• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

حضرت زینب (شعر عاشورایی)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف





حضرت زینب (سلام‌الله‌علیها) دختر امام علی (علیه‌السلام) و حضرت فاطمه (سلام‌الله‌علیها)، در سال پنجم هجری متولد شد و با حضور در واقعه کربلا، نقش کلیدی در حفاظت از اهل بیت (علیهم‌السلام) و ابلاغ پیام عاشورا ایفا کرد.
او با خطبه‌های آتشین در کوفه و شام، خاطره شهادت امام حسین (علیه‌السلام) را برای همیشه زنده نگه داشت و به عنوان نیابت خاصه از امام سجاد (علیه‌السلام)، احکام اسلامی را برای مردم بیان کرد.
پس از رنج‌های فراوان، حضرت زینب (سلام‌الله‌علیها) در سال ۶۲ هجری رحلت کرد و با اشعار و سخنان خود، الهام‌بخش نهضت بیداری علیه ستمگران شد، که این میراث درشعر عاشورایی همچنان ماندگار است.




زینب (سلام‌الله‌علیها) دختر گرامی امام علی (علیه‌السّلام) و حضرت فاطمه (سلام‌الله‌علیها) است.
اشتهار فضایل آن بانوی گرامی و آثار مرویه از او در کتب تاریخ، ما را از بسط سخن در ترجمه احوالش بی‌نیاز می‌کند.
دوست و دشمن در اعتراف به جلالت قدر و عظمت رتبت و فصاحت بیان و کمال خرد و علوّ منزلت وی هم‌سخن هستند.
آن بزرگوار در پنجم جمادی الاولی سال پنجم هجرت در مدینه‌ منوّره متولّد شد و در خانواده‌ی عصمت و طهارت رشد کرد.
با پسر عمّش عبد اللّه بن جعفر طیّار ازدواج کرد و پنج فرزند به نام‌های علی و عون و محمّد و عباس و‌ ام کلثوم ثمره‌ی این ازدواج بود که محمّد و عون در کربلا به شهادت رسیدند.



زینب (سلام‌الله‌علیها) در واقعه‌ی کربلا به همراه برادرش امام حسین (علیه‌السّلام) حضور داشت.
پس از عاشورا از کربلا تا شام و از آنجا تا مدینه در کنار امام سجاد (علیه‌السّلام) حفاظت و پرستاری اهل بیت سیّد‌الشهدا را بر عهده داشت و می‌توان گفت که هیچ زنی در دنیا به‌ اندازه‌ی او رنج ندید و مصیبت نکشید.



حضرت زینب (سلام‌الله‌علیها) با سخنان و خطبه‌های خود در کوفه و شام برای همیشه عاشورا را زنده نگه داشت.
خطبه‌های او مورد تمجید و تحسین کسانی است که در حقایق بیان و دقایق کلام و خطابت، صاحب معرفت و نظرند.
پس از عاشورا کار زینب (سلام‌الله‌علیها) ابلاغ پیام خون شهیدان بود، یعنی درخشش عاشورا در میان مردم و زنده نگاه‌داشتن خاطره و راه شهیدان.
او از طرف امام سجاد (علیه‌السّلام) نیابت خاصّه داشت.
احکام اسلامی را برای مردم بیان می‌کرد و خانه‌ی او همواره محل مراجعه مردم بود.
با سخنان حضرت نهضت بیداری در مدینه آغاز شد.
نهضتی که پشتوانه و ریشه‌اش خون پاک و درخشان حسین (علیه‌السّلام) و یاران او بود و پاسدارنده و تبیین‌کننده‌اش امام سجاد (علیه‌السّلام) و زینب (سلام‌الله‌علیها) و خانواده پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) بودند.
ایشان صریحا مردم را به قیام علیه یزید فرامی‌خواند و می‌فرمود: حکومت یزید باید تاوان عاشورا را بپردازد.
حضرت زینب (سلام‌الله‌علیها) بعد از رنج‌ها و مصایب بسیار در غروب روز پانزدهم ماه رجب سال ۶۲ هجری از دنیا رحلت فرمود.



بانوی عقیله و عالمه‌ی بنی‌هاشم در عصر عاشورا با نگاه به میدان جنگ و اجساد شهیدان فرمود:
يَا مُحَمَّدَاهْ صَلَّى عَلَيْكَ مَلِيكُ السَّمَاءِ
هٰذَا حُسَيْنٌ بِالْعَرَاءِ مُرَمَّلٌ بِالدِّمَاءِ مُقَطَّعُ الْأَعْضَاءِ
يَا مُحَمَّدَاهْ وَ بَنَاتُكَ السَّبَايَا وَ ذُرِّيَّتُكَ مُقَتَّلَةٌ
تَسْفِي عَلَيْهَا الصَّبَا

‌ای محمد (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) ! فرشتگان آسمان بر تو درود فرستند.
این حسین (علیه‌السّلام) است که در‌هامون فتاده است.
در خون غلتیده است و پیکر او پاره‌پاره است. ‌
ای محمد (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) ! دختران تو اسیر شده‌اند.
فرزندانت کشته شده‌اند و باد صبا بر آنان می‌وزد.
زینب (سلام‌الله‌علیها) آن‌گاه با پیکر پاره‌پاره حسینش چنین به ندبه پرداخت:
عَلَى الطَّفِّ السَّلَامُ وَ سَاكِنِيهِ • • • • • وَ رُوحُ اللَّهِ فِي تِلْكَ الْقِبَابِ
نُفُوسٌ قُدِّسَتْ فِي الْأَرْضِ قُدْساً • • • • • وَ قَدْ خُلِقَتْ مِنَ النُّطَفِ الْعِذَابِ
مَضَاجِعُ فِتْيَةٍ عَبَدُوا فَنَامُوا • • • • • هُجُوداً فِي الْفَدَافِدِ وَ الرَّوَابِي
عَلَتْهُمْ فِي مَضَاجِعِهِمْ كِعَابٌ • • • • • بِأَرْدَانٍ مُنَعَّمَةٍ رِطَابِ
وَ صُيِّرَتِ الْقُبُورُ لَهُمْ قُصُوراً • • • • • مَنَاخاً ذَاتَ أَفْنِيَةٍ رِحَابِ

درود بر ساکنان طف و بر روح خدا که در آن آرامگاه‌ها آسوده‌اند.
آرامگاه جوانمردان شب‌زنده‌داری که در دامن این دشت و تپّه‌ها خدا را عبادت کردند.
آرامگاه جوانانی که امر خداوند را اطاعت و در راه خدا به شهادت رسیدند و در غارها و تپه‌های بیابان آرمیدند.
اگر چه آنها در آرامگاه‌ها آرمیدند ولی عزّت و شرف را به ارمغان آوردند و اگر چه لباس‌های آنان به خون آغشته است،
اما این آرامگاه‌ها برای آنان کاخ‌های وسیع و جاویدان شده است.






محمدزاده، مرضیه، دانشنامه شعر عاشورایی، ج۱، ص۴۱.    






جعبه ابزار