• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

قسم به قلم

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



قسم به قلم به یکی از موارد قسم در قرآن اطلاق می‌شود.


۱ - موارد قسم به قلم در قرآن

[ویرایش]

از سوگندهای معجزه آسای قرآن کریم ، قسم به دوات و قلم و نوشته در سوره قلم است: (ن والقلم وما یسطرون)؛ «نون، سوگند به قلم، سوگند به آن چه می‌نویسند».

۲ - تفاسیر از آیات مذکور

[ویرایش]

این آیه بر اساس برخی از تفسیرها از سه سوگند تشکیل شده است:
الف) سوگند به دوات (ن)؛
ب) سوگند به قلم (والقلم)؛
ج) سوگند به آن چه می‌نویسند (و مایسطرون).

۳ - منظور از نون در سوره قلم

[ویرایش]

درباره «ن» نظریات گوناگونی بیان شده است. بر اساس یکی از آن‌ها که می‌تواند مورد استشهاد این بحث نیز قرار بگیرد، منظور از «ن» دوات است که وسیله نوشتن است.

۴ - مراد از قلم

[ویرایش]

درباره (والقلم ومایسطرون) همه اتفاق نظر دارند که مقصود سوگند به قلم است و سوگند به آن چه (به وسیله قلم) می‌نویسند.
اما درباره نوع قلم و مقصود از آنچه می‌نویسند، برخی معتقداند: منظور مطلق قلم و هر چیزی است که با قلم می‌نویسند.

۵ - دیدگاه مفسران اهمیت سوگند قلم

[ویرایش]

مفسران درباره اهمیت و فایده سوگند به قلم و نوشته، به بیان‌های مختلفی سخن گفته‌اند؛ مثلا طنطاوی در تفسیر خود آورده است: خداوند متعالی با سوگند به دوات و قلم و نوشته، نخست مسلمانان را به تعلیم و فراگیری علوم تشویق و سپس به جهانیان ثابت کرد اسلام دین دانش است.

۶ - دیدگاه سید قطب

[ویرایش]

سید قطب نویسنده مصری و صاحب تفسیر فی ظلال القرآن نیز می‌گوید: علت سوگند به قلم و نوشته، بزرگ جلوه دادن آن‌ها است. آیات قرآن در میان ملتی نازل شد که هیچ گونه سابقه اثر و بهره برداری از دانش و فرهنگ با قلم و نوشته در میان آنان نبوده است؛ اما قرآن در چنین شرایط و محیطی به دانش ارج نهاد و به فراگیری آن ترغیب کرد.

۷ - علامه طباطبایی

[ویرایش]

علامه طباطبایی رحمة‌الله‌علیه نیز در تفسیر المیزان می‌نویسد: سوگند خداوند به قلم و نوشته، سوگند به نعمت است؛ چون خداوند در کلام خویش به بیشتر آفریده‌های خود از آن جهت که رحمت و نعمتند سوگند یاد کرده است؛ مانند سوگند به آسمان ، زمین و…، بنابراین سوگند به قلم و دوات و نوشته، بزرگ‌ترین نشانه عظمت، اهمیت و ارزش دانش در منطق اسلام است.
[۲] رزاقی، ابو القاسم، سوگندهای قرآنی، ص(۱۷۰-۱۷۷).
[۳] طبرسی، فضل بن حسن، ۴۶۸ - ۵۴۸ق، مجمع البیان فی تفسیرالقرآن، ج۱۰، ص۳۳۲.
[۵] فخر رازی، محمد بن عمر، ۵۴۴ - ۶۰۶ق، التفسیرالکبیر، ج۳۰، ص(۷۷-۷۹).
[۶] عامر، فارس علی، ظاهرة القسم فی القرآن الکریم، ص(۱۵۶-۱۵۸).


۸ - پانویس

[ویرایش]
 
۱. قلم/سوره۶۸، آیه۱.    
۲. رزاقی، ابو القاسم، سوگندهای قرآنی، ص(۱۷۰-۱۷۷).
۳. طبرسی، فضل بن حسن، ۴۶۸ - ۵۴۸ق، مجمع البیان فی تفسیرالقرآن، ج۱۰، ص۳۳۲.
۴. طباطبایی، محمد حسین، ۱۲۸۱ - ۱۳۶۰، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۹، ص۳۶۷.    
۵. فخر رازی، محمد بن عمر، ۵۴۴ - ۶۰۶ق، التفسیرالکبیر، ج۳۰، ص(۷۷-۷۹).
۶. عامر، فارس علی، ظاهرة القسم فی القرآن الکریم، ص(۱۵۶-۱۵۸).


۹ - منبع

[ویرایش]

فرهنگ‌نامه علوم قرآنی، برگرفته از مقاله«قسم به قلم».    



جعبه ابزار