• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

حرف نفی (صرف و نحو)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف


منبع: حرف نفی (صرف و نحو)
مقالات مرتبط: نفی (مقالات‌ مرتبط).


حرف نفی از اصطلاحات ادبیات عرب حرف معناست و براى انكار و نفى حكم از ما بعد خود، يا عدم اثبات آن، به كار مى‌رود.
حروف نفى هشت حرف است: إِنْ، کَلاّ، لَمْ، لَمَّا، لَنْ، لا، لاتَ و ما.


حرف نفی از اصطلاحات ادبیات عرب حرف معناست و براى انكار و نفى حكم از ما بعد خود، يا عدم اثبات آن، به كار مى‌رود.
[۱] فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ص۴۹۱.    
[۲] یعقوب، امیل، موسوعة النحو و الصرف و الاعراب، ص۶۹۳.    


حروف نفى هشت حرف است:
۱. «إِنْ»: إِنْ أَحَدٌ خَيْراََ مِنْ أَحَدٍ إِلَّا بِالْعِلْمِ. (هیچ‌کس برتر از دیگری نیست مگر به سببِ دانش).
[۳] فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ص۲۵۱.    
[۴] یعقوب، امیل، موسوعة النحو و الصرف و الاعراب، ص۱۶۰.    
[۵] شرتونی، سعید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۳، ص۱۴۲.    
[۶] دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو و التصریف، ص۹۸.    
[۷] ابن هشام، انصاری، مغنی اللبیب، ص۲۳.    
۲. «كلاّ»: أَ تَفْعَلُ السّوءَ؟ ـ كَلّا! (آیا کار بد انجام می‌دهی؟ ـ هرگز!)
[۸] فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ج۲، ص۸۳۲.    
[۹] یعقوب، امیل، موسوعة النحو و الصرف و الاعراب، ص۵۵۱.    
[۱۰] شرتونی، سعید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۴، ص۳۷۱.    
[۱۱] دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو و التصریف، ص۳۶۰.    
[۱۲] ابن هشام، انصاری، مغنی اللبیب، ص۱۹۰.    
۳. «لَمْ»: لَمْ يَلِدْ وَ لَمْ يولَدْ. (نه زاده است و نه زاده شده است).
[۱۳] فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ص۴۰۶.    
[۱۴] یعقوب، امیل، موسوعة النحو و الصرف و الاعراب، ص۶۹۳.    
[۱۵] شرتونی، سعید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۳، ص۲۱۶.    
[۱۶] دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو و التصریف، ص۳۸۹.    
[۱۷] ابن هشام، انصاری، مغنی اللبیب، ص۲۷۷.    
۴. «لَمّا»: لَمّا يَأْتِ القِطارُ. (هنوز قطار نیامده است).
[۱۸] فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ص۴۰۶.    
[۱۹] یعقوب، امیل، موسوعة النحو و الصرف و الاعراب، ص۶۹۳.    
[۲۰] شرتونی، سعید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۳، ص۲۱۶.    
[۲۱] دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو و التصریف، ص۳۸۹.    
[۲۲] ابن هشام، انصاری، مغنی اللبیب، ص۲۷۹.    
۵. «لَنْ»: لَنْ يَجودَ البَخيلُ. (بخیل هرگز بخشش نخواهد کرد).
[۲۳] فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ص۴۹۱.    
[۲۴] یعقوب، امیل، موسوعة النحو و الصرف و الاعراب، ص۶۸۷.    
[۲۵] شرتونی، سعید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۳، ص۱۰۰.    
[۲۶] دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو و التصریف، ص۵۲۱.    
[۲۷] ابن هشام، انصاری، مغنی اللبیب، ج۲، ص۲۸۲.    
۶. «لا» ى نافيه: لا تِلْميذَ مُجْتَهِدًا. (هیچ دانش‌آموزی کوشا نیست).
[۲۸] فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ج۲، ص۸۵۱.    
[۲۹] یعقوب، امیل، موسوعة النحو و الصرف و الاعراب، ص۱۸.    
[۳۰] شرتونی، سعید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۳، ص۱۴۲.    
[۳۱] ابن هشام، انصاری، مغنی اللبیب، ص۲۳۹.    
و نيز «لا» ى نفى جنس: لا مِصْباحَ مَكْسورٌ. (هیچ چراغی شکسته نیست).
[۳۲] فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ج۲، ص۸۵۸.    
[۳۳] یعقوب، امیل، موسوعة النحو و الصرف و الاعراب، ص۵۶۸.    
[۳۴] شرتونی، سعید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۴، ص۲۲۸.    
[۳۵] دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو و التصریف، ص۳۶۶.    
[۳۶] ابن هشام، انصاری، مغنی اللبیب، ج۲، ص۲۲۴.    
۷. «لات»: لاتَ - السّاعَةَ - ساعَةَ نَدامَةٍ. (زمان، زمانِ پشیمانی نیست).
[۳۷] فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ج۲، ص۸۴۶.    
[۳۸] یعقوب، امیل، موسوعة النحو و الصرف و الاعراب، ص۵۷۴.    
[۳۹] شرتونی، سعید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۴، ص۲۱۸.    
[۴۰] دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو و التصریف، ص۳۷۳.    
[۴۱] ابن هشام، انصاری، مغنی اللبیب، ص۲۵۳.    
۸. «ما»: ما الكَسَلُ مَحْمودًا. (تنبلی پسندیده نیست).
[۴۲] یعقوب، امیل، موسوعة النحو و الصرف و الاعراب، ص۶۹۳.    
[۴۳] شرتونی، سعید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۳، ص۲۱۶.    
در ادامه برخی شواهد قرآنی مربوط به نفی ارائه می‌شود:

