• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

ثِقَل (صرف و نحو)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف


منبع: ثِقَل (صرف و نحو)
مقالات مرتبط: اعراب تقدیری (صرف و نحو).


ثِقَل از اصطلاحات ادبیات عرب سببى نحوى است براى ظاهر نشدن علامت‌هاى اعراب در «واو» يا «یاء» در آخر کلمه.
اين علامت‌ها، به سبب سنگينى، در تقدير گرفته مى‌شوند.


ثِقَل در اصطلاح ادبیات عرب سببى نحوى است براى ظاهر نشدن علامت‌هاى اعراب در «واو» يا «یاء» در آخر کلمه. اين علامت‌ها، به سبب سنگينى، در تقدير گرفته مى‌شوند.
[۱] یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۱۱۳.    
[۲] فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ص۳۹۷.    
[۳] شرتونی، رشید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۴، ص۶.    
[۴] دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو و التصریف، ص۱۹۷.    


اين سبب نحوى در حالت‌هاى زير مى‌آيد:
۱. در اسم منقوص معرفه، ضمّه در حالت رفع، و کسره در حالت جرّ، مقدّر در «ياء» مى‌شوند:
[۵] یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۱۱۳.    
[۶] فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ص۳۹۷.    
[۷] شرتونی، رشید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۴، ص۶.    
[۸] دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو و التصریف، ص۱۹۷.    
• جاءَ القاضي. (قاضی آمد).
• مَرَرتُ بالقاضي. (از کنارِ قاضی گذشتم).
۲. در اسم منقوص نکره، ضمّه در حالت رفع، و كسره در حالت جرّ در «ياء» محذوف، مقدّر مى‌شوند:
[۹] یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۲۷۵.    
[۱۰] فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ص۳۳۲.    
[۱۱] شرتونی، رشید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۴، ص۶.    
• جاءَ قاضِِ. (قاضی‌ای آمد).
• مَرَرتُ بِقاضِِ. (از کنارِ قاضی‌ای گذشتم).
۳. در فعلی كه با «واو»، پايان مى‌پذيرد، در حالت رفع، ضمّه در «واو»، مقدّر است: يَدعو. (می‌خواند).
[۱۲] فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ص۳۹۷.    
[۱۳] شرتونی، رشید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۴، ص۶.    
[۱۴] دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو و التصریف، ص۶۸.    
۴. در فعلى كه به «ياء»، پايان مى‌پذيرد، در حالت رفع، ضمّه در «ياء» مقدّر است: نَطوي. (می‌پیماییم).
[۱۵] یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۱۱۲.    
[۱۶] فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ص۳۹۷.    
[۱۷] شرتونی، رشید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۴، ص۶.    
[۱۸] دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو و التصریف، ص۶۸.    
برخی از شواهد قرآنی مربوط به ثقل در ادامه ارائه خواهد شد:

۳.۱ - نَطْوِي (سوره انبیاء/سوره۲۱، آیه۱۰۴)

(یَوْمَ نَطْوِی السَّمَاءَ کَطَیِّ السِّجِلِّ لِلْکُتُبِ ۚ کَمَا بَدَأْنَا أَوَّلَ خَلْقٍ نُّعِیدُهُ ۚ وَعْدًا عَلَیْنَا ۚ إِنَّا کُنَّا فَاعِلِینَ)

[۱۹] انبیاء/سوره۲۱، آیه۱۰۴.    

۳.۲ - يَدْعُو (سوره حج/سوره۲۲، آیه۱۲)

(یَدْعُو مِن دُونِ اللَّهِ مَا لَا یَضُرُّهُ وَ مَا لَا یَنفَعُهُ ۚ ذَٰلِکَ هُوَ الضَّلَالُ الْبَعِیدُ)

[۲۰] حج/سوره۲۲، آیه۱۲.    

۳.۳ - لَيَبْغِي (سوره ص/سوره۳۸، آیه۲۴)

(قَالَ لَقَدْ ظَلَمَکَ بِسُؤَالِ نَعْجَتِکَ إِلَیٰ نِعَاجِهِ ۖ وَ إِنَّ کَثِیرًا مِّنَ الْخُلَطَاءِ لَیَبْغِی بَعْضُهُمْ عَلَیٰ بَعْضٍ إِلَّا الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَ قَلِیلٌ مَّا هُمْ ۗ وَ ظَنَّ دَاوُودُ أَنَّمَا فَتَنَّاهُ فَاسْتَغْفَرَ رَبَّهُ وَ خَرَّ رَاکِعًا وَ أَنَابَ)

[۲۱] ص/سوره۳۸، آیه۲۴.    
۱. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۱۱۳.    
۲. ↑ فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ص۳۹۷.    
۳. ↑ شرتونی، رشید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۴، ص۶.    
۴. ↑ دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو و التصریف، ص۱۹۷.    
۵. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۱۱۳.    
۶. ↑ فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ص۳۹۷.    
۷. ↑ شرتونی، رشید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۴، ص۶.    
۸. ↑ دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو و التصریف، ص۱۹۷.    
۹. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۲۷۵.    
۱۰. ↑ فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ص۳۳۲.    
۱۱. ↑ شرتونی، رشید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۴، ص۶.    
۱۲. ↑ فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ص۳۹۷.    
۱۳. ↑ شرتونی، رشید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۴، ص۶.    
۱۴. ↑ دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو و التصریف، ص۶۸.    
۱۵. ↑ یعقوب، امیل، موسوعة النحو والصرف والإعراب، ص۱۱۲.    
۱۶. ↑ فوال بابتی، عزیزه، المعجم المفصل فی النحو العربی، ص۳۹۷.    
۱۷. ↑ شرتونی، رشید، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، ج۴، ص۶.    
۱۸. ↑ دقر، عبدالغنی، معجم القواعد العربیة فی النحو و التصریف، ص۶۸.    
۱۹. ↑ انبیاء/سوره۲۱، آیه۱۰۴.    
۲۰. ↑ حج/سوره۲۲، آیه۱۲.    
۲۱. ↑ ص/سوره۳۸، آیه۲۴.    


• فرهنگ اصطلاحات صرف و نحو عربی، دحداح، انطوان، ص۱۳۴.    


رده‌های این صفحه : ادبیات عرب | اصطلاحات صرف و نحو | ثقل
جعبه ابزار