعضی نسخ «أَنْ یَقْدِرُوا» آمده است.





جعبه ابزار