حَیْثُ (مفرداتقرآن)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
حَیْثُ (به فتح حاء و سکون یاء) از
واژگان قرآن کریم، ظرف مکان و
مبنیّ بر ضمّ است و لازمالاضافه و مضافالیه آن پیوسته
جمله است.
مضافالیه این واژه در
قرآن مجید همیشه
جمله فعلیّه است و چون ما کافّه بر آن لاحق شود معنای شرط میدهد و جازم دو است.
حَيْث در قرآن بیست و نه بار و به صورت
حَيْثُ ما فقط در دو محل آمده است.
حَیْثُ ظرف مکان و مبنیّ بر ضمّ است و لازمالاضافه و مضافالیه آن پیوسته جمله است.
بعضی ادعا کرده که مضافالیه آن گاهی مفرد میآید و به قول راجز استدلال کرده است:
«اَ مَا تَرَی حَیْثُ سُهَیْلٍ طَالِعاً.»ولی جمهور این مطلب را انکار نموده و گفتهاند: سهیل مرفوع و
مبتدا و خبر آن محذوف است.
به مواردی از
حَیْثُ که در قرآن به کار رفته است، اشاره میشود:
(وَ اقْتُلُوهُمْ حَیْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ.)
(و آنها (مشركان فتنهگر) را هر كجا يافتيد، به
قتل برسانيد.)
(ثُمَّ اَفِیضُوا مِنْ حَیْثُ اَفاضَ النَّاسُ وَ اسْتَغْفِرُوا اللَّهَ.)
(سپس از همان جا كه مردم
کوچ مىكنند، به سوى
سرزمین منا كوچ كنيد و از
خداوند، طلب
آمرزش كنيد.)
(وَ حَیْثُ ما کُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَکُمْ شَطْرَهُ.)
(و هر جا بوديد، روى خود را به سوى آن كنيد.)
حیث به جمله فعلیه و
اسمیه هر دو اضافه میشود ولی در قرآن مجید مضاف الیه آن همه جمله فعلیّه است و چون ماء کافّه بر آن لاحق شود معنای شرط میدهد و جازم دو است.
(وَ حَيْثُ مَا كُنتُمْ فَوَلُّواْ وُجُوِهَكُمْ شَطْرَهُ.)
( و هر جا باشيد، روى خود را به سوى آن بگردانيد.)
در قرآن مجید فقط دو فقره «
حَیْثُ ما» آمده است:
«
حیث» و بیست و نه بار به کار رفته است.
•
قرشی بنابی، علیاکبر، قاموس قرآن، برگرفته از مقاله «حیث»، ج۲، ص۲۰۵.