۳.۱ - إِنْ (سوره ابراهیم/سوره۱۴، آیه۱۱)

•

(قَالَتْ لَهُمْ رُسُلُهُمْ إِن نَّحْنُ إِلَّا بَشَرٌ مِّثْلُکُمْ وَ لَٰکِنَّ اللَّهَ یَمُنُّ عَلَیٰ مَن یَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ ۖ وَ مَا کَانَ لَنَا أَن نَّأْتِیَکُم بِسُلْطَانٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ ۚ وَ عَلَی اللَّهِ فَلْیَتَوَکَّلِ الْمُؤْمِنُونَ)

[۴۴] ابراهیم/سوره۱۴، آیه۱۱.    

۳.۲ - کَلَّا (سوره مدثر/سوره۷۴، آیه۵۳)

•

(قُلْ اَرُونِیَ الَّذِینَ اَلْحَقْتُم بِهِ شُرَکَاءَ ۖ کَلَّا ۚ بَلْ هُوَ اللَّهُ الْعَزِیزُ الْحَکِیمُ)

[۴۵] سبا/سوره۳۴، آیه۲۷.    

۳.۳ - لَمْ (سوره فرقان/سوره۲۵، آیه۲۸)

•

(یَا وَیْلَتَیٰ لَیْتَنِی لَمْ أَتَّخِذْ فُلَانًا خَلِیلًا)

[۴۶] فرقان/سوره۲۵، آیه۲۸.    

۳.۴ - لَمَّا (سوره عبس/سوره۸۰، آیه۲۳)

•

(کَلَّا لَمَّا یَقْضِ مَا أَمَرَهُ)

[۴۷] عبس/سوره۸۰، آیه۲۳.    

۳.۵ - لَن (سوره کهف/سوره۱۸، آیه۷۲)

•

(قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّکَ لَن تَسْتَطِیعَ مَعِیَ صَبْرًا)

[۴۸] کهف/سوره۱۸، آیه۷۲.    

۳.۶ - لَا (سوره حمد/سوره۱، آیه۷)

•

(صِرَاطَ الَّذِینَ اَنعَمتَ عَلَیهِمْ غَیرِ المَغضُوبِ عَلَیهِمْ وَ لَا الضَّالِّینَ)

[۴۹] حمد/سوره۱، آیه۷.    

۳.۷ - لَاتَ (سوره ص/سوره۳۸، آیه۳)

•

(کَمْ اَهْلَکْنَا مِن قَبْلِهِم مِّن قَرْنٍ فَنَادَوا وَ لَاتَ حِینَ مَنَاصٍ)

[۵۰] ص/سوره۳۸، آیه۳.    

