بدره (عراق)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
بَدرَه، شهر کوچکی در استان واسط
عراق و مرکز شهرستان بدره، در ۱۳۰ کیلومتری شمال شرقی کوت و کنار درّه‌ای بزرگ واقع است و اراضی آن از رود گلال آبیاری می‌شود.
این شهر که نامش از شهر تاریخی ایرانی «بادرایا» برگرفته شده، در دوره ساسانی محل اسکان اسرای انطاکیه بود و در دوره‌های بعد زیر سلطه حکام لر،
صفویه و
عثمانی قرار گرفت و در جنگ
عراق و
کویت به شدت بمباران شد.
بَدرَه، شهر کوچکی در
عراق، مرکز قضای (شهرستان) بدره. در استان (لواء) واسط در عراق، در ۱۳۰ کیلومتری شمال شرقی شهر کوت (مرکز واسط)، در کنار درّه بزرگی واقع است.
زَرباطیَه، از آبادی‌های بزرگ آن، نزدیک مرز
ایران قرار دارد. اراضی این شهر از رود گَلال (گلال پیرمحمد) آبیاری می‌شود که سرچشمه آن در دامنه‌های کبیرکوه در ایران است و قسمت سفلای آن به نام‌های کَنْجان چَم، گاوی و چَنْگوله خوانده می‌شود. این رود پس از گذشتن از بخش مهران وارد خاک عراق می‌شود.
محصول مهم بدره
غلات است و باغ‌های میوه و نخلستان‌های زیادی دارد.
جمعیت بدره در ۱۳۲۹ ش/۱۹۵۰، حدود شش هزار تن بود که تقریباً همگی
شیعه اثنی عشری و آمیزه‌ای از اقوام
عرب و لُر بودند، ظاهراً تاکنون تغییرات عمده‌ای از لحاظ جمعیتی نداشته است.
ظاهراً بدره از نام شهر تاریخی ایرانی، بادَرایا (برگرفته از نام قبیله بَیتَ درایا) آمده است.
به نوشتة نولدکه
خسرو انوشیروان (حک: ۵۳۱ـ۵۷۹ م) اسرای انطاکیه را در بادرایا (یکی از پنج تسوگ رومیه، واقع در یک میلی جنوب تیسفون) ساکن کرد.
،
بادرایا را یکی از پنج طسّوج کوره استان بازیجان خسرو دانسته و
قدامة بن جعفر،
طسوج بادرایا و باکُسایا را جزو استان اَرَنْدین کَرْد ضبط کرده است. راه دوطسوج بادرایا و باکسایا از شهر مبارک واقع در طرف شرقی (دجله) می‌گذشت.
مقدسی بادرایا و طسوج باکسایا را، در دوره قباد ساسانی، یکجا ذکر کرده است.
یاقوت،
در
قرن هفتم، بادرایا را شهری در طسوج نهروان و میان بَنْدَنیجین (بند نیکان) و نواحی واسط معرفی کرده که خرمای خشک آن مشهور بوده است.
یک قرن بعد،
حمدالله مستوفی بادرایا و باکسایا را قصبه‌ای از توابع بیات نام برده و افزوده که در بادرایا
خرما فراوان است.
به نوشته رهربرن، در زمان
سلطان محمد خدابنده (حک:
۹۸۵-
۹۹۶) بدره و چند جای دیگر زیر سلطه حکام لُرِ تابع حکومت صفوی بود و در
۱۰۴۹، طبق قرار داد صلحی به دولت عثمانی واگذار شد.
در
۱۱۹۹ این شهر جزو قلمرو بابان‌های کرد شمرده می‌شد و در ۱۸۲۰ جمعیت آن به ده هزار تن می‌رسید.
به نوشته لانگریگ، تپه‌های حوالی یا داخل شهر بدره آثاری از شهر قدیم بدره یا بادرایاست که بر اثر
سیل و
طاعون و جنگ ویران شده است.
همچنین به گفته
حسن امین، در غرب بدره تپه‌های بزرگی به نام عَقر قرار دارد که محل خرابه‌های شهر قدیم بادرایاست.
در جنگ عراق و
کویت (۱۳۶۹ ش) نیروی هوایی
آمریکا بدره را به‌شدت بمباران کرد.
۱. تئودور نولدکه، تاریخ ایرانیان و عربها در زمان ساسانیان، ترجمه عباس زریاب، تهران
[تاریخ مقدمه ۱۳۵۸ ش
]؛
۲. کلاوس میشائل رهربرن، نظام ایالات در دوره صفویه، ترجمه کیکاووس جهانداری، تهران ۱۳۵۷ ش؛
۳. حسن امین، دائرة المعارف الاسلامیّة الشیعیّة، ج ۲، جزء ۹، بیروت ۱۳۹۴/۱۹۷۴؛
۴. ابن خرداذبه، کتاب المسالک والممالک، لیدن ۱۹۶۷؛
۵. سیسیل جی. ادموندز، کردها، ترکها، عربها، ترجمه ابراهیم یونسی، تهران ۱۳۶۷ ش؛
۶. حدیث نادرشاهی، چاپ رضا شعبانی، تهران ۱۳۵۶ ش؛
۷. حمدالله بن ابی‌بکر حمدالله مستوفی، کتاب نزهة القلوب، چاپ گی لسترنج، تهران ۱۳۶۲ ش؛
۸. قدامة بن جعفر، کتاب الخراج، چاپ دخویه، لیدن ۱۹۶۷؛
۹. محمدحسین قدوسی، نادرنامه، مشهد ۱۳۳۹ ش؛
۱۰. محمد بن احمد مقدسی، کتاب احسن التقاسیم فی معرفة الاقالیم، چاپ دخویه، لیدن ۱۹۶۷؛
۱۱. یاقوت حموی، معجم البلدان، چاپ ووستنفلد، لایپزیگ ۱۸۶۶ـ۱۸۷۳، چاپ افست تهران ۱۹۶۵؛
۱۲. احمد بن اسحاق یعقوبی، کتاب البلدان، لیدن ۱۹۶۷؛
۱۳. EI, s.v. ûBadraý (by S. H. Longrigg).
•
دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، برگرفته از مقاله «بدره (۲)»، تاریخ بازیابی ۱۴۰۵/۰۷/۱۱.
