بدرالدین کشمیری (مقالهدوم)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
بدری کشمیری، بدرالدین بن عبدالسلام بن سیدابراهیم حسینی،
صوفی،
شاعر و مورخ
قرن دهم و
یازدهم هجری بود که ابتدا به سلسله کبرویه گرایش داشت و سپس به
نقشبندیه گروید و در
۹۶۰ از
کشمیر عازم
حج شد.
او شاعر و نویسندهای پرکار بود و آثار متعددی به نظم و نثر فارسی از خود برجای گذاشت.
بدری کشمیری، بدرالدین بن عبدالسّلام بن سیدابراهیم حسینی،
صوفی و
شاعر و مورخ
قرن دهم و
یازدهم هجری بود.
از تاریخ تولد و وفات او اطلاعی در دست نیست اما از آثارش برمیآید که حدود
۹۶۰ در
کشمیر و تا
۱۰۰۱ در
ماوراءالنهر میزیسته است.
نخست در سلسلة کبرویّه به طریقه
میر سیدعلی همدانی توجّه داشت و سپس به
سلسله نقشبندیه گروید.
در ۹۶۰ از کشمیر عازم زیارت
مکّه شد و در
۹۶۱ به خدمت امیر یونس محمد صوفی نقشبندی احراری (متوفی
ربیع الاول ۹۶۱) در
مرو رسید و پس از وفات او به ملازمان خواجه سعیدالدین سعد، فرزند خواجه
محمداسلام بخارایی جویباری، پیوست.
بدری، شاعر و نویسنده پرکاری بوده است و آثاری به نظم و نثر فارسی دارد که از آن جملهاند:
۱. معراج الکاملین (
۹۸۱ یا
۹۸۳) به نظم و نثر، در مناقب خواجه سعیدالدین سعد؛
۲. روضة الجمال (
۹۸۳) در ۸،۰۰۰
بیت، مشتمل بر قصاید، غزلیّات، مقطّعات، رباعیّات، مفردات و برخی منشآت؛
۳. سراج الصالحین (
۹۸۶) به نظم و نثر، در مسایل عرفانی و اخلاقی و شرح احوال و مناقب امیر یونس محمد، نسخه خطّی آن در کتابخانه گنج بخش اسلام آباد
و موزه بریتانیا
موجود است؛
۴. دیوان غزلیات و قصاید (
۹۸۸) در ۷،۰۰۰ بیت، در ستایش
خدا و
پیامبر اکرم (صلّیاللّهعلیهوآلهوسلّم) و
اهل بیت و خواجگان؛
۵. روضة الرضوان و حدیقة الغلمان (
۹۹۷) به نثر، در شرح حال و مناقب خواجگان جویبار، بویژه خواجه محمد اسلام و پسرش، نسخه خطّی آن در فرهنگستان علوم ازبکستان
موجود است؛
۶. بحر الاوزان (
۹۹۱-
۱۰۰۱) ـ یا سبعه)، شامل مثنویهای: منبع الاشعار به تقلید از مخزن الاسرار؛
۷. ماتمسرای به تقلید از
منطق الطیر؛
۸. زهره و خورشید به تقلید از حدیقه؛
۹. شمع دل افروز (
۹۷۶) در ۵،۵۰۰ بیت، به تقلید از خسرو و شیرین امیرخسرو؛
۱۰. مطلع الفجر به تقلید از سبحة الابرار؛
۱۱. لیلی و مجنون به تقلید از لیلی و مجنون هاتفی (شش مثنوی مجموعاً در ۱۰،۰۰۰ بیت) و همچنین رُسل نامه به تقلید از
بوستان سعدی، در ۱۶۰،۰۰۰ بیت و چهار دفتر: صفینامه در وقایع
پیامبران؛
۱۲. اسکندرنامه در وقایع
ذوالقرنین، نسخة خطّی آن در کتابخانه ملی پاریس
موجود است؛
۱۳. مصطفینامه در شرح زندگی و جنگهای حضرت رسول (صلّیاللّه علیهوآلهوسلّم)، تا واقعه خروج شیبانی و وقایع پادشاهان عرب و عجم از خلفای
بنیامیّه تا
آل تیمور؛
۱۴. ظفرنامه (۱۰۰۱) در شرح جنگهای
ابوالغازی عبداللّه بهادرخان حاکم ماوراءالنهر، نسخة خطّی آن در فرهنگستان علوم تاجیکستان
موجود است.
۱. محمدتقی دانشپژوه، ایرج افشار، نسخههای خطی، دفتر چهارم، تهران ۱۳۴۴ ش؛
۲. ذبیحالله صفا، تاریخ ادبیات در ایران، تهران ۱۳۶۳ـ۱۳۷۰ ش، ج ۵، بخش ۲، ص ۷۱۳ـ۷۱۷؛
۳. احمد منزوی، فهرست نسخههای خطی کتابخانة گنجبخش، اسلام آباد ۱۳۵۷ـ۱۳۶۱ ش؛
۴. عبدالغنی میرزایف، «بدرالدین کشمیری و اشتباهاتی در تعیین تألیفات او»، وحید، دوره ۱۲، ش ۹ (آذر ۱۳۵۳)، ص ۷۰۰ـ۷۱۳ (میرزایف به اشتباه سال تولد بدری را ۹۶۱ نوشته است)؛
۵. سعید نفیسی، تاریخ نظم و نثر در ایران و در زبان فارسی تا پایان قرن دهم هجری، تهران ۱۳۶۳ ش، ج ۱، ص ۴۴۴ـ ۴۴۵؛
۶. E. Blochet, Catalogue des manuscripts persans de la Bibliothque Nationale, Paris ۱۹۰۵-۱۹۳۴.
•
دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، برگرفته از مقاله «بدری کشمیری»، تاریخ بازیابی ۱۴۰۵/۰۷/۱۱.