۳.۸ - مَا (سوره ص/سوره۳۸، آیه۷)

•

(مَا سَمِعْنَا بِهَٰذَا فِی الْمِلَّةِ الْآخِرَةِ إِنْ هَٰذَا إِلَّا اخْتِلَاقٌ)

[۵۱] ص/سوره۳۸، آیه۷.    
۱. ↑ فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ص۴۹۱.    
۲. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو و الصرف و الاعراب، ص۶۹۳.    
۳. ↑ فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ص۲۵۱.    
۴. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو و الصرف و الاعراب، ص۱۶۰.    
۵. ↑ شرتونی، سعید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۳، ص۱۴۲.    
۶. ↑ دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو و التصریف، ص۹۸.    
۷. ↑ ابن هشام، انصاری، مغنی اللبیب، ص۲۳.    
۸. ↑ فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ج۲، ص۸۳۲.    
۹. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو و الصرف و الاعراب، ص۵۵۱.    
۱۰. ↑ شرتونی، سعید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۴، ص۳۷۱.    
۱۱. ↑ دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو و التصریف، ص۳۶۰.    
۱۲. ↑ ابن هشام، انصاری، مغنی اللبیب، ص۱۹۰.    
۱۳. ↑ فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ص۴۰۶.    
۱۴. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو و الصرف و الاعراب، ص۶۹۳.    
۱۵. ↑ شرتونی، سعید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۳، ص۲۱۶.    
۱۶. ↑ دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو و التصریف، ص۳۸۹.    
۱۷. ↑ ابن هشام، انصاری، مغنی اللبیب، ص۲۷۷.    
۱۸. ↑ فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ص۴۰۶.    
۱۹. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو و الصرف و الاعراب، ص۶۹۳.    
۲۰. ↑ شرتونی، سعید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۳، ص۲۱۶.    
۲۱. ↑ دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو و التصریف، ص۳۸۹.    
۲۲. ↑ ابن هشام، انصاری، مغنی اللبیب، ص۲۷۹.    
۲۳. ↑ فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ص۴۹۱.    
۲۴. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو و الصرف و الاعراب، ص۶۸۷.    
۲۵. ↑ شرتونی، سعید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۳، ص۱۰۰.    
۲۶. ↑ دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو و التصریف، ص۵۲۱.    
۲۷. ↑ ابن هشام، انصاری، مغنی اللبیب، ج۲، ص۲۸۲.    
۲۸. ↑ فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ج۲، ص۸۵۱.    
۲۹. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو و الصرف و الاعراب، ص۱۸.    
۳۰. ↑ شرتونی، سعید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۳، ص۱۴۲.    
۳۱. ↑ ابن هشام، انصاری، مغنی اللبیب، ص۲۳۹.    
۳۲. ↑ فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ج۲، ص۸۵۸.    
۳۳. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو و الصرف و الاعراب، ص۵۶۸.    
۳۴. ↑ شرتونی، سعید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۴، ص۲۲۸.    
۳۵. ↑ دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو و التصریف، ص۳۶۶.    
۳۶. ↑ ابن هشام، انصاری، مغنی اللبیب، ج۲، ص۲۲۴.    
۳۷. ↑ فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ج۲، ص۸۴۶.    
۳۸. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو و الصرف و الاعراب، ص۵۷۴.    
۳۹. ↑ شرتونی، سعید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۴، ص۲۱۸.    
۴۰. ↑ دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو و التصریف، ص۳۷۳.    
۴۱. ↑ ابن هشام، انصاری، مغنی اللبیب، ص۲۵۳.    
۴۲. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو و الصرف و الاعراب، ص۶۹۳.    
۴۳. ↑ شرتونی، سعید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۳، ص۲۱۶.    
۴۴. ↑ ابراهیم/سوره۱۴، آیه۱۱.    
۴۵. ↑ سبا/سوره۳۴، آیه۲۷.    
۴۶. ↑ فرقان/سوره۲۵، آیه۲۸.    
۴۷. ↑ عبس/سوره۸۰، آیه۲۳.    
۴۸. ↑ کهف/سوره۱۸، آیه۷۲.    
۴۹. ↑ حمد/سوره۱، آیه۷.    
۵۰. ↑ ص/سوره۳۸، آیه۳.    
۵۱. ↑ ص/سوره۳۸، آیه۷.    


• فرهنگ اصطلاحات صرف و نحو عربی، دحداح، انطوان، ص۱۷۷.    


رده‌های این صفحه : ادبیات عرب | اصطلاحات صرف و نحو | حروف معنا | حروف نفی | نفی
جعبه ابزار