• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

حرف نصب (صرف و نحو)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف





حرف نصب از اصطلاحات ادبیات عرب حرف معناست و در فعل يا اسم عمل مى‌كند و در انتهاى آن دو، اعراب فتحه يا چيزى كه جانشين آن مى‌شود ايجاد مى‌كند.
حروف ناصبه سه دسته‌اند:
• حروفى كه مضارع را منصوب مى‌سازد
• حروف فرعی نصب، كه مضارع را به وسيلۀ «أن» تقديرى، منصوب مى‌سازد
• حروفى كه مبتدا را در جملۀ اسمیّه منصوب مى‌سازد.


حرف نصب از اصطلاحات ادبیات عرب حرف معناست و در فعل يا اسم عمل مى‌كند و در انتهاى آن دو، اعراب فتحه يا چيزى كه جانشين آن مى‌شود ايجاد مى‌كند.


حروف نصب عبارت‌اند از:
(۱) «أَنْ»: أُرِيدُ أَنْ أَتَعَلَّمَ. (می‌خواهم که یاد بگیرم).
(۲) «لَنْ»: لَنْ يَجودَ الْبَخِيلُ. (هرگز بخشش نمی‌کند بخیل).
(۳) «إِذَنْ»: إِذَنْ تَبْلُغَ الْقَصْدَ. (در این صورت به مقصود می‌رسی).
(۴) «كَيْ» يا «لكَيْ»: اُدْرُسْ كَيْ تَنْجَحَ. (درس بخوان تا موفق شوی).
(۱) «أَوْ»: اِضْرِبْهُ أَوْ يُطيعْ. (او را بزن یا این‌که اطاعت کند).
(۲) «ثُمّ‌َ»: مُقاوَمَتُكَ الْعَدُوَّ، ثُمَّ تَنْتَصِر، فَخْرٌ عَظِيمٌ. (مقاومت تو در برابر دشمن، سپس پیروز شدنت، افتخاری بزرگ است).
(۳) «حَتَّى»: اِضْرِبِ الْمُذْنِبَ حَتَّى يَتوبَ. (گناهکار را بزن تا توبه کند).
(۴) «فاء»: ما أَنا مُسيء فَأَخافَ. (من بدکار نیستم تا بترسم).
(۵) «لام»: خُذِ الدَّواءَ لِتَبْرَأَ. (دارو را بخور تا بهبود یابی).
(۶) «واو»: وَ لَبِسَ عَباءَةً، وَ تَقَرُّ بِها عَيْني. (و پوشیدن عبایی، و روشن شدن چشمم با آن).
۳. حروفى كه مبتدا را در جملۀ اسميّه منصوب مى‌سازد، عبارت‌اند از:
• إِنَّ الطّائِرَ طَليقٌ. (همانا پرنده، آزاد است).
• كَأَنَّ زَيْدًا أَسَدٌ. (گویا زید، شیر است).
• لَكِنَّ لُبْنانَ عَزيزٌ. (ولی لبنان، عزیز است).
• لَيْتَ الشَّبابَ يَعودُ. (کاش جوانی بازمی‌گشت).
• لَعَلَّ الْمُسافِرَ عائِدٌ. (شاید مسافر، بازگردنده است).
• إِنْ أَحَدًا خَيْرٌ مِنْ أَحَدٍ. (هیچ‌کس بهتر از دیگری نیست).
• ما الْكَسَلُ مَحْمُودًا. (تنبلی، پسندیده نیست).
• لا تِلْميذَ مُجْتَهِدًا. (هیچ دانش‌آموزی، کوشا نیست).
• لاتَ ساعَةَ نَدامَة. (زمان، زمانِ پشیمانی نیست).

در ادامه برخی شواهد قرآنی مربوط به حرف نصب ارائه می‌شود:

۳.۱ - أَن (سوره نجم/سوره۵۳، آیه۲۶)

۳.۲ - لَن (سوره آل عمران/سوره۳، آیه۱۱۱)

۳.۳ - کَیْ (سوره طه/سوره۲۰، آیه۳۳)

۳.۴ - أَوْ (سوره اسراء/سوره۱۷، آیه۹۲)

۳.۵ - حَتَّى (سوره بقره/سوره۲، آیه۱۹۶)

۳.۶ - فَتَکُونَ (سوره یونس/سوره۱۰، آیه۹۵)

۳.۷ - لِیُعَذِّبَهُمْ (سوره انفال/سوره۸، آیه۳۳)

۳.۸ - اِنَّ (سوره بقره/سوره۲، آیه۶)

۳.۹ - کَاَنَّمَا (سوره انفال/سوره۸، آیه۶)

۳.۱۰ - لَٰکِنَّ (سوره بقره/سوره۲، آیه۲۴۳)

