در این که عقل ، صرف نظر از احکام شرع، نسبت به افعال عادی انسان، که انتفاع از آنها صحیح بوده و ضرری برای کسی ندارد- در مقابل افعال ضروری او مثل تنفس چه حکمی دارد، میان علمای اصول اختلاف است: عدهای معتقدند در این گونه مسائل، عقل به اباحه و جواز تصرف، حکم میدهد و جمع دیگری اعتقاد دارند حکم عقل در آنها حظر و منع از تصرف است. گروهی نیز مانند « حاجبی » معتقدند عقل در این موارد هیچ گونه حکمی ندارد و بعضی مانند « اشعری » گفتهاند عقل به توقفحکم میدهد. « شیخ طوسی (رحمه الله)» در کتاب « عُدّة الاصول » نظر اخیر را پذیرفته است.
اصالت اباحه و اصالت برائت به یک دیگر شباهت دارند، به گونهای که بعضی توهم کردهاند که بحث از اصالت اباحه، همان بحث از اصالت برائت است، اما حقیقت این است که بین این دو تفاوتهایی وجود دارد.
