اصول الاستنباط
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
اصول الاستنباط کتابی آموزشی در
علم اصول فقه است که با رویکردی نوین و زبانی روان نگاشته شده و برای آشنایی مرحلهبهمرحله دانشپژوهان با مباحث استنباط فقهی کاربرد دارد.
نویسنده کتاب،
سید علی نقی حیدری (
م ۱۴۰۳ق)، با تألیف اصول الاستنباط کوشیده است مباحث اصول فقه را به شکلی ساده و آموزشی ارائه دهد.
این کتاب مدتی در حوزههای علمیه بهجای
معالم الدین تدریس میشد و امروزه نیز در برخی مراکز دانشگاهی بهعنوان متن درسی مورد استفاده قرار میگیرد.
سید علی نقی حیدری از شاگردان
علامه نایینی و
سید ابو الحسن اصفهانی و از دانشمندان
قرن اخیر
عراق و از شخصیتها و علمای شهر
بغداد است.
مطالب کتاب در ضمن هشت عنوان کلی به شرح زیر تنظیم شده است:
۱. «کلمة المؤلف»؛
۲. «الماع الی تاریخ الفقه و اصوله»؛
۳. «الجزء الاول مباحث الالفاظ»، مشتمل بر عناوین «تمهید ما هو اصول الفقه»، «مباحث اولیة»، پنج باب و یک خاتمه؛
۴. «الجزء الثانی الادلة العقلیة»، مشتمل بر یک تمهید و سه فصل؛
۵. «التعادل و التراجیح»؛
۶. «الاجتهاد و التقلید»؛
۷. «تحلیل و تمحیص لبعض ادلة الاحکام»؛
۸. «توجیه النبی امته فی التشریع الاسلامی».
مؤلف، در این کتاب، علاوه بر طرح مباحث با بیانی ساده و روان، در پایان هر درس، خلاصهای از همان درس را به همراه تمرینهایی از مطالب آن آورده است.
عنوان اول، مشتمل بر معرفی مختصر کتاب و بیان شیوه نگارش آن است.
عنوان دوم، بیان گر چهار دوره (دوره
علی علیهالسّلام ، دوره
حسنین و
سجاد علیهالسّلام ، دوره
صادقین علیهالسّلام ، و دوره
امام رضا و فرزندان بزرگوارش)، برای
علم فقه و
اصول و وجه اختصاص
شیعه به
فقه اهل بیت و تاسیس
علم اصول فقه است.
عنوان سوم، حاوی تعریف
علم اصول ، موضوع هر علم، تمایز علوم، موضوع و مسائل و
غایت و تبویب علم اصول، مباحث مربوط به
حقیقت شرعیه و صحیح و اعم و اشتراک لفظی و
مشتق ، مباحث مربوط به اوامر و نواهی و مفاهیم و
عموم و خصوص و
مطلق و مقید و بیان معنای برخی از الفاظ در اصطلاح، است.
عنوان چهارم، شامل بیان حالات سه گانه مکلف در رابطه با
حکم شرعی ، مباحث مربوط به
قطع و ظن و
شک است.
عنوان پنجم، مشتمل بر مباحث مربوط به
تعادل و تراجیح است.
عنوان ششم، شامل مباحث
اجتهاد و تقلید است.
عنوان هفتم، حاوی توضیح و تحلیل برخی از ادله، همچون
قیاس ،
استحسان ،
مصالح مرسله، شرایع پیشین و
مذهب صحابی است.
عنوان هشتم، مشتمل بر مباحثی در رابطه با چگونگی بیان قوانین اسلامی، توسط
پیامبر برای
مسلمانان ، میباشد.
از جمله ویژگیهای مهم این کتاب، طرح مسائل گوناگون، با روشی ساده و بدون استفاده از الفاظ و اصطلاحات پیچیده علمی و خلاصه کردن مباحث هر درس در پایان آن و ذکر مباحث مهم و اساسی هر درس، به صورتی مختصر و مفید و آوردن تمرینهایی در پایان هر درس و طرح مباحث اصولی متناسب با سطح علمی و نیاز مبتدی و حذف بسیاری از مباحث پیچیده و غیر ضروری و اشتمال بر نظریات نو و جدید میباشد.
• نرم افزار جامع اصول فقه، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.