۳.۱۱ - لَیْتَ (سوره زخرف/سوره۴۳، آیه۳۸)

۳.۱۲ - لَعَلَّ (سوره شوری/سوره۴۲، آیه۱۷)

۳.۱۳ - لَا (سوره حمد/سوره۱، آیه۷)

۳.۱۴ - إِنْ (سوره کهف/سوره۱۸، آیه۵)

۳.۱۵ - مَا (سوره یوسف/سوره۱۲، آیه۳۱)

۳.۱۶ - لَاتَ (سوره ص/سوره۳۸، آیه۳)


۱. ↑ فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ص۴۹۱.    
۲. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو و الصرف و الاعراب، ص۶۸۷.    
۳. ↑ فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ص۴۹۱.    
۴. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو و الصرف و الاعراب، ص۶۸۷.    
۵. ↑ شرتونی، سعید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۳، ص۱۰۰.    
۶. ↑ دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو و التصریف، ص۵۲۱.    
۷. ↑ ابن هشام، انصاری، مغنی اللبیب، ج۲، ص۲۸۲.    
۸. ↑ ابن هشام، انصاری، مغنی اللبیب، ص۱۵۴.    
۹. ↑ ابن هشام، انصاری، مغنی اللبیب، ص۱۱۳.    
۱۰. ↑ ابن هشام، انصاری، مغنی اللبیب، ص۲۱.    
۱۱. ↑ ابن هشام، انصاری، مغنی اللبیب، ص۱۸۲.    
۱۲. ↑ فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ص۴۹۱.    
۱۳. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو و الصرف و الاعراب، ص۶۸۷.    
۱۴. ↑ شرتونی، سعید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۳، ص۱۰۰.    
۱۵. ↑ ابن هشام، انصاری، مغنی اللبیب، ج۲، ص۱۹۴.    
۱۶. ↑ ابن هشام، انصاری، مغنی اللبیب، ص۱۱۹.    
۱۷. ↑ ابن هشام، انصاری، مغنی اللبیب، ص۱۲۶.    
۱۸. ↑ ابن هشام، انصاری، مغنی اللبیب، ص۲۰.    
۱۹. ↑ ابن هشام، انصاری، مغنی اللبیب، ج۲، ص۹۳.    
۲۰. ↑ ابن هشام، انصاری، مغنی اللبیب، ج۲، ص۲۵.    
۲۱. ↑ فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ص۲۵۸.    
۲۲. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو و الصرف و الاعراب، ص۱۵۵.    
۲۳. ↑ شرتونی، سعید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۲، ص۱۴۳.    
۲۴. ↑ دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو و التصریف، ص۹۹.    
۲۵. ↑ فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ج۲، ص۸۵۸.    
۲۶. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو و الصرف و الاعراب، ص۵۶۸.    
۲۷. ↑ شرتونی، سعید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۴، ص۲۲۸.    
۲۸. ↑ دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو و التصریف، ص۳۶۶.    
۲۹. ↑ ابن هشام، انصاری، مغنی اللبیب، ج۲، ص۲۲۴.    
۳۰. ↑ فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ج۲، ص۹۱۲.    
۳۱. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو و الصرف و الاعراب، ص۱۵۶.    
۳۲. ↑ شرتونی، سعید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۴، ص۲۱۷.    
۳۳. ↑ نجم/سوره۵۳، آیه۲۶.    
۳۴. ↑ آل عمران/سوره۳، آیه۱۱۱.    
۳۵. ↑ طه/سوره۲۰، آیه۳۳.    
۳۶. ↑ اسراء/سوره۱۷، آیه۹۲.    
۳۷. ↑ بقره/سوره۲، آیه۱۹۶.    
۳۸. ↑ یونس/سوره۱۰، آیه۹۵.    
۳۹. ↑ انفال/سوره۸، آیه۳۳.    
۴۰. ↑ بقره/سوره۲، آیه۶.    
۴۱. ↑ انفال/سوره۸، آیه۶.    
۴۲. ↑ بقره/سوره۲، آیه۲۴۳.    
۴۳. ↑ زخرف/سوره۴۳، آیه۳۸.    
۴۴. ↑ شوری/سوره۴۲، آیه۱۷.    
۴۵. ↑ حمد/سوره۱، آیه۷.    
۴۶. ↑ کهف/سوره۱۸، آیه۵.    
۴۷. ↑ یوسف/سوره۱۲، آیه۳۱.    
۴۸. ↑ ص/سوره۳۸، آیه۳.    



• فرهنگ اصطلاحات صرف و نحو عربی، دحداح، انطوان، ص۱۷۶.    






جعبه ابزار