تغلیظ سوگند (قواعد فقه)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
تغلیظ سوگند، افزودن الفاظ الهی، تشریفات مذهبی، زمان و مکان مقدس برای ایجاد هراس از
سوگند دروغ است.
دادگاه میتواند سوگند را
تغلیظ کند، اما نپذیرفتن تغلیظ با ادای سوگند عادی، موجب
نکول نمیشود.
در اصطلاح فقهی قسم خوردن به ذات
خدا یا اسماء خاص خداوند است مثل
والله بالله.
ذات خدا یعنی بدون اینکه قسم به اسمی از اسماء خدا باشد عباراتی میآورد که دلالت بر ذات خدا میکند مثل
والذی نفسی بیده: قسم به آن کسی که جانم در دست اوست.
آنچه در ادای
سوگند رکن اساسی محسوب است، همان
لفظ جلاله و یا اسماء خاصه حق است، ولی به
قضات توصیه شده است که ادای سوگند را با تشریفات هرچه بیشتر انجام دهند تا موجب هراس سوگندخورنده گردد. تنها به نام جلاله قناعت نکنند و جملاتی به شرح زیر بیفزایند
«و الله الذی لا اله الّا هو الرحمن الرحیم الطالب الغالب الضار النافع المدرک المهلک الذی یعلم من السر ما یعلمه من العلانیه».
و نیز زمان و مکانی مقدس را برای ادای سوگند انتخاب نمایند. مانند
روز جمعه در
مساجد و امثال آن. این مطلب در
قانون مدنی ایران ماده ۱۳۲۸ آمده است
«
دادگاه میتواند نظر به اهمیت موضوع دعوی و شخصیت طرفین و اوضاع و احوال مؤثر مقرر دارد که
قسم با تشریفات خاص مذهبی یاد شود و یا آن را به نحو دیگری تغلیظ نماید».
تبصره:
«چنانچه کسی که قسم متوجه او شده
تغلیظ را قبول نکند و به نحو عادی قسم بخورد
ناکل محسوب نمیشود». این تبصره از شرایع
محقّق حلی گرفته شده است.
به موجب ماده ۱۶ آییننامه اتیان سوگند :
«دادگاه میتواند به مناسبت
ملیّت کسی که سوگند یاد میکند کیفیت سوگند را از حیث زمان و مکان و غیره تعیین کند. منظور این است که چنانچه سوگندخورنده از اقلیتهای دینی هستند،
مسیحیان روز یکشنبه در محل
کلیسا و
یهودیان در
روز دوشنبه در
معبد خودشان سوگند داده میشوند».
• محقق داماد، سید مصطفی، قواعد فقه، ج۳، ص۱۰۸-۱۱۰.
