• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

حرف (صرف و نحو)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف


منبع: حرف (صرف و نحو)
دیگر کاربردها: حرف (ابهام‌زدایی).


حرف از اصطلاحات ادبیات عرب است که خودش به‌تنهایی معنی کامل نمی‌دهد و فقط وقتی همراه اسم یا فعل بیاید، جمله را کامل می‌کند.
حرف در زبان عربی به دو بخش تقسیم می‌شود، حروف مبانی (الفبا) و حروف معانی.
حروف مبانى (الفبا)، علائمى هستند كه با پيوستن به يكديگر کلمات را تشكيل مى‌دهند. تعداد آن‌ها ۲۹ حرف است، كه با همزه آغاز مى‌شود و با «یاء» پايان مى‌پذيرد.
حروف معانى، كلماتى هستند كه مدلول آن‌ها جز با استعمال آن‌ها همراه اسم يا فعل، تمام نمى‌شود.


حرف از اصطلاحات ادبیات عرب است که خودش به تنهایی معنی کامل نمی‌دهد و فقط وقتی همراه اسم یا فعل بیاید جمله را کامل می کند.
[۱] یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۳۴۸.    
[۲] فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ص۴۵۳.    
[۳] شرتونی، رشید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۴، ص۱۵۹.    
[۴] دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو والتصریف، ص۲۲۸.    


حرف، شامل حروف مبانى (الفبا) و حروف معانى است.
[۵] یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۳۴۸.    
[۶] دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو والتصریف، ص۲۲۸.    


۲.۱ - حروف مبانی

حروف مبانى (الفبا)، علائمى هستند كه با پيوستن به يكديگر كلمات را تشكيل مى‌دهند. تعداد آن‌ها ۲۹ حرف است، كه با همزه آغاز مى‌شود و با «ياء» پايان مى‌پذيرد.
[۷] دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو والتصریف، ص۲۲۸.    

اين موارد به حروف الفبا اضافه مى‌شود:
(۱) حرکات: ضمّه، فتحه، کسره، سکون.
[۸] یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۳۴۸.    
[۹] شرتونی، رشید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۴، ص۶.    
(۲) تنوین: دو ضمّه، دو فتحه، دو كسره.
[۱۰] یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۲۷۵.    
[۱۱] فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ص۳۷۷.    
[۱۲] شرتونی، رشید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ص۷۱.    
[۱۳] دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو والتصریف، ص۱۶۳.    
[۱۴] ابن هشام، انصاری، مغنی اللبیب، ج۲، ص۴.    
(۳) ضوابط: تشدید، مدّ، وصل و قطع.
[۱۵] یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۴۲۹.    
[۱۶] فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ج۲، ص۶۷۶.    
[۱۷] شرتونی، رشید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ص۷۲.    

۲.۲ - حروف معانی

حروف معانى، كلماتى هستند كه مدلول آن‌ها جز با استعمال آن‌ها همراه اسم يا فعل، تمام نمى‌شود.
[۱۸] یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۳۴۸.    
[۱۹] فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ص۴۵۳.    
[۲۰] شرتونی، رشید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۴، ص۱۵۹.    
[۲۱] دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو والتصریف، ص۲۲۸.    

حروف معانى هشتاد حرف‌اند و بر دو نوع‌اند:
(۱) عامل: حروف جرّ، حروف نسخ، حروف ندا، حرف استثناء، حروف جزم، حروف نصب، حروف عطف.
[۲۲] یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۳۴۸.    
[۲۳] فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ص۴۵۳.    
[۲۴] شرتونی، رشید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۴، ص۱۵۹.    
[۲۵] دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو والتصریف، ص۲۲۸.    
(۲) غیر عامل: كه خود ۲۸ حرف‌اند.
برخی از شواهد قرآنی مربوط به حرف در ادامه ارائه خواهد شد:

۳.۱ - إِلَى (سوره مرسلات/سوره۷۷، آیه۲۲)

•

(إِلَی قَدَرٍ مَّعْلُومٍ)

[۲۶] مرسلات/سوره۷۷، آیه۲۲.    

۳.۲ - كَأَنَّهُ (سوره مرسلات/سوره۷۷، آیه۳۳)

•

(کَأَنَّهُ جِمَالَتٌ صُفْرٌ)

[۲۷] مرسلات/سوره۷۷، آیه۳۳.    

۳.۳ - يَا (سوره صف/سوره۶۱، آیه۲)

•

(یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفْعَلُونَ)

[۲۸] صف/سوره۶۱، آیه۲.    

۳.۴ - إِلاَّ (سوره اسراء/سوره۱۷، آیه۵۹)

•

(وَ مَا مَنَعَنَا أَن نُّرْسِلَ بِالْآیَاتِ إِلَّا أَن کَذَّبَ بِهَا الْأَوَّلُونَ ۚ وَ آتَیْنَا ثَمُودَ النَّاقَةَ مُبْصِرَةً فَظَلَمُوا بِهَا ۚ وَ مَا نُرْسِلُ بِالْآیَاتِ إِلَّا تَخْوِیفًا)

[۲۹] اسراء/سوره۱۷، آیه۵۹.    

