انکتاد (اقتصاد)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
انکتاد، (UNCTAD) مخفف کنفرانس توسعه و تجارت
سازمان ملل متحد (United Nations Conference on Trade And Development) است
این واژه از اصطلاحات
تجارت بینالملل است که در مجـامع بـینالمللـی معروف است و در سال ۱۹۶۴ با هدف همافزایی
کشورهای در حال توسعه تاسیس شد.
هدف نهایی ایـن سـازمان حول سه محور اصلی است که عبارتند از:
• پژوهش، تجزیه و تحلیل دادهها؛
• همکـاریهـای فنـی بـر اسـاس شـرایط و ویژگـیهـای اقتصادی کشورهای در حال توسعه؛
• و برگزاری پنلهای علمی بین دولتها با هدف تبادل تجربیات.
آنکتاد (UNCTAD) مخفف کنفرانس تجارت و توسعه ملل متحد (United Nations Conference on Trade And Development)، یکی از نهادهای سازمان ملل متحد است که در سال ۱۹۶۴ تاسیس شده و با هدف پیوستن کشورهای در حال توسعه به
اقتصاد جهانی فعالیت میکند.
آنکتاد اکنون به یک نهاد مرجع داناییمحور تبدیل شده و هدف آن، کمک به شکلدهی مباحث سیاسی و اندیشههای توسعه با تاکید بر همگرایی سیاستهای داخلی و اقدام بینالمللی، به منظور فراهم آوردن زمینههای
توسعه پایدار است.
پس از خاتمه
جنگ جهانی دوم، اکثر کشورهای جهان با مشکلات بغرنجی در زمینههای اقتصادی و تجارت خارجی روبرو شدند.
تلاش برای رفع مشکلات
تجارت بینالمللی، به تشکیل
کنفرانس هاوانا در سال ۱۹۴۸ و پس از آن تاسیس موافقتنامه عمومی تعرفه و تجارت (
گات) انجامید.
با وجود فعالیت گات در زمینه رفع موانع تجارت بینالمللی،
اقتصاد جهانی در سال ۱۹۶۱ با مشکلات حادی در زمینه تجارت خارجی روبرو شد.
در پی آن،
مجمع عمومی سازمان ملل، به منظور ارائه راهحل برای مسائل بازرگانی، انجام اقداماتی برای تحقق هدف کلی یعنی "تجارت بینالمللی، ابزار اصلی
توسعه اقتصادی" را مورد بررسی قرار داد.
به این منظور، قرار شد کنفرانسی متشکل از نمایندگان دولتها به بررسی مسائل مربوط به تجارت جهانی کالاهای اساسی و صنعتی بپردازد.
این کنفرانس، در ژوئن ۱۹۶۴ در ژنو تشکیل شد.
در کنفرانس مذکور، بر ضرورت تاسیس یک سازمان اقتصادی بینالمللی که به طور مستمر ناظر بر حرکت تجارت جهانی باشد، تاکید شد.
در همین رابطه، طی رای شماره ۹ (۱۹۹۵) مورخ ۳۰ دسامبر ۱۹۶۴ مجمع عمومی سازمان ملل، کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل (آنکتاد) رسمیت یافت.
وظایف اصلی کنفرانس تجارت و توسعه عبارتند از:
• بسط و گسترش تجارت بینالملل، به خصوص گسترش تجارت بین شمال-جنوب و تجارت بین کشورهای در حال توسعه؛
• تنظیم و تعیین خطوط اصلی تجارت بینالمللی؛
• هماهنگی فعالیتهای سایر ارگانهای سازمان ملل متحد.
کنفرانس توسعه و تجارت ملل متحد دارای چهار رکن است:
کنفرانس، مهمترین رکن آنکتاد به شمار آمده و به مثابه مجمع عمومی از کلیه دولتهای عضو تشکیل میشود.