۳.۵ - إِن (سوره نساء/سوره۴، آیه۱۳۵)

•

(یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا کُونُوا قَوَّامِینَ بِالْقِسْطِ شُهَدَاءَ لِلَّهِ وَ لَوْ عَلَیٰ أَنفُسِکُمْ أَوِ الْوَالِدَیْنِ وَ الْأَقْرَبِینَ ۚ إِن یَکُنْ غَنِیًّا أَوْ فَقِیرًا فَاللَّهُ أَوْلَیٰ بِهِمَا ۖ فَلَا تَتَّبِعُوا الْهَوَیٰ أَن تَعْدِلُوا ۚ وَ إِن تَلْوُوا أَوْ تُعْرِضُوا فَإِنَّ اللَّهَ کَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِیرًا)

[۳۰] نساء/سوره۴، آیه۱۳۵.    

۳.۶ - لَن (سوره آل عمران/سوره۳، آیه۱۱۱)

•

(لَن یَضُرُّوکُمْ إِلَّا أَذًی ۖ وَ إِن یُقَاتِلُوکُمْ یُوَلُّوکُمُ الْأَدْبَارَ ثُمَّ لَا یُنصَرُونَ)

[۳۱] آل عمران/سوره۳، آیه۱۱۱.    

۳.۷ - أَوْ (سوره نور/سوره۲۴، آیه۶۱)

•

(لَّیْسَ عَلَی الْأَعْمَیٰ حَرَجٌ وَ لَا عَلَی الْأَعْرَجِ حَرَجٌ وَ لَا عَلَی الْمَرِیضِ حَرَجٌ وَ لَا عَلَی أَنفُسِکُمْ أَن تَأْکُلُوا مِن بُیُوتِکُمْ أَوْ بُیُوتِ آبَائِکُمْ أَوْ بُیُوتِ أُمَّهَاتِکُمْ أَوْ بُیُوتِ إِخْوَانِکُمْ أَوْ بُیُوتِ أَخَوَاتِکُمْ أَوْ بُیُوتِ أَعْمَامِکُمْ أَوْ بُیُوتِ عَمَّاتِکُمْ أَوْ بُیُوتِ أَخْوَالِکُمْ أَوْ بُیُوتِ خَالَاتِکُمْ أَوْ مَا مَلَکْتُم مَّفَاتِحَهُ أَوْ صَدِیقِکُمْ ۚ لَیْسَ عَلَیْکُمْ جُنَاحٌ أَن تَأْکُلُوا جَمِیعًا أَوْ أَشْتَاتًا ۚ فَإِذَا دَخَلْتُم بُیُوتًا فَسَلِّمُوا عَلَیٰ أَنفُسِکُمْ تَحِیَّةً مِّنْ عِندِ اللَّهِ مُبَارَکَةً طَیِّبَةً ۚ کَذَٰلِکَ یُبَیِّنُ اللَّهُ لَکُمُ الْآیَاتِ لَعَلَّکُمْ تَعْقِلُونَ )

[۳۲] نور/سوره۲۴، آیه۶۱.    
۱. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۳۴۸.    
۲. ↑ فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ص۴۵۳.    
۳. ↑ شرتونی، رشید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۴، ص۱۵۹.    
۴. ↑ دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو والتصریف، ص۲۲۸.    
۵. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۳۴۸.    
۶. ↑ دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو والتصریف، ص۲۲۸.    
۷. ↑ دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو والتصریف، ص۲۲۸.    
۸. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۳۴۸.    
۹. ↑ شرتونی، رشید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۴، ص۶.    
۱۰. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۲۷۵.    
۱۱. ↑ فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ص۳۷۷.    
۱۲. ↑ شرتونی، رشید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ص۷۱.    
۱۳. ↑ دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو والتصریف، ص۱۶۳.    
۱۴. ↑ ابن هشام، انصاری، مغنی اللبیب، ج۲، ص۴.    
۱۵. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۴۲۹.    
۱۶. ↑ فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ج۲، ص۶۷۶.    
۱۷. ↑ شرتونی، رشید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ص۷۲.    
۱۸. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۳۴۸.    
۱۹. ↑ فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ص۴۵۳.    
۲۰. ↑ شرتونی، رشید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۴، ص۱۵۹.    
۲۱. ↑ دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو والتصریف، ص۲۲۸.    
۲۲. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۳۴۸.    
۲۳. ↑ فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ص۴۵۳.    
۲۴. ↑ شرتونی، رشید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۴، ص۱۵۹.    
۲۵. ↑ دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو والتصریف، ص۲۲۸.    
۲۶. ↑ مرسلات/سوره۷۷، آیه۲۲.    
۲۷. ↑ مرسلات/سوره۷۷، آیه۳۳.    
۲۸. ↑ صف/سوره۶۱، آیه۲.    
۲۹. ↑ اسراء/سوره۱۷، آیه۵۹.    
۳۰. ↑ نساء/سوره۴، آیه۱۳۵.    
۳۱. ↑ آل عمران/سوره۳، آیه۱۱۱.    
۳۲. ↑ نور/سوره۲۴، آیه۶۱.    


• فرهنگ اصطلاحات صرف و نحو عربی، دحداح، انطوان، ص۱۶۳.    


رده‌های این صفحه : ادبیات عرب | اصطلاحات صرف و نحو | حرف | حروف مبانی | حروف معانی
جعبه ابزار