اجلاسهای این سازمان، به توصیه هیات تجارت و توسعه با شرکت سران کشورها و وزیران امور خارجه و اقتصاد، هر سه یا چهار سال یکبار، در محلی که هیات مذکور تعیین میکند، برگزار میشود.
در خلال سالهای ۱۹۶۴ تا به امروز ۱۲ کنفرانس برگزار شده است که آخرین آن در شهر آکرا در کشور غنا در سال ۲۰۰۸ بوده است.
این هیات رکن دایمی آنکتاد و دارای اجلاسهای عادی و ویژه است.
اجلاسهای عادی آن معمولا سالی یکبار برگزار میشود و اجلاسهای ویژه هیات بنا به درخواست اکثریت اعضای آن و یا به درخواست مجمع عمومی و یا کنفرانس تشکیل میشود.
کمیتههای اصلی هیات تجارت و توسعه عبارتند از:
• کمیته کالاها؛
• کمیته کالاهای ساخته شده؛
• کمیته اقلام نامریی تجارت و تامین مالی مربوط به
تجارت؛
• کمیته کشتیرانی؛
• کمیته انتقال فنآوری؛
• کمیته همکاریهای اقتصادی بین کشورهای در حال توسعه.
کمیتههای مذکور معمولا سالی یکبار تشکیل جلسه میدهند.
آنکتاد دارای یک
دبیرخانه دایمی است که در دبیرخانه ملل متحد استقرار یافته و خدمات لازم را به کنفرانس، هیات و تشکیلات فرعی آن ارائه میدهد.
در راس دبیرخانه، دبیر کل کنفرانس قرار دارد که هر ۴ سال یکبار بنا به پیشنهاد دبیر کل سازمان ملل متحد و تصویب
مجمع عمومی انتخاب میشود.
اعضا و فعالیتهای کنفرانس تجارت و توسعه عبارت است از:
مشارکت و عضویت در آنکتاد برای تمام کشورهای عضو سازمان ملل متحد بلامانع است.
در آنکتاد هر کشور چه در جلسه عمومی و چه در کمیتهها، صرفنظر از سهم آن در تجارت جهانی، میزان جمعیت، منابع مالی و غیره، دارای یک رای است.
در آنکتاد، کشورهای عضو، به چهار گروه تقسیم میشوند:
هماکنون ۱۹۳ کشور، عضو کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل هستند که ایران نیز یکی از آنها است.
کنفرانس تجارت و توسعه ملل متحد تنها محفل بینالمللی اقتصادی (برخلاف
صندوق بینالمللی پول،
بانک جهانی و
مؤسسات مالی منطقهای) است که کشورهای صنعتی در آن در اقلیت محض قرار دارند.
به همین علت، موضعگیریهای آنکتاد و کلیه مسائل مربوط به کمیتههای آن، عمدتا به سود ملل محروم و کشورهای در حال توسعه و کمتر توسعه یافتهتر است.
آنکتاد اولینبار از سوی ۷۷ کشور کمتر توسعه یافته، که به گروه هفتاد و هفت (G۷۷) معروف هستند، تشکیل شد (البته گروه هفتاد و هفت نامی است که امروز به بیش از ۱۲۵ کشور در حال توسعه اطلاق میشود)، تا کشورهای توسعه یافته را جهت آزادسازی بیشتر تجارت، به ویژه در خصوص کالاها و صادرات محصولات کشاورزی تحت فشار قرار دهد.
موضعگیریهای آنکتاد در قبال مبرمترین مسائل و مشکلات مبتلابه اقتصاد بینالملل همواره در رد اعتراض کشورهای صنعتی (خصوصا آمریکا و انگلیس) بوده است.
البته آنکتاد نتوانسته است آنطوری که باید و شاید به اهداف مورد نظر سازمان ملل متحد در دهههای گذشته برسد.
سایت پژوهه، برگرفته از مقاله «انکتاد»، تاریخ بازیابی ۱۴۰۴/۱۱/۱۸